नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

नगिता राई लेप्चा :

“मनको कुरालाई बाँधी नराख
गाँठो परिजाला चट्ट सुनाइदेऊ ॥”

डेनी डेन्जोङपाले गाएका यो गीत हामी खूब सुन्थ्यौं । साथीहरूले आफ्नो मनको कुरा नभन्दा, लुकाउँदा हामी यही गीत गाएर साथीलाई मनको कुरा भन्न लाई छोड़्थ्यौं । यसर्थ म भन्छु मनमा कुरा राख्नु हुँदैन । मन रित्तो, खाली पार्नुहोस् । मनमा केही नराख्नोस् । यो मनलाई अस्पतालको एमरजेन्सी वार्ड झै बनाउऩुपर्छ । एक-एक जनालाई समात्नुहोस्..अनि फ्याँकिदिनोस् । मनको बेड भ्याकेट गर्नुहोस् ।

ईश्वरले तपाई हामीलाई कान दिएका छन्- दुइदुइ वटा । यो कान शरीरको ब्यालेन्स मिलाउन दिएका होइनन् म भन्छु -एउटा इऩ अर्को आउट । एउटा कानबाट पस्छ अनि अर्कोबाट निस्कन्छ । अहिले जमानै त्यस्तो छ । एउटा कानले कुरा सुन्नुपर्छ अनि अर्को कानले मिल्काउनुपर्छ । हाम्रो यतातिरका इण्डिपेण्डेण्ट क्याण्डिडेटले एउटा कानले सुनेर चुनावमा विजय हासिल गरे अनि़ अर्को कानले सुनेर पार्टीमा सामेल भए । उनले मनको कुरा नखोलेरै हामी सिधा साधा जनताहरू अहिले भीरको चिण्डो झैं भएका हौं । यसैले मनमा केही नराख्नुहोस् । पुलिस वा मिलिटेरीहरूका निशाना अभ्यासको निम्ति चानमारी राखिएको हुन्छ । त्यसैमा निशाना ताकेर सिपाही वा मिलिटेरीहरू टार्गेट हान्छन् । हामी सबै नै टार्गेटधारी सिपाही वा मिलिटेरी । सबै चानमारी टार्गेटधारी । गाउँघरका जम्मै मानिस एक अर्काको निम्ति टार्गेट । उसले मलाई टार्गेट गर्छ, म उसलाई टार्गेट बनाउँछु । यो संसारको नियमै हो ।

प्रत्येक मान्छे कसै न कसैको निन्दाको टार्गेट हुन्छ । घरमा पनि हामी निन्दाको टार्गेरट भइरहेका ङुन्छौं । कहिले राम्रो करिले नराम्रो । गर्न सके राम्रो त्यो पनि क्षणभरको निम्ति । गर्न नसक्दा नराम्रो । मोटो हुनु पनि पीर । मोटा हुँदा गाउँ-घरमा, हेर खाएर मोटाका साले । शरीरको मोटाइ देखेर आमामामा… टोटोले थाम्ला के त । पेप्सीको बोतल जस्तो देखिए खाने बेलामा यसलाई घर बाहिर निकाल्छ कि क्या हो । मोटाउँदा पनि पीर, घट्दा पनि पीर ।

यहाँ अधि बढ़्नु जस्तो पीर अरु केही छैन । अघि बढ़्यो कि आह्रिसको टार्गेट, पछि पर्दा पनि टार्गेट । केही गर्नु पनि पीर, केही नगरी बस्नु पनि पीर ।

आमाबाबुको नजरमा उनीहरूका छोरीचोरी चन्द्रमा जस्तै हुन्छन् । हिराकै टुक्रा । तर टिचरहरूको आँखामा बाँदर, नटी । स्टुडेण्टलाई टार्गेट गर्ने टिचरले नै टार्गेट गरी किसिम कम्प्लेन गरिरहेका हुन्छन् । स्टुडेण्टलाई टार्गेट गर्नु पनि एउटा फोबिया नै हो । यो ती टिचरको दोष होइन उनको संस्कारको दोष हो । कारण शैशवकालदेखि नै हामी सबै प्राणी अर्काको निन्दा गर्ने वा अर्कालाई टार्गेट बनाउने पाठ घरबाटै लिएर आएका हुन्छौं । यो जन्मजात प्रवृत्ति हो मान्छेको । तरै पनि स्कूल टिचर भनेको समाजदेखि माथिल्लो तहका प्राणी हुन् । शिक्षित, बुद्घिजीवी । हामी अर्कालाई निन्दा गर्छौं, टार्गेट गर्छौं आफूलाई मन नपरेका मान्छेलाई टार्गेट बनाउँछौं ।

किनभने हाम्रो परिवेश नै त्यस्तो छ । तर टिचर्स भनेको त्यो कटमेरो परिवेशदेखि अलग्गै संसारका मानिस हुन् नि । उनलाई समाजले रेष्पेक्टको दृष्टिले हेर्छ । तर एकजना शिक्षित टिचर कसरी के कारणले उनको प्रिय स्टुडेण्टलाई टार्गेट बनाउँछन् भन्ने प्रश्न मेरो मनमा दोहोरिबस्छ । यो एउटा स्कूलमा मात्र होइन हरेक स्कूलको रोग हो । तर कतिपय टिचर आँखामा राख्दा पनि नबिझाउऩे प्रकारका छन् । स्टुडेण्टलाई आफूले नौ नौ महिना कोखमा राखी जन्माएका सन्तान झैं व्यवहार गर्छन्, लभ गर्छन् । तर कतिपय तल्लो तहका टार्गेटवाल टिचर भने एउटा स्टुडेण्टको पछि लाग्यो भने उनलाई टार्गेट गरेर स्कूलमा बसिनसक्नु बनाउँछन् । क्लासमा अटेरी गर्‍यो भन्ने कम्प्लेन सुन्नु मात्रै होइन प्यारेण्टस् मिटमा बोलाउँछन् ।

एकजना सिनियर टिचरले आफ्नो क्लासमा उनको एउटा स्टुडेण्टलाई कण्ट्रोल गर्न नसक्नु कति लज्जास्पद कुरो होइन र । एकजना राम्रो स्टुडेण्टलाई कुनै दोष बेगरै रातदिन टर्चर गर्दा ती डेस्पेरेट स्टुडेण्टले नराम्रो निर्णय लिए ? मलाई त सम्झेर डर लाग्छ । कतिपय टिचरले आफ्नो पेट स्टुडेण्टस (आफूले ट्यूसन पढ़ाउने)लाई क्लासमा सिआईडी राखेका हुन्छन् भन्ने पनि सुनेकी छु । आफूसित ट्यूशन नपढ़्ने स्टुडेण्टले मेरो के कुरा गर्‍यो भनी सोधेर ती स्टुडेण्टलाई टार्गेट गर्ने कुरा नयाँ होइन । मैले जानेँ र बुझेँ अनुसार एकजना असल, शिक्षित, सभ्य टिचरको निम्ति सबै विद्यार्थी एउटै हुन् भन्ने मलाई लाग्छ । कसैलाई काखा र कसैलाई पाखा गर्नु नपर्ने टिचरले । यो केही होइन यस्ता टिचरहरूले बालखैदेखि अर्कालाई टार्गेट गर्ने प्यारेण्ट मन्त्र लिएर आएका हुन्छ । आफ्नो स्टुडेण्टप्रति हरमेशा टार्गेटधारी टिचरलाई ग़डले सद्बुद्धि दिउऩ् ।

