नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

हरिशंकर परसाईं

व्यङ्ग्यानुवाद : रमेश समर्थन

यस्तो हुन सक्छ, परिस्थितिहरूले मलाई बेसरी उफारिदिऊन् र म सत्ताधारी पार्टी तथा सरकारको ठुलो नेता बनूँ । प्रधानमन्त्री पनि बन्न सक्छु । त्यति वेला मैले देशवासीका नाममा सन्देश प्रसारित गर्नुपर्नेछ । अनि मैले आशा अनि विश्वासले भरिएको यस्तो सन्देश प्रसारित गर्नेछु :

मेरा देशवासीहरू,
मैले यहाँहरूलाई ‘देवीहरू’ तथा ‘सज्जनहरू’ भनिनँ । जहिलेदेखि त्यो आइमाई (इन्दिरा गान्धी)ले सङ्कटकाल लगाएर हामीलाई सताएकी छे तहिलेदेखि म कुनै पनि आइमाईलाई ‘देवी’ भन्दिनँ । पहिले म प्रार्थनामा ‘सीताराम’ र ‘राधेश्याम’ भन्थेँ तर अब केवल ‘रामकृष्ण’ भन्छु । मेरो सुझाव त के छ भने तपाईंहरूमा जसको नाम सीताराम छ उहाँले त्यसलाई रामचरन गराउनुहोला ; अनि राधाकृष्ण हुनेहरू अब कृष्णदास बन्नुहोला । यदि तपाईंहरूले छिटै यसो गर्नुभएन भने म गृहमन्त्रीलाई भनेर तपाईंहरूलाई सही बाटोमा लगाउन लगाउने छु ।

तपाईंहरूले हामीमाथि विश्वास गरेर हामीलाई सत्ता सुम्पिनुभयो । तपाईंहरूले यस्तो पहिलोपटक भने गर्नुभएको हैन । पहिले पनि तपाईंहरूले विश्वास गरेर नै सत्ता सुम्पिने गर्नुभएकै हो । त, जसरी पछिल्ला सरकारहरूले तपाईंहरूको विश्वासलाई फलीभूत पारे त्यसै गरी हामी पनि पार्ने नै छौँ । हामी उनीहरूभन्दा कुनै अर्थमा पनि पछि पर्ने छैनौँ ।

देशका अगाडि समस्याहरू धेरै छन् । पछिल्लो सरकारले समस्या मात्र छाडेर गएको छ । आखिर हामी के हौँ र ? हामी पनि त पछिल्लो सरकारले छोडेको समस्या नै त हौँ नि । त, देशको सबैभन्दा ठुलो समस्या भनेको गरिबी हो । हामी दश वर्षमा गरिबी अनि बेरोजगारी समाप्त पार्न चाहन्छौँ । तर तपाईंहरू भन्नुहोला, यो त धेरै छिटो भयो । यो त बिस वर्षमा समाप्त हुनुपर्ने हो । जे होस्, हामी सम्झौता गरौँ — पन्ध्र वर्षमा गरिबी र बेरोजगारी समाप्त पारौँ । तपाईं पनि खुसी र हामी पनि खुसी । तर म यहाँहरूलाई स्पष्ट रूपमा भन्न चाहन्छु कि तपाईंहरूले जति नै दवाब दिए पनि हामी पन्ध्र वर्षभन्दा एक दिन पनि बढी यो गरिबी र बेरोजगारीलाई चल्न दिनेवाला छैनौँ । यस कुरामा यहाँहरूलाई राम्रो लागे पनि लागोस् र नराम्रो लागे पनि लागोस् ।

दोस्रो समस्या महङ्गीको हो । नाफाखोरी भइरहेको छ भन्ने सरकारलाई थाहा छ । तर यदि मानिसहरूले महङ्गा सामानहरू किन्नै छाडिदिने हो भने यो नाफाखोरी मेट्न सकिन्छ । गहुँ महङ्गो भयो भने नकिन्नुस् । दाल महङ्गो छ भने नकिन्नुस् । जब मानिसहरूले किन्नै छाडिदिन्छन् अनि नाफाखोरले कसलाई बेच्छ ? अनि यो नाफाखोरी आफैँ समाप्त हुनेछ । अब यहाँहरू भन्न सक्नुहुन्छ, नकिन्ने हो भने खाने के त ? म भन्छु के दालरोटीले मात्र पेट भरिने हो ? तपाईंहरू फलफूल र गोरसको सेवन गर्नुस् । फेरि पनि यस विषयमा सरकारले आफ्नो काम त गरि नै हाल्छ । हामीले पाँच वर्ष, तीन महिना, बाह्र दिनमा महङ्गी समाप्त पार्नेछौँ ।

