परधानमन्त्री कि वरदानमन्त्री !

परधानमन्त्री वा लडधानमन्त्री वा वरदानमन्त्री जे नाम राखे पनि मेरो असहमति हुने छैन । नयाँ नामकरण छिटो भन्दा छिटो गर्नु होला । यो समयको माग हो ।

आयात गरेर धान खाने कृषि प्रधान देशमा धानमन्त्री हुनु आफैमा ठूलो मान सम्मान हो भन्ने मेरो ठम्याई हो । तर भित्र भित्रै कुटुकुटु धान खाने मुसा धानमन्त्री हुन नखोज्नु आठौं आश्चर्य हो । कृषि प्रधानको प्रधान सापटी लिएर धानमन्त्रीको सट्टा प्रधानमन्त्री हुन रहर गर्नेको लावालस्कर छ । जनमत गनमत पाउने र गुमाउने दुबैले हुन र खान मिल्ने यो पद अजब जगबको रहेछ । यो त जुन तरकारीमा हाले पनि हुने आलु जस्तै रहेछ । झन चुनाव हारेकाले गोडा फारेको विगत देख्दा यो मगजमा गज घुस्दै घुसेन ।

कुनै खतिपति बिना अधिपति बन्ने प्रधानमन्त्री पदको स्वाद कस्तो होला ? टिबी लागेका ख्याउटे च्याउटे पनि त्यहाँ पुगेपछि हृष्ठपुष्ठ हुन्छन् । यो पदले मोहनी लाएर दिवानी भएका मान्छेहरू देख्दा कतिको बिहानी होला कि नहोला शंका लाग्छ ।

मनमै भए पनि प्रधानमन्त्री हुने रहर पलायो । मनको लड्डु लुड्याउँदै मनमै रणनीति बनाउन थाले । आफ्नो सिद्धान्त र वाद जे भए पनि आशिर्वाद बेगर प्रधानमन्त्री हुन नसकिने कुरो पनि बुझेको थिएँ । पैसाको दानले मतदान जिते पनि वरदान विना प्रधानमन्त्री हुन सकिंदैन भन्ने बुझेर उत्तर, दक्षिण र पश्चिमका परमदेवको शरणमा पर्दै थिए । फेरि शरणको मरण होला कि भन्ने कताकता डर चाहिँ नभएको होइन ।

केही गुप्त दूतदेखि उपयुक्त राजदूतसँगको भेटघाटपछि प्रधानमन्त्री हुने चाँजोपाजो मिल्दै थियो । हनुमानले अनुमान लगाइहाले छन् । एक कान दुइ कान गर्दागर्दै मैदान भइहाल्यो । नागरिक जालदेखि सामाजिक सञ्जालसम्म चर्चा परिचर्चा भैसकेछ । मन्त्री हुनेको लाइन र खुसीले वाइन खानेको बयान टिकटिकमा भाइरल भएछ । अब कर्मचारी, ब्रह्मचारी र चाटुकारको जय जयकारको कुरा गरी के साध्य ! थाहा नपाई सेना र प्रहरीले सुरक्षा प्रबन्धको बन्ध चक्रभित्र राखिसकेछन् ।

प्रधानमन्त्री पदको गद भिरेपछि जिब्रो नै सरस्वती बन्दिरहिछन् । नजानेको र नसुनेको इति वृत्तान्त केही नहुने रहेछ । फेरि बुझ्लान् कि भनेर नबुझिने गरी बोल्यो, त्यो पनि बुझिहाल्दा रहेछन् । शास्त्रास्त्र गर्न कसले सक्ने ! कालिदासले जितौँला भनेर नसोचे हुन्छ । एक सासमा ज्ञान विज्ञान, दर्शन बताउन सकिँदो रहेछ । एकाएक तत्त्वज्ञानी ।

प्रधानमन्त्री भएपछि लक्ष्मी सधैं अघिपछि हुँदिरहिछन् । स्वीस बैंकमा आफै पुग्दिरहिछिन् । अरु बैंकमा पुगेको त के चर्चा भो र ! झन खोरमा पठाउनु पर्ने चोरका जोरहरू सन्त साधु बने । पुलिस कामविहिन हुने भए, त्यसैले सुनकाे धुन सुन्न एअरपोर्टमा पठाए । फेरि टनका टन सुनले गुन लाएपछि देश कसरी गरीब हुनु ! कमिशनखोरसँग स्वर मिलेपछि लक्ष्मी खुसीले नाचेको नाच्यै भइन् । सतरी करोड भन्दा तल आँखा लाउँदै लाउँदिनन् ।

