नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

रेहित सैजु :

जमानाअनुसारको रहनसहनमा बहन नसक्ने मान्छे बिनाकामको लम्फु नै हो । म कस्तो हुस्सु ! हेर्नुस् न मेरो घैँटोमा बल्ल घाम लाग्न लागेको हो कि भन्ने भान भइरहेको छ । मलाई जतिखेर पनि गिज्याउनेहरूको बेतलबी जागिर अब भने धरापमा पर्न सक्छ । हजुर हो नि, बाह्र सत्ताइसका कुरा नगरेरै जीवनको उपलब्धि नप्पाइस् भएको हो भन्ने मेरो ठहर छ । यो ठहरमा ल्याप्चे नलगाई धरै छैन । म अयोग्य ठहरिनुको कारण तपाईं पत्याउनु हुन्छ ? लौ सुन्नुस्, मेरो एउटै सिद्धान्त छ, सधैँ अरुको भलो चिताउने, आफू हारेरै भए पनि जिताउने र यसैगरी यो जिन्दगी बिताउने । लु हेर्नुस् त मेरो दुष्कर्म । अहिले यस्तो गर्न सक्ने हिम्मत कसैले निकाल्न सक्छ ? हो, सक्दैन नि ।

स्कुलमा पढ्दा पढ्ने जान्नेमै गनिने भएर होला सरहरूले पनि लोकसेवामा जागिर खानुपर्छ है बाबु भन्ने गर्थे । हुन्छ नि त भनेर लोकसेवाको पाठ्यक्रम हेर्न थालियो । सक्ने घोकियो, नसक्ने बोकियो । तर यी दुवैले सिन्को उठाउन सकेनन् । जतिपटक लोकसेवा लडियो त्यति नै पटक बिर्सनलायक बल्ड्याङ खाइयो । हो, यस्तै धोकाहरूले जिन्दगी लाजको पोका बन्यो । अब त लोकसेवाको नाम सुन्दा पनि आङ सिरिङ्ग हुन्छ ।

जाबो नाथे लोकसेवाले नपत्याएर के हुन्छ र… गाउँमा जन्मेको मान्छे हूँ गौसेवा गर्न पनि त सक्छु नि । त्यसो त हाम्रो देश कृषिप्रधान देश पनि हो । अब यसमै क्रान्ति गरेर देशको अर्थतन्त्रमा टेवा पुर्‍याउनेछु । मनको रहमा यही कुरा घुमिरह्यो । हत्तेरिका ! ‘नानी पाउने कहिले भोटो सिउने अहिले’ भनेजस्तै मेरो यो योजनाले फ्लप मात्र होइन, सुपर डुपर फ्लप नै खायो । गौसेवामा लागेर मेवा फलाउने मनको लड्डु खानै नपाई घुन लाग्यो । हुन पनि पत्याइदिने कसले… किताब कापी बोक्ने मान्छेले गाईको गोबर सोहोर्छ… ! यो मुलाको गफ पानीमा छोडेको अपनवायु जस्तै हो भन्ने ठम्याएछन् सुन्नेहरूले ।

यसरी त हुँदै भएन । एकाबिहानै आफूले मानेको भेना कहाँ भएसम्मको गथासो बिसाउन गएँ ।
जातैले पाको हो, व्यापार व्यवसाय गर्नु नि सालो भनेर पो सुझाए ।
हैट ! जानीजानी ग्राहकको घाँटी मिच्न त नैतिकताले नमान्ला नि भनियो । फेरि आफू पैसाको कारोबार गर्न नसक्ने लद्दु न जो परियो । दिनभरि ग्राहक रुँघेर त के बस्नु हौ भेना, यस्तो त हुँदैन ।
यो पनि हुँदैन, त्यो पनि हुँदैन गर्ने चाहिँ के ?
त्यही गर्न खोजिरहेको हो भेना, जुन भेटिएकै छैन भन्या ।

उसो भए राजनीति गर्नु । पढेलेखेका छौ, साइन्स पढेको मान्छे बुद्धि माइनसमा छैन होला । नाम पनि ‘र’ बाट उठेको । ए सालो केटो राजनीतिमा लागियो भने चाहिँ फाप्न सक्छ है !
अनि भेना मलाई राजनीतिको ‘र’ पनि आउँदैन, मैले के नाप्ला र…
हे ! अल्ट्रा प्रो म्याक्स भर्सन लठ्ठु सालो, राजनीति जानेर होइन, नजानेरै गर्ने हो, जानेर गर्ने भा’त देशको अवस्था अर्कै हुने थियो नि । जानेर गर्ने भनेको त अरु अरु पेशा हो ।
छेउ न टुप्पो केही भेउ नपा’को मान्छेले कसरी गर्नु त राजनीति…
सालो केटाे… सबै भन्नु पर्छ ? बकबक गर्नुको साटो भर्खरैबाट ‘नेतासेवा’ गर्न थाल्नु नि ।
हैन, भेना यसै पनि आफूलाई राजनीति मन नपर्ने । झन् नेतासेवा त उफ्… !