हरिजन (दलित)का पनि समस्या छन् । यी समस्याको कारण नै यिनीहरूलाई ‘हरिजन’ (दलित) भनिनु हो । हाम्रा विशेषज्ञहरू यिनीहरूका लागि अर्को कुन परिचयात्मक नाम उपयुक्त हुनसक्छ भनेर विचार गर्दै छन् । जब हरिजन नै नभएपछि हरिजनको समस्या पनि रहेन । न बोट हुनेछ र न बाँसुरी बज्नेछ — बोट भन्नाले बाँस भन्न खोजिएको हो । अब नयाँ नाम खोज्न र त्यसलाई फेर्न त समय लागिहाल्छ । अतः हामी यस समस्यालाई सात वर्ष, चार महिना र तेह्र दिनमा समाप्त पार्नेछौँ ।

मानिसहरूको गुनासो तस्करी बढेको भन्ने पनि छ । तर तस्करहरूले त रोटरी क्लबमा नैतिकता विषयमा भाषण गर्दै छन् ! उनीहरू हाम्रै मान्छेका माझमा छन् । मैले तस्करहरूसित कुरा गरेको छु । उनीहरूको स्तर उठेको छ । उनीहरू अब अन्तर्राष्ट्रिय तस्करी छोडेर अन्तर्ग्रही तस्करी गर्ने योजनामा छन् । यसका लागि उनीहरूलाई केही अन्तरिक्ष यान चाहिएका छन् । यस विषयमा हामी अमेरिकासित कुरा गर्दै छौँ । हामी आफै पनि अन्तरिक्ष यान बनाउँदै छौँ । जब तस्करहरूले अन्तरिक्ष यानको सुविधा पाउने छन् अनि उनीहरूले चन्द्रमाबाट युरेनियम ल्याएर अमेरिकालाई बेच्नेछन् । तर त्यति वेलासम्म उनीहरूलाई अभ्यास जारी जाख्न यहीँ तस्करी गरिरहने अनुमति दिइने छ । हामीले आठ वर्ष, तीन महिना, सात दिनमा तस्करी समाप्त पार्नेछौँ भन्ने मलाई पक्का विश्वास छ ।

हाम्रो ध्यान भ्रष्टाचारको समस्यातिर पनि छ । यसलाई समाप्त पार्न हामीले नयाँ र सदाचारी मानिसहरू तयार पार्नेछौँ । हाम्रा वैज्ञानिकहरूले यस्ता औषधि तथा इन्जेक्सनको अनुसन्धान गरेका छन् कि गर्भवतीलाई त्यो दिएपछि जन्मिने बच्चा सदाचारी हुनेछ । हामीले गर्भदेखि नै भ्रष्टाचारको अन्त्य गर्नेछौँ । यो उपाय हामीले तत्काल आरम्भ गर्नेछौँ । यदि औषधि र इन्जेक्सन नक्कली भएनन् भने परिणाम राम्रो होला । अब गर्भकै लागि नौ महिना त चाहियो नै । यसपछि झन्डै बिस एक्काइस वर्षमा मानिस कार्यक्षेत्रमा प्रवेश गर्ने हुँदा यो बिस वर्ष नौ महिनामा समाप्त हुनेछ ।

म त रक्सीमा पनि तत्काल प्रतिबन्ध लगाउन चाहन्छु । तर मन्त्रिमण्डलमा यस विषयमा मतभेद छ । तपाईंलाई थाहा छ कि सरकारको दायित्व संयुक्त हुन्छ । हामीलाई एकले अर्कालाई सम्झाउन पाँच वर्ष लाग्छ । यदि यस अवधिमा पुरै मन्त्रिमण्डल रक्सीविरोधी हुन सक्यो भने तत्काल रक्सीमा प्रतिबन्ध लगाइने छ । तर यदि पिउनेहरूले नै मजस्तालाई पनि मदिराप्रेमी बनाएछन् भने म रक्सीमा प्रतिबन्ध देशको हितमा छैन भनेर यहाँहरूसामु भन्नेछु ।

शिक्षाको समस्या पनि छ । वास्तवमा यो समस्या भनेको अङ्कको हो । प्रश्न १०+२+३ हुने कि १०+३+२ हुने भन्ने हो । अर्थात् १० पछि २ हुने कि ३ हुने ? यही हो समस्या । हामीले यस समस्यालाई चार वर्ष, दस महिना, बिस दिनमा सल्ट्याउने छौँ ।