प्रधानमन्त्री भएपछि जताततै भोज भतेर र पाँच तारे होटल हुने रहेछन् । सडक गल्लीमा देखिने भोका नाङ्गा एकाएक बलिया बाङ्गा भए । आफै तीन छक्क ! गरीबहरू एकाएक देशबाट शेष भए । सेना र प्रहरीका साइरनवाला गाडी अघिपछि लागेपछि टाफिक जाम त चाम हुँदो रहेछ ।

विकास त चुट्कीका भरमा हुने रहेछ । छिनमा चीनदेखि रेल र तेल आउने योजना बनिहाल्यो । भारतको विकास प्याकेजले नाकावन्दीको आहतलाई राहत दियो । झन पश्चिमको डलरको कलरले देश मालदार हुने तरखरमा अगाडि बढिहाल्यो । नपत्याए, अब एमसिसीको हर्ष वर्षवर्षमा मनाउनु होला ।

देशमा त्यत्रो उधुम विकास भइरहेको बेला थाहै नपाई आफ्नै पार्टीका षडयन्त्रकारीले षडयन्त्रको यन्त्र चलाउन थालिसकेछन् । पार्टी फोरेर भए पनि चुनाव जितेको मान्छे । झन वरदानले विराजमान भएकोले मेरो गमको दम पनि कहाँ कम थियो र ! फेरि ग्रहदशा सुब्यफाब्य भएर पदको कद पाएको बेला डराउने सवालै भएन ।

समृद्दिका टावरहरू देशभरी बनिरहेका बेला षडयन्त्रकारी सडाउने षडयन्त्रमा म पनि के कम थिएँ र ! तर मतियारलाई अन्तिम हतियार किन चलाइहाल्नु भनेर थर्काएँ- “भीमसेन थापा बसेको कुर्सीमा बसेको छु । तिमीहरूले के ठानेका छौ ।” त्यतिखेरै बूढीको आवाज आयो- “ए बूढा, के भो तिमीलाई ? किन कराको राती राती ? यहाँ मान्छेको निद्रै खलबलियो ।” झल्याँस्स बिउँझिएछु ।

सपनामा प्रधानमन्त्री हुँदा त कहिल्यै नछोडौँ जस्तो हुँदो रहेछ । विपनामा साँच्चै हुनेलाई कसरी छोडौँ लागोस् त गाँठे ! झन पटक पटक त्यो स्वादको मदमा डुबेकाले कसरी बिर्सनु ? तव भुरेटाकुरे सबैलाई प्रधानमन्त्रीको लाइनमा बसौं बसौं किन नलागोस् ! यस्ता समाचार पढ्दा र सुन्दा अन्तरमनमा रहर जागेर आएछ । सपनामा अलि लामो समय प्रधानमन्त्री हुने रहर बूढीको कराईले हराइ भयो ।

सपनामा पनि प्रधानमन्त्री हुन सजिलो रहेनछ । कसलाई मन्त्री बनाउने नबाउने आफ्नो त खटनपटन नै नहुने रहेछ । वरदान नपाउनेलाई मन्त्रीको माला पहिराउँला भनेर कल्पना नगरे पनि हुने रहेछ । वरदानको राप तापले मन्त्री हात र मुख ठाउँ कुठाउँमा चलाउँछन् । बोल्ने नबोल्ने बोल्छन् र हुने नहुने तान्छन् । यी माननीय हुन् कि ताननीय हुन् ? रनभूल्ल हुन्छु । यस्ता सबै मन्त्रीको नाम भनेर के साध्य ! फेरि तिनै मन्त्री आफ्नै विरुद्ध प्रभुकहाँ बेला न कुवेला तन्त्र मन्त्र जप्न पुग्छन् ।

रेडियो नेपाल मात्र सुनिने पुरानो जमानामा हात्तिछाप चप्पलको विज्ञापन बज्थ्यो- “हात्ति र हात्ति छाप उस्तै उस्तै हो नानु ।” त्यो विज्ञापनको पुरावृत्तिसँगै मन्त्री र तन्त्री पनि उस्तै उस्तै लाग्न थालेको छ । तर देशको संविधानमा तन्त्रीको व्यवस्था छैन, मन्त्रीको मात्र व्यवस्था छ । फेरि देश नै मन्त्रीमय भएकोबेला तन्त्रीको कुरा गर्नु भनेको काम कुरो एकातिर कुम्लो बोकी ठिमीतिर हुने हो कि भन्ने डर पनि छ ।