ह्या सालो … तिम्रो कमजोरी नै यही छ के । तिमी समयको माग र अवस्थासँग चल्नै जान्दैनौ । कत्ति सोझो भ’का हौ ? बिजुलीको खम्बा भन्दा पनि सोझो छौ र त लमतन्न सुतेकाहरूले पनि खुट्टो ठाडो पारी मुतेर जान्छन् नि । नेतासेवा जसरी पनि गर्न सकिन्छ । यसमा लोकसेवाको जस्तो विज्ञापन खुलेपछि मात्र आवेदन दिनुपर्छ भन्ने हुँदैन । यसको जुनसुकै बेला आवेदक हुन पाइन्छ । म्याद सकिएला, दोहोरो दस्तुर तिर्नुपर्ला भनेर त सोच्दै नसोचे हुन्छ । बरू जतिसक्दो चाँडो नेतासेवामा भाग लियो उति नै आफ्नो लागि राम्रो हो ।

हेर सालो, गौसेवा र नेतासेवामा उस्तै सुनिने तर केही भिन्नता छन् । गौसेवामा हँसियाले घाँस काट्नु पर्छ, नेतासेवामा धारेहात लाएर विपक्षको कुरा काट्नु पर्छ । गौसेवामा गोबर सोहोर्नु पर्छ । यसमा पनि सोहोर्न त सोहर्ने नै हो तर सोहोर्ने चाहिँ कमिसन हो । गौसेवामा वस्तुभाउ चराउनु, धपाउनु पर्छ । यसमा आफूले मानेको नेताको छविमा आएका वा आइलाग्न सक्ने प्रतिरोध धपाउनु पर्छ । बेलामौका मिलाएर बफे डिनरमा आफ्ना कार्यकर्ता चराउनु पर्छ । यति जाने नेतासेवाको प्रारम्भिक चरण पार गर्न सकिन्छ ।

नेतासेवा गर्ने मामलामा यो पूर्णकालीन र अंशकालीन दुवै तवरले गर्न सकिन्छ । तर सालो नेतासेवामै अडिग भएर लागेपछि पूर्णकालीन गर्दा नै राम्रो हुन्छ । हुन त यो महङ्गो हुन्छ तर दीर्घ समयसम्म रहन सकिन्छ । ठूला ठूला राजनैतिक ओहदाका व्यक्तित्वको क्वाटरमा सधैँजसो उठबस गर्न पाइन्छ । टेण्डर पारिदिएर चर्को कमिसन हत्याउन पाइन्छ । उस्तै परे सांसद, मन्त्री पद पड्काउन पाइन्छ । पद, पैसा र पावर भएपछि कानुनलाई गलहत्याउँदा पनि छुट पाइन्छ । अंशकालीन नेतासेवाले चाहिँ केही माखो मार्दैन सालो । यसले झोले बनाउँछ । सधैँ अरुको पुच्छरे भएर हिँड्नु पर्छ । टाउको बन्न चाहिँ पूर्णकालीन नै हुनुपर्छ । अंशकालीन नेतासेवा अल्पकालीन हुन्छ । यसले लक्ष्य छेदन नगर्न पनि सक्छ । यसले सिल्ली बनाउने काम मात्र गर्छ । कतिखेर बिल्लीबाठ हुने हो अत्तोपत्तो हुन्न । सानो सानो योजना हात पार्न त सकिएला तर जीवन निर्वाह भने पक्कै हुँदैन । आफ्नो नेतृत्वको पुङमाङे गफमा रप्फु भर्दैमा हत्तु भइन्छ । मेयर त के वडाध्यक्ष पदको पगरी गुँथ्न पनि सकस हुन्छ । सालो, कुरो बुझेको हो ? यदि नेतासेवा गर्ने सोच हो भने पूर्णकालीनतिर लाग्नु है ! पूर्णकालीन नेतासेवाले सगरमाथाको चुचुरोमा पुर्‍याउँछ भने अंशकालीनले चाहिँ धौधौ नाम्चे बजारसम्म पुर्‍याउला… !

