नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

सभा पनि कस्तो नाकको । नाक जावो मान्छेको दुई आँखाको मुनि साथमा दुई प्वाललाई साक्षी राखेर माथि चुच्चे, नेप्टे, थेप्चे, घोप्टे भएर सभाको मुल भएर ठडिएको हुन्छ । नाकको कुरा नाकलाई नै बेकार लाग्छ । यो फोहरी नाकको कुरा किन गर्नु परेको होला भन्नु होला ! नाकमा फोहर भएन भने त्यो नाक नाक नै होइन । नाक नाकको सभाले यो फोहरलाई तह लाउन पनि सक्दैन । किनभने नाक आफैँमा फोहरी भलाद्मीमा दरिन्छ । नाकको कुरा गर्ने हामी सबै हौँ । आफ्नो नाक सबैलाई राम्रो लाग्छ । ‘हिङ नभए पनि हिङ बाँधेको टालो हुँ’ भनेर हामी हाम्रै नाक फुलाउने मानव हौँ । खुम्चिएको नाक फुलाएर थेप्चिएको नाकलाई चुच्चे बनाउन पनि हामी लागि पर्छौ । तर नाक बुच्चाको बुच्चै हुन्छ । हाम्रो प्रयास त्यसै खेर जान्छ ।

नाक सभा सबैतिर हुन्छ । विश्वका सबै मुलुकमा हुने सभामा अघोषित रूपले नाकै कुरा हुन्छ । जुँगाको लडाईं हुन्छ । अस्तित्वको खोजी हुन्छ । नाक, जुँगा र अस्तित्व सभाको मुख्य कुरा हुन्छ । सभाको विषय बस्तु जे सुकै होस् तर पहिलो कुरा भने सबैले नाक, जुँगा र अस्तित्वकै गर्छन् । नाक त जोगाउनु पर्‍यो नि भन्छन् । ‘म गर्छु आग्राको कुरा सम्धी गर्छन् गाग्राको कुरा’ भने झैँ हुन्छ नाक सभामा । भनौँ सबैले आआफ्नै नाकको कुरामा जोेड दिन्छन् । मच्छर र झिंगाले जुठो पारेको नाक चोख्याउन सबैले आआफ्नै पाराले कुरा गर्छन् । कसैले अरुको नाक जोगाउन लविङ गर्छन् । प्रभावमा पारेर दबाव दिन्छन् र अभाव पुरा गर्छन् । तर मेरो नाक सगरमाथाको चुचुरो हो मैले सबैको नाक जोगाउन सभामा भूमिका खेल्नुपर्छ भन्ने उद्देश्यका साथ सभामा कोही बसेको देखिंदैन । भनौँ सभामा नाकले आफ्नै नाक पनि जोगाउन सकेको देखिदैन ।

फोहर लुकाउने मात्र होइन बेलाबेलामा फोहर देखाउने अविवेकी नाकले फोहरका बिचमा पनि सभा सञ्चालन गर्छ । फोहरलाई संस्कार र परम्परा ठान्ने नाक आफ्नै नाकका बारेमा धाक लगाउन पछि पर्दैन । नाक राजनीति गर्न पनि पछि हट्दैन र राजनीतिका नाममा फोहरी खेल खेल्न अघि सर्छ । राजनीतिमा नाकको कुरा हुन्छ र नाकका लागि पनि राजनीति हुन्छ । नाक सभा साँच्चै भन्ने हो भने नाककै लागि, नाक फुलाएर नाक ठूलो पार्नकै लागि गरिएको हुन्छ । नाक जस्तोसुकै भए पनि आखिरी मुखमाथि आँखा तल र दुई गालाको बिचमा छैन भने त्यो आकृति मुखाकृतिभित्र पर्दैन । नाक विनाको मुखाकृति ब्रह्माजीले परिकल्पना नै गरेका छैनन् ।

मानव शरीरमा नाकको उत्पति गराउने ब्रह्माजीले कानलाई नाकको ठाउँमा राखिदिएको भए वा आँखालाई कानको ठाउँमा राखिदिएर नाकलाई चाहिँ माथि निधारमा राखिदिएको भए ब्रह्माको के बिग्रन्थ्यो ? यस्तो गर्दा मानव आकृति कस्तो बन्थ्यो होला ? नाक सभामा यो कुराको छलफल किन हुँदैन ? अहिले हाम्रो नाक जुन ठाउँमा विराजमान भएको छ त्यो ठाउँमा ब्रह्माजीले नाक राखिदिनु नै हामी मानव हुनुको गौरव हो । धन्न ब्रह्माजीले बेलामा होश गरेका कारण हामी मानव नाक फुलाएर नाक भन्न पाउने भएका छौँ । यही नाककै कारण हामी नाक सभा गर्न सफल भएका छौँ ।

आफ्नै नाक जोगाउन नसक्ने नाक सभाका बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्न प्रयास पनि भएको छैन । नाकको कार्यपत्रमा सिंगान चुहाउने काम बाहेकका अन्य कुरा लेख्न नाक भएर मात्र पुग्दैन । त्यो नाकलाई नाकसभाले अनुमोदन गरेको हुनु पर्दछ । फेरि नाकसभामा नक्कली नाक भएकाको बाहुल्यता भयो भने सभाले पूणर्ता नपाउने हुन्छ । नाकको कार्यपत्र विवरण पत्रमा झैँ विवरणमात्र उल्लेख भयो भने नाकसभाको अर्थ हुँदैन । भनाँै नाकसभामा बढी नाककै कुरा हुने भएकोले नाक निगुरमुन्टी न हुनु हुँदैन भन्ने मान्यतामा अडिनु पर्दछ । मानव नाक धाक लाउने रवाफ देखाउने प्रवृतिको हुनु हुँदैन । नाकको प्रतिष्ठा नाकले नै राख्नु पर्दछ । अनिमात्र नाक सभाको औचित्य पुष्टि हुन्छ । नाक सभामा नाकको प्रतिष्ठाको कुरा हुन्छ । नाकको भोक सबैमा हुन्छ तर नाकको भोक लुकाउन नसक्नेले नाक सभामा धाक लाउनु बेकार हुन्छ ।