संस्कृत शब्द मन्त्रबाट मन्त्री बनेको हो । त्यसैले मन्त्र सुनाउने मान्छे मन्त्री हुन् । माननीय मन्त्रीज्यूलाई मन्त्र सुनाउने गुरु भन्ने कुन गोरु हो भनेर तपाईं तीन हात उफ्रिहाल्नु होला । तर सत्य यही हो । कुन दिन मन्त्रीहरूले मन्त्र नसुनाएको छ, बरु त्यो चाहिँ भन्नुहोस् त ?
“विकास भयो भने युवाले देशमै रोजगारी पाउँछन् ।”
“भ्रष्टाचार निर्मुल गर्न सकेमा सुशासन कायम हुन्छ ।”

मन्त्रीहरूले सुनाउने मन्त्रहरू धेरै छन् । सूची लामो छ, अनुसूची झन लामो छ । माथिकै मन्त्रको उदाहरणमा मन्त्रीले रोजगारी दिने र सुशासन कायम गर्ने भनेर कहाँ भनेका छन् त ? “….भयो भने… गर्न सकेमा..” पो भनेका हुन् । यस्ता सयौं मन्त्र जप्न पर्दैन, दिनदिनै सुनेर कानै पवित्र हुन्छन् । संघदेखि प्रदेशसम्म मन्त्री बनाउने कारखानामा मन्त्रको जोखना किन ?

गणतन्त्रमा राजतन्त्रको जस्तो मन्त्री रबर छाप हुँदैनन् । उनीहरू गर्न र हुन नसक्ने कुरा गर्ने लबर छाप हुन् । लबर छाप मन्त्रीले पद र पैसाको लागि के मात्र गर्दैनन् ? उनीहरूको लागि पद र पैसा सर्वेसर्वा हो । त्यही भएर अब “सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामया” होइन, “सर्बे मन्त्रिण सुखिनः सर्बे मन्त्राणी निरामयाः” भन्दै जप्नुमा कल्याण छ ।

मन्त्रीको अलिकति जिलीगाँठी पत्ता लगाएन भने कुरो अधुरो हुन्छ । प्राचीनकालमा सन्त महन्तले राजालाई मन्त्र प्रदान गर्ने कार्य गर्थे । अहिलेको विकासे र निकासे भाषामा भन्दा त्यो मन्त्र भनेको सल्लाह हो । त्यसरी मन्त्र दिने मान्छेलाई मन्त्री भनिन्थ्यो । करीव २३०० वर्ष पहिले भारतीय उपमहाद्घिपमा ठूलो साम्राज्य निर्माण गरेका मौर्य शासक चन्द्र गुप्तका सल्लाहकार चाणक्य थिए । उनलाई पनि मन्त्री नै भनिथ्यो । भारतको दिल्लीमा उनकै नामबाट चाणक्यपुरी छ र त्यहाँ विभिन्न देशका दूतावासका घरवास छन् ।

केन्द्रदेखि प्रदेशसम्म भाडक्यहरूको संख्या दिन गुना रात र रात गुना दिन बढिरहेको छ । अब कान्तिपुरी नगरी मात्र होइन, देशका सबै नगरीलाई भाडक्यपुरी बनाउने सुनौलो मौका हो । यो मौकामा चौका हानी हान्नु पर्छ ।
अब मन्त्रीको मात्र चर्चा गरेर मिनिस्टर छुटाउनु तपाई जस्तो अङ्ग्रेजी जान्ने धुरन्धर बुद्धिमानको अपमान हो । फेरि अङ्ग्रेजीले संसार खाएको बेला मिनिस्टरको मान भाउ भएन भने फेरि दाताले दान र लोनरले लोन रोकिदेलान् । दान र लोन खाँदा बढेको मान पनि घट्ला । त्यही भएर मिनिस्टरको कुरामा छुरा लाउन भएन ।