अरू पनि थुप्रै समस्याहरू छन् । मानिसहरू पान खाएर बाटामै थुक्छन् । चौपायाले कहीँ पनि गोब्य्राउँछन् । कुकुरहरू भुक्छन् । सर्पहरूले डस्छन् । गधाहरू कराउँछन् । भैँसीले दुधमा पानी मिसाउँछ । जनावरले खुल्लमखुल्ला मायाँपिरती गाँस्छन् । सुँगुरहरूले फोहर खान्छन् । बाघले मासु नपकाइकन खान्छ ।

हामीले यी सबै कुरा ठिक पारिदिनेछौँ । तर कुनै पनि काम प्रतिशोधको भावनाले गर्ने छैनौँ । यदि हामीले कुकुरको पिसाब गर्ने तरिकामा प्रतिबन्ध लगायौँ भने त्यो कुकुर हामीलाई देखेर भुक्छ त्यसैले त्यो प्रतिबन्ध लागेको हो भन्ने हुने छैन । हामी उसको नैतिक उत्थान गर्न चाहन्छौँ । यी सबै सुधारका लागि पनि पन्ध्र वर्ष, सात महिना, तीन दिन लाग्नेछ ।
हामीले नागरिकहरूको स्वास्थ्यको समस्याको पनि समाधान गर्नेछौँ । हामीले मलेरिया (औलो) र क्यान्सर नामका दुईवटा रोग भगाउनु छ । हाम्रा स्वास्थ्यमन्त्रीले यी दुबै रोग एकै प्रजातिका लामखुट्टेको टोकाइबाट लाग्छ भन्ने कुरो पत्ता लगाइसक्नुभएको छ । उहाँले यस्ता लामखुट्टे नष्ट गर्ने औषधि पनि खोजिसक्नुभएको छ । यो औषधि मलेरिया नष्ट पार्न बाहिर छरिने छ भने क्यान्सर नष्ट गर्न मान्छेका पेटमा पनि छरिने छ । यसरी हामीले नौ वर्ष, एक महिना, दस दिनमा मलेरिया तथा क्यान्सरलाई निर्मूल पार्नेछौँ ।

हामीले जनताको नैतिक उत्थान पनि गर्नेछौँ । पछिल्ला शासनकालमा पतिव्रता धर्ममा निकै ह्रास आएको थियो भन्ने हामीले थाहा पाएका छौँ । यस कुरामा सरकार चिन्तित छ । जति वेला म नजरबन्दमा थिएँ त्यति वेला मैले समय बिताउन कैयौँ पटक ‘रामचरित मानस’को पाठ गरेको छु । त्यसमा उत्तम नारीको लक्षण यसरी देखाइएको छ :
उत्तम कर अस बस मन माहीं ।
सपनेहु आन पुरुष जग नाहीं ॥
उत्तम मैं मनभित्र बसेको ।
सपनामा पनि न अन्य पसेको ॥

केही दुष्टहरूले त्यसको उल्टो अर्थ लगाएका छन् । उनीहरू भन्छन् : उत्तम नारीका लागि कुनै पनि पुरुष सपनामा पनि परपुरुष हुँदैन । अर्थात् सबै आफ्नै हुन्छन् । यस्ता दुष्टहरूका विरुद्ध सरकारले कानुनी कारबाही गर्नेछ । हामी दस वर्ष, आठ महिना, दस दिनमा यस देशमा पातिव्रत्य धर्मको पुनः प्रतिष्ठा गर्नेछौँ ।

अब जोडेर भन्नुहोस् त यी समस्याहरू कति वर्षमा सल्टने रहेछन् ! गरिबी र बेरोजगारी समाप्त गर्न १५ वर्ष, महङ्गी ५ वर्ष, ३ महिना १२ दिन — यसरी जोडेर हेर्‍यौँ भने केवल १०१ वर्ष १ महिना र १५ दिनमा नै यी सबै समस्याको समाधान हुने रहेछ ।
जय हिन्द !

०००
(भूतपूर्व प्रधानमन्त्री मोरारजी देसाईको १९७७ मा भएका भाषणहरू अनि सन्देशहरूबाट प्रेरित – लेखक)
(यो लेख परसाई रचनावली– ४को ‘देशवासियों के नाम सन्देश’ शीर्षकबाट अनुवाद गरिएको हो । – अनुवादक)