नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

आजकल धेरै जस्तो मानिसहरू आफ्नो आमाबुवाले दिनुभएको नामलाई अवहेलना गर्छन् । छि कति पुरानो नाम राखिदिएको भन्छन् अनि नामलाई बदलेर अर्कै नाम राख्छन् । त्यो नाममा आमाबुवाको जुन आशीर्वाद र माया हुन्छ, सबै बिर्सिन्छन् ।

आजकल धेरैजसोले उपनाम राख्ने चलन छ, उपनामले नै चिनिन्छ । हाम्रा साहित्यकारहरू पनि धेरै जस्तो उपनामले नै चिनिन्छन् ।

अचम्मको चलन यो उपनाम हुनैपर्ने नभए उल्टा मान्छेहरू । आफै पो राखिदिन्छन त आफूलाई थाहै हुन्न । हाम्रो समाजमा पनि यस्तो ब्यक्तिहरूको कमि छैन आफू चैं राम्रै हेर्दा चामुन्डा जस्तै किन नहोस् अरुको नाम राख्न उनी पहिलो स्तरमा हुन्छन् ।

थरी थरीका ब्यक्तिहरू हुन्छन्- हाम्रो समाजमा आमा बुवाले प्यारो नाम दिएका हुन्छन्- शंकर, गोपाल आदि । उनीहरूले बिगारेर शंकरे, गोफ्ले बनाइ दिन्छन् । नानी कति राम्रो खेलाउँ खेलाउँ लाग्दो हुन्छ गाउँभरीकाले नाम बिगारेर काले, प्याते, धल्लु, भुंडे जस्ता नामहरूले बोलाइ दिन्छन् ।

हाम्रो समाजमा औरतहरूको त झनै कुरै नगर्दा हुन्छ । दिन भरिका काम हतार हतार सक्छन् अनि बाटोमा भेला हुन्छन्- भएभरका सबै । अनि एकजना बाटोमा देख्नुपर्छ अन्त कुरा सुरु हुन्छ हौ, यो केटी कोंदी न कोंदी है, अलिक राम्रो हाइफाइ लुगा लगाको देख्यो भने लुगा चैं भएन है छि राम्रै बार डान्सर जस्तो है भन्छन् । अलिकति मोटो देख्यो भने आम्मामामा के साह्रो मोटो है भ्यात्ली, ढोइ जस्तो भन्छन् । दुब्लो पात्लो देख्यो भने के साह्रो बाँस जस्तो सिद्रा जस्तो सुकेको है भन्छन् । केही गर्दा पनि जस पाइन्न यो संसारमा ।

कोही यसै नामको लागि एउटै क्षेत्रमा रहेर पनि खुट्टा तानातान गर्छन् । अर्कोले आएकालाई रिस गर्छन् न त आफ्नु औकातले नाम कमाउँछन् न त अरुले परिश्रमले नाम कमाएकोमा समर्थन नै गर्छन् ।

यो नाम पनि अचम्मको हुन्छ । कसैले आफ्नु भएभरको पूंजी लगाएर पनि कमाउनु सक्दैनन् कसैले पैसा दिएर आफूलाई सम्मान गरिदिन अनुरोध गर्छन् कसैले पैसा दिएर आफूलाई मोमेन्टो दिएर बर्को ओडाइ सम्मान मांग्छन् । कसैले चै आफ्नू त औकात हुँदैन त्यो क्षमता पनि हुँदैन बूढा या बूढीको आडमा या त कोही आफन्तको आडमा चियर तताएर सोँच्छन कि नाम छ मेरो भनेर । तर उसको त्यहाँ एउटा झाँक्रीको ढोले जतिको पनि इज्जत हुँदैन । उसले सोँच्छ- मलाई सबैले नमस्कार गर्छन् । तर ऊ गतिलो भएको भए उसले बुझ्नेथ्यो त्यो नमस्कार उस्को इज्जत होइन बेज्जती हो भनेर । तर पनि ऊ त्यहाँ खुसीले गदगद भएर चियर तताएर बसिरहेको हुन्छ । बिचार गर्नु पनि के गरोस् त आफूले नाम कमाउने त औकात भए पो । कठैबरि चुक चुक चुक चुक ….!

कसैले नाम कमाए हाम्रो समाजमा कतिपय मान्छेहरू सुन्नै सक्दैनन् न त आफैंले नाम कमाउनु सक्छन् । हामीले देख्ने गर्छौ कति किताबहरूमा पनि जस्तै नाम सिमा छ भने सिमा ‘अमर’, सिमा ‘सुन्दर’ सिमा ‘काले’ सिमा ‘भाले’ जस्ता अनेकौं नामहरू हुन्छ । म जान्न चाहन्छु के उनीहरू आफ्ना आमाबुवाले दिनु भएको नाममा सन्तुष्ट छैनन् ? खै जान्न पाए हुन्थ्यो ।

मलाई त मेरा आमाबुवाले दिनुभएको नाम नै प्यारो लाग्छ । नाम सबैले कमाएको राम्रो हो । कसैले राम्रो ढंगले नाम कमाइरहेका हुन्छन् भने कसैले नराम्रो । हुन पनि हाम्रो समाज नै त त्यस्तो छ । राम्रो सम्मान सहित नाम कमाउनेलाई त हेर्नै सक्दैनन् । उनको पछि लाग्छन्, खुट्टा तान्छन् बदनाम गर्न खोज्छन् तर नराम्रोलाई पहिला नै फेमस बनाउँछ्न् लाइभ गरेर संसारभरी पुर्‍याउँछ्न् । आफ्नू गाउँघरको बद्नामीलाई लाइभ गरिगरि देखाउनु भन्दा आफ्नू गाउँघरमा बसि सद्कर्म गर्ने, गाउँको नाम रिशन गर्नेहरूलाई होसला दिनु नि ! तर छैन । नराम्रो कुरा छिटो फैलाउँछन्, राम्रोलाई अघि बढ्नै दिँदैनन । यस्तै छ है यहाँको चलन ।

राम्रो सद्भावनाले नाम कमाउने जो कसैलाई पनि सम्मान गरौं । तिमी हामी सबै मिलेर सम्मान कमाउँ । किन तैंछाड र मैछाड गर्नु ? नामको कमि छैन यहाँ । तिमी सदकर्म गर्दै जाउँ आफूभन्दा लायक आफूभन्दा उच्चकोटीका मानिसहरूको सम्मान गर्नु सिक । उनीहरू बाट एउटा भए पनि केही कुरा सिक । अर्कालाई दुनियाँ नाम दिएर के फाइदा ? आफू पहिला त्यो लायक बन, अर्काको आडमा कति दिन चियर तताउँछौ ?

आफ्नै छुट्टै नाम बनाउने प्रयास गर । नाम र सम्मानको लागि पैसा कमाउनु पर्दैन । के पैसा दिएर कमाएको मोमेन्टो र बर्की ओडेर तिमी सन्तुष्ट छौ ? ऐना अगाडि उभिएर आफैलाई प्रश्न गर । जुन दिन तिम्रो अहंकार मेटिन्छ, जुन दिन निस्वार्थ सदकर्म गर्छौ त्यो दिन तिम्रो कार्यको मूल्याङ्कन अवश्य हुनेछ । त्यो दिन तिमी नामको पछि होइन नाम र सम्मान तिम्रो पछि लागेर आउने छ ।

०००

खोलाचन्द फाप्री, जलपाइगुढ़ी (भारत)