देशका सम्पूणर् नाकहरूको सभामा उपस्थित सबै नाक एकै प्रकारका हुँदैनन् । थरिथरीका नाकले थरिथरीका कुरा बोल्छन् । सबै नाकले एकै कुरा बोल्दैनन् । नाक सभा देखावटी सभामात्र नभएकोले यो सभामा सबैको नाक सगरमाथाको टुप्पो जस्तै हो भन्ने धारणा बनाउन सक्नु पर्दछ । यसो गरेमा नाकको महत्व बढ्छ । नाकमा कालोमोसो पोतेर सभामा गएमा सबैको ध्यान त्यतैतिर आकृष्ट हुन्छ । चाहे त्यो नाक जो सुकैको होस् । ठोसे नाक होस् वा चुच्चे, बुच्चे, नेप्टे, थेप्चे, कोप्चे वा अरु कुनै प्रकारको होस सबैले नाकमा कालो देख्छन् । त्यो नाकमा कालो दल्नेलाई काल्नाके भनेर चिन्नुपर्ने हो तर नाकको मान राखेर नामले नै बोलाइन्छ । कसैको नाकमा कालो कोठी नै जन्म जात हुन्छ तर उसलाई नाक कोठे वा काल कोठे भनिदैन । उसको नाकको सम्मान गरेर नाम लिएर नै बोलाइन्छ । यहाँ सबैको नाकको सवाल बराबरी भएकोले नाक सभामा पनि नाकको सम्मान गर्दै नाकको संरक्षण संवद्र्धन र विकासका लागि पुरानो अवधारणालाई नयाँ जोश जाँगर र उर्जायुक्त बनाउन नाक सभा भित्रको सिंगान फालेर सफा मनले जोडदार माग गर्दछ ।

नाकको महत्व बुझ्नेलाई नाकले फाइदा भएको छ । नबुझ्नेलाई नाक के हो ? थाहै छैन । नाक सबैको बराबर हैसियतको हुन्छ । ओहदाले ठूलो हुनेको र ओहोदा नहुनेको नाक नाकै हो । धाकमा भने फरक हुन्छ । नाक सभामा फरक कुराको बिचार गर्नु हुँदैन । सबै नाकलाई एउटै कोटीमा राखेर तौलने काम गर्नु पनि हुँदैन । नाकको तौल घटी बेसी होला तर यसरी नाकको तौल गर्दा ओहादामा पुगेको नाकले गुनासो गर्न सक्छ । गुनासो समाधानका लागि नाकको न्वारान गर्नु पनि ठीक होइन । नाक सभामा धेरै कुरा उठ्न सक्छन् । थरिथरीका नाकको कुरा आउन सक्छ । त्यसैले नाक सबैको हुन्छ र एउटै नाकको मात्र होइन सबै नाकको समान धारणा बनाउनु पर्छ नाक सभामा ।

नाकको कुरा इमान, जमान र बेइमान गर्नेहरूले पनि गर्छन् । नाक त सबैको एउटै हो तर नाक सफा छैन भन्ने कुराको भेउ लेउ लागेको नाकले पत्ता लाउन सक्नुपर्छ । छुसी पलाएको नाकले म ठूलो नाक हुँ भन्ला, छुसी नपलाएकोले म पो ठूलो हुँ भन्ला ? नाक सभाले को ठूलो सानो भनेर छुट्याउनु भन्दा पनि पौरखी नाक बिचार गर्नु पर्छ । कुन नाक समाजको लागि पौरखिलो छ र समाजमा लगाएको गुण योगदानका बारेमा पनि खुट्याएर नाकको सम्मान गर्नु उचित होला जस्तो लाग्छ । नाक जस्तो महत्वपूणर् सभामा धाक लाएर छाक टार्न खोज्ने नाक पनि भेला हुन सक्छन् । त्यस्ता नाकदेखि चाहिँ नाक सभाले होशियार बस्नु उचित होला जस्तो लाग्छ ।

नाक सभाको कुरा गर्दा नेपालमा हुने प्रत्येक जसो सभा नाक सभाकै रूपमा देखिन्छन् । सबैले आ आफ्नै नाकका कुरा गर्छन् । नाक नहुनेले पनि हुनेले पनि छुसी लुकाउन खोज्छन् । बाहिर देखिने छुसी र नदेखिने छुसीले नाकको परिचय दिन्छ रे ! नाकको फिल्टरको रूपमा रहेको छुसी भित्र ढुसी देखियो भने त्यो नाक धाक लगाउन लायकको रहेछ भन्ने कुरा नाक सभाले बुझे हुन्छ । नाककै कारण नकटा भएकाहरू त्यो सभामा नआउन सक्छन् । यसका लागि नकटाहरूको छुट्टै नाक कट्टा सभा भयो भने मैले यो व्यङ्ग्य लेख्नुको कुनै अर्थ पनि रहँदैन । त्यसैले हे नाक सभाका नायक हो आफ्नो नाकमा कालो दलेर सभा नराख । नाके भकारीमा छुसीको साम्राज्यलाई टाढा भगाऊ । नाक सभाले दुनियाँका सारा नाकहरूको अस्तित्व सगरमाथा जस्तै हो भन्ने कुरालाई स्थापित गराऊ । जय व्यङ्ग्य जय साहित्य ।

०००
उदयपुर, गाईघाट