नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

ठाकुरप्रसाद अधिकारी :

आधुनिक सभ्य र सज्जन मानिसलाई चिनाजानी गराउने गहिरो माध्यम भनेको फेस हो । फेस भनेको मुहार हो । तर फुइँवालहरू टाउकामा जुम्रा पाल्ने ल्वाँदे लठेब्रो झम्पट भए पनि समाजमा भरमार पाइन्छन् ।

साँढे बराबरको फुइँ, टुप्पाको फुइँ, फेदको फुइँ, जहाँबाट सुरु गरे पनि फेस बिना फुइँ पनि बाँच्न सक्दैन । फेस देखाएर विकृति बढे पनि फेसको फुइँ देखाएर नै लम्पटहरूले फेसको सत्ता कब्जा गरको छ । त्यसैले फेस सर्वनित्कृष्ट नभए पनि समाजमा स्वार्थले बाँच्नको लागि फुइँ बनाउन अति जरुरी छ । बिना फुइँ फुइँ मौलाउन सक्दैन । फुइँ कर्तव्य बिना पाक्ने फल हो । फुइँको तागत देखाउनको निम्ति अरुको फेसