नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

रवीन्द्रनाथ त्यागी :

व्यङ्ग्यानुवाद :: रमेश समर्थन

१. पुत्रको पत्र

माई डियर ड्याड,

तपाईंको पत्र पाएँ । मनिअर्डरको प्रतीक्षा रहने छ । यदि तपाईंले यी बेफ्वाँकका चिठी नलेखेर खुरुखुरु मनिअर्डर मात्र गरिरहने हो भने बरु त्यो पो जाती हुन्थ्यो । उहिलेका कुरा अब खुइले ड्याड, तपाईंले एक जोडी खद्दरका भोटो सुरुवालमा आफ्नो उच्च शिक्षा लिएर फर्केका कुरा उहिलेका भए । अब त टेरिकटनको बेलबटम नलगाउने हो भने टाउकोमात्र होइन बटम पनि लाजले निहुरिन्छ । यस पटक पुरै सेट फेरि फेर्नुपर्ने भएको छ ।

तपाईंले आफ्नो पत्रमा छात्रजीवनमा साधना चाहिने कुरामा निकै जोर दिनुभएको रहेछ । म तपाईंसित सहमत हुन सकिनँ । साधनाका (हिरोइन) दिन त बितिसके । यो त मौसमी चटर्जीको (हिरोइन) मौसम हो । यसपालि आउनुभयो भने सँगै चलचित्र हेर्न जाऔंला र त्यसपछि बियर खाऔंला । अब त छत्रावासभित्रै बार खुलेको छ । खातिरदारीका लागि एउटी मिलनसार र चाहिँदा काम लाग्ने च्वाँक केटी पनि नियुक्त छे । नयाँ उपकुलपति दूरदर्शी छ । जरुरतका सबै कुराहरू उपलब्ध गराउने प्रयास गर्दै छ । त्यसैले यो टिक्लाजस्तो छ ।

म गर्मीको विदामा घर आउन सक्दिनँ होला । बिना भन्ने केटी के, जसलाई सहपाठी बनाउन भनेर मैले पोहोरको परीक्षा नै हापेको थिएँ नि, हो त्यही केटी अल्मोडा जाँदै छे । म पनि उसैसँग जाँदै छु । उसका बाबुआमा पनि एकदम रूढीवादी छन् के ! तरुनी छोरीलाई एक्लै पहाडतिर पठाउन्नन् । जे होस् । मजबुरी छ । के गरूँ ?

बाँकी सबै त ठिकै छ । मम्‌लाई माया । अनि अँ, तपाईंकी आया उनै छन् कि फेरि पनि फेरिएकी छन् ? तपाईंको टेस्टको पनि कुनै जवाफ छैन नि त !

००

२. आलोचकको पत्र

प्रिय भाइ,

तपाईंको पत्र पाएँ । आभार । मैले त यो किताब तपार्इंको नामबाट अरू कसैले लेखिदियो होला भन्ने ठानेको थिएँ । यो साँच्चिकै तपाईंकै हो भन्ने त मलाई के थाहा र ? वास्तवमा ठुलै भुल भएछ । आखिर तपाईं पनि त्यसै ठाउँका हुनहुँदो रहेछ जहाँको म हुँ भन्ने थाहा पाएपछि त झन् टाउको लाजले लुतुक्कै भयो । अनि जब तपाईं पनि मेरै जाति र गोत्रका हुनुहुन्छ भन्ने थाहा पाएपछि त झन् आफ्नो गल्तीले गर्दा लज्जाधीन हुनुपरिरहेको छ ।

पहिलो पटक जब तपाईंको काव्यग्रन्थ पढेको थिएँ त्यति बेला लागेको थियो, ‘वाक्यं रसात्मकं काव्यम्‌’का अनुसार यसमा रस त पर्याप्त मात्रामा छ तर वाक्यको कमी छ । त्यो मेरो भुल रहेछ । तपाईंजस्तो उच्चपदस्थ व्यक्तिले घटिया कविता त लेख्नै सक्दैन । मैले काव्य सङ्ग्रह फेरि पनि पढें । एकदमै उत्तम लाग्यो । वास्तवमा तपाईंको गद्य नै विशेष प्रकारको हुने गर्छ । त्यसैले मैले कविता पनि त्यसै पूर्वाग्रहका साथमा पढेको थिएँ । यो त साँच्चिकै निकै संवेदनशील पो निस्क्यो । बन्धु, मलाई त ‘म्याक्वेथ’ र ‘मर्डर इन क्याथेड्रल’ को पो सम्झना गरायो । अब म दोहोर्‍याएर यसको समीक्षा लेख्नेछु । अहिले त जे होस् गर्धन लाजले कति झुकेको छ भने त्यो छातीमै टाँसिएको छ । तर मेरो स्थितिमा सुधार हुनासाथ तपाईंका बारेमा विस्तारमा लेख्नेछु ।

तपाईंले अचेल म के गर्दै छु भन्ने कुरो सोध्नुभएको रहेछ । खै, के उत्तर दिऊँ ? केही निर्णय नै गर्न सकिरहेको छैन । सबभन्दा पहिले त ‘जयशङ्कर प्रसादमा जासुसी तत्त्व’ भन्ने ग्रन्थ छपाउन खोजेको थिएँ तर त्यसमा समय लाग्ने भयो । विषय निकै विस्तृत पर्‍यो नि त ।

शेष भेटमा । जहाँसम्म तपाईंको गद्यको प्रश्न छ, म त त्यही भन्छु जे सायद कलरिजले भनेका थिए, ‘पोएट्री इज ग्रेट बट प्रोज इज डिभाइन’ । यसपालि त्यता निस्केंछु भने तपाईंकै घरमा बस्नेछु । तपाईंलाई नजिकबाट हेर्नु पनि मेरा लेखा त एउटा उपलब्धि नै हुनेछ ।

०००
(यी दुई पत्रहरू रवीन्द्रनाथ त्यागीको ‘प्रतिनिधि व्यङ्ग्य’भित्रको ‘लेखक के नाम पाँच पत्र’बाट अनुवाद गरिएका हुन् ।)