ल ठिक छ भेना, यसका आधारभूत मान्यताहरू पो के के होलान् ?
ए सालो यसका मान्यता थुप्रै हुन्छन् । तर वस्तुतः यिनीहरू हुन्-

१. लगाव
लगाव पहिलो शर्त हो । कुनै पनि कुराको प्रतिफल पाउन लगाव चाहिन्छ भने जस्तै नेतासेवामा भाग लिएपछि दृढ, सङ्कल्प सहितको लगाव राख्न जरुरी छ । खडा भएर ठडिएका भीमकाय अग्निपरीक्षासँग भाग लिने मात्र होइन आत्मसमीक्षा पनि गर्नु पर्ने हुन सक्छ । कुनै कुनै बेला त आफ्नो पार्टीले विश्वासको मत लिन नसकी अल्पमतमा पर्दा बलियो मन बनाएर योगदान दिन सक्नु पर्नेछ ।

२. स्वभाव
स्वभाव समय र परिस्थितिअनुसार फेरबदल हुनु पर्नेछ । जस्तो मौसमको कुनै भर हुँदैन । छेपारोलाई नै फि लिएर टिउसन पढाउनु पर्ने खालको स्वभाव भए सुनमा सुगन्ध । अँ, अझ कहिलेकाहीँ त औँलो दिँदा डुडुल्नो निल्ने प्रकृतिको हुनु पर्नेछ । आधा सक्कली आधा नक्कली अनुहार र व्यवहार बोकेर हिँड्नु पर्नेछ ।

३. प्रभाव
प्रभाव एक महत्वपूर्ण मान्यता हो । प्रभाव यस्तो दिनु पर्छ कि विपक्ष वा विरोधीलाई नै आफ्नो पक्षमा आकर्षण गर्नुपर्ने खालको हुनुपर्नेछ । जस्तो कि यदि कसैलाई हिमाल कालो हुन्छ भनेर गफ दिइयो भने रातमा हिमाल कालै त हुन्छ भनी रप्फु भर्न सक्नु भर्नेछ ।

४. दबाव
दबाव आफू लिने भन्दा पनि विपक्षलाई बोलेर हुन्छ कि बल प्रयोग गरेर लगातार दिनु पर्नेछ । दबाव दिन सकिएन भने आफू कमजोरमा दरिने चान्स हुन्छ र विपक्षले यस्तो गोल्डेन चान्स पाए डायमण्ड रोमान्स गर्न सक्छ ।

५. गोपनियता
सबैभन्दा महत्वपूर्ण मान्यता गोपनियता हो । नेतासेवामा भाग लिएपछि आफ्नो काम र प्रवृत्तिको गोपनियता कायम राख्न सकिएन भने करियर ध्वस्त हुन पनि सक्छ । विशेषतः आर्थिक पाटोमा गोपनियता राख्नु पर्ने हुन्छ । कामको मामलामा गुप्तचर विभागको कर्मचारी भन्दा चनाखो हुनु जरुरी छ ।

लु सालो, कुरा यिनै हुन्, बाँकी तपसिल बमोजिम आउने कुरो हो । अहिलेको पेरीफेरीलाई नियाल्दा छोटो समयमै उथलपुथल गर्न सक्ने पेशा भनेकै नेतासेवा हो । कहिले नाम कमाइन्छ, कहिले बदनाम पनि भइन्छ । दामको कुरै नगरौँ, घरघडेरी, जग्गा सम्पत्ति चाहेजत्ति जोड्न सकिन्छ । आफ्नो मान्छेलाई जागिर खुवाउन सजिलो छ । परिवारमा सुख, समृद्ध र खुसी भित्र्याउन सकिन्छ । विचार गर है सालो ।

भेनाको कुराले दिमाग रन्थनियो । हुन पनि हो, आफ्नो हालत देखेर घरपरिवार, नरनाता त के म आफैँ रुष्ट, दुष्ट भइसकेँ । सोचेको, गर्न थालेको कामले मरिगए निरन्तरता पाएको छैन । हात्तीको देखाउने दाँत र चपाउने दाँत फरक फरक हुन्छ भनेजस्तै मैले पनि चाल, ढाल र व्यवहार सोहीअनुरूप ढाल्नुपर्नेछ । यो कुरा अहिले गोप्य राखौँला तर आपतकालीन अवस्था नआएसम्म पूणर्कालीन नेतासेवामा तल्लीन हुने कुरा सत्य हो । नेतासेवालाई पेवा बनाएर ढेवा जम्मा गर्ने हो र सधैँ घेवा खाने हो । लु साथी हो, अब नेतासेवाको पथमा मेरो द्रूत रथ यात्रा आरम्भ भएको जानकारी गराउँदछु । हे प्रभु जगन्नाथ भोला, आखिर एउटा चोला, जसो होला होला… !

०००
रामेछाप, हाल : कलङ्की, काठमाडाैं