चर्चमा कर्मकाण्ड र प्रवचन दिनेलाई सबैभन्दा पहिले मिनिस्टरको पगरी गुथाइएको रहेछ । त्यसपछि त्यो पगरी राजनीतिमा शिरधारी बनेछ । सन् १७८० मा बेलायतमा राजतन्त्रको खुट्टो लुलो बनाउन मिनिस्टरबाट आफूलाई बढुवा गर्दै लर्ड रवर्ट वालपोलले प्राइमिनिस्टरको खोल ओढेछन् । त्यही खोलले नोल पिटेर संसारमा प्राइममिनिस्टर अर्थात् प्रधानमन्त्री बन्ने चलन चलेछ । प्रधानमन्त्रीको यति जिलीगाँठी पनि नखोतल्नु भनेको त बेलायती इतिहासको उपहास हो ।

बेलायती इतिहासको त्यही रापताप कायम राख्न बममा ज्यान पड्काएर हामी वीर भएका हौं । देशमा चारो जुटाउन गाह्रो भएपछि गोर्खा भर्तिको अर्ति मानेर बर्माका जङ्गलमा खुकुरीका भरमा लडाकु विमानसँग लडेर वीरको ख्याति कमाएको हो ! के थोरै भुनी सुँगुरको योनि च्याति वीरको ख्याति कमाएको हो र ?

हटि हैन डटी लड्ने हाम्रो बानी छ । अर्कैका लागि लड्ने र मर्ने नानीदेखिको बानी छ । परापूर्वकालदेखि जानेको पनि त्यही हो । जन युद्धदेखि धन युद्द पनि परमदेव प्रभुकै आशिर्वाद र निर्देशनमा लड्यौं । प्रधानमन्त्री बन्न परदेवकै आशिर्वाद चाहिने भएपछि अब प्रधानमन्त्री पदलाई परधानमन्त्री नामकरण गर्दा सान्दर्भिक होला जस्तो लागेको छ । प्रधानमन्त्री संसदको कार्यकाल पुरा गर्न नपाउँदै लड्छन् । प्रधानमन्त्री लड्ने र लडाउने खेलोमेलो चलिरहन्छ ।

प्रधानमन्त्री पदमा सत्र पटक लडेर कोही कहिल्यै उठ्नै नसक्ने गरी लड्छन् । असक्षमको ट्याग लागेर पनि कोही एक पटक मात्र होइन्, पाँच सात पटक पद पड्काउँछन् । “म कि त” भनेर लड्दा लड्दै दुई तिहाईको प्रधानमन्त्री पनि माकाफुइँ भइ लडेका छन् । संसदको पुरा काल कुनै प्रधानमन्त्रीले पुरा नगरी लडेको देख्दा लडधानमन्त्री नामकरण पो उपयुक्त होला कि जस्तो पनि लाग्छ ।

वरदानले मात्र प्रधानमन्त्री पदमा पुग्न सकिने हुँदा वरदानमन्त्री पो नामकरण गर्ने हो कि ? फेरि कताकता द्विविधा भएकोले यो बुङ्गो टुङ्गोमा पुग्न सकेन । तपाई सकस नमानी फोकस भएर एउटा टुङ्गोमा पुग्नु होला । परधानमन्त्री वा लडधानमन्त्री वा वरदानमन्त्री जे नाम राखे पनि मेरो असहमति हुने छैन । नयाँ नामकरण छिटो भन्दा छिटो गर्नु होला । यो समयको माग हो । बाँकी पदमदेव प्रभुको निगाहा ।

०००
क्यनाडा

फित्काैलीको सूचना
बागमती प्रदेश सञ्चार कार्यालय लामो
घाँडो बूढो

घाँडो बूढो

राजेन्द्र कार्की
चुनाउ पुराण

चुनाउ पुराण

राजेन्द्र कार्की
सरासर झुट्टो हो

सरासर झुट्टो हो

राजेन्द्र कार्की
सामाजिक संजाल

सामाजिक संजाल

राजेन्द्र कार्की
सुतानन्दको बल्ढ्याङ्ग्रे आँखा

सुतानन्दको बल्ढ्याङ्ग्रे आँखा

माधव पोखरेल गोज्याङ्ग्रे
छेपारो

छेपारो

डा. विदुर चालिसे
अल्छीका अधिकार

अल्छीका अधिकार

डा. टीकाराम पोखरेल
भगौडा बुद्धि ! आज पनि भाग्यो

भगौडा बुद्धि ! आज...

सुरज पराजुली
दुब्लो गान

दुब्लो गान

रेहित सैजु