मेरो छोरोलाई उनको साइन्स टिचरले मङ्की भन्छन्, संस्कृति टिचरले हनुमान अनि म्याथ टिचरले श्री थपी श्रीहनुमान भन्छिन् । उसका बाबुले छोरालाई बोको भन्छन् । त्यस्तो थोत्रे कुरा वा टार्गेटले मेरो छोरोलाई कुनै असर परेको देख्दिनँ । किनभने मैले जन्माएको छोरो मङ्की हो कि डङ्की, हनुमान हो कि रावण हो म त्यो राम्ररी जान्दछु । आखिर म उसको मम्मी हुँ नि । छोरो वा छोरी कस्तो छ उसको मम्मीलाई सम्पूणर् थाहा भएको हुन्छ । यति हो मेरो छोरो कसैको कुरा सुन्दैन अनि़ कसैको थोत्रो कुरा वा कसैको टार्गेटले उसलाई कुनै असर नै पर्दैन ।

सानोलाई थिच् होँचोलाई गाड् भन्ने ट्याक्टिक्स प्रयोग गर्न प्रत्येक मान्छे उस्ताद छन् । मौका पायो कि चौका हान्ने टार्गेटमा रेडी । जसको ताकत, बल पावर छ मान्छे उसकै अऩुयायी, भक्त भइहाल्छ । त्यसबेला उनले अरुको गल्तीलाई टार्गेट गर्ने प्रयास गर्छन् । सबै छक्का प़ड़काउऩे चान्समा । कोहीभन्दा कोही कमी हुँदैन । तर उसलाई उसकै गाउँकै छिमेकीले के कतिको टार्गेट गरिरहेको छ उसलाई अत्तोपत्तो केही हुँदैन । गाउँ घरमा ऊ मात्रै ठिक, करेक्ट । तुलसीको पातले धोएका जेण्टलम्यान । गाउँ घरमा किसिम मान्छेको किसिम कुरा हुन्छ । कसले के गर्छ, कसले के गर्दैछ, को कोसित सल्कियो, को कहिले घरबाचट निस्केर राती कहिले घर पस्यो त्यसको समस्त रिपोर्ट राख्ने व्यक्ति तपाई-हाम्रो गाउँ-घरमा हुँदैन भन्नु गलत हुन्छ ।

गाउँ-घरके कुरा एकक्षणलाई थाँतीमा राखौं । राजनीतिमा हेर्नोस् न । के साह्रो टार्गेट । एउटाले विरोधीको निन्दा, कुरा अनि त्यसलाई कसरी ढालुँ भन्ने रणनीतिमा लागि परेको देखिन्छ । विपक्षी पनि टार्गेट गर्नमा के कम्ति र ? एक-अर्कामा टार्गेट गरेरै राजनैतिक नेताहरूले आफ्नो राजनीति जीवनको अमूल्य क्षणहरू स्वाहा पारिसके । ओखती खाँदा त्यसको साइड इफेक्ट हुन्छै हुन्छ । राजनीतिमा पनि यो निन्दा नामक औषधिले साइड इफेक्ट परेको देखिन्छ । र त मनपर्दा रामको पार्टीमा, मन नपर्दा हनुमानको पार्टीमा । एउटा टार्गेट रिएक्सनले हाम्रो राजनीति लाटाको धोती जस्तै नै भएको कुरा सबैले अनुमान गरेकै हुनुपर्छ । राजनीतिमता आउनु भनेको नै नेताहरू झ्याम्टा बनिनु हो । उनीहरूले जस्तो प्रकारले टार्गेटको झ्याम्टा बजाउँछन् टार्गेट मैदानमा उस्तै प्रकारले बज्नु हो ।

यस कारण कुरा मनमा गाँठो पारेर नराख्नोस् । जे छ हाकाहाकी भन्नोस् । कसैले तपाईंलाई टार्गेट बनायो भने पनि तपाईंले उसलाई टार्गेट बनाएर आफ्नो अमूल्य समय खेरो नफाल्नोस् ।

कसैको टार्गेट नहुनुहोस्
कसैलाई टार्गेट नगर्नुहोस् ।

०
सिलगड़ी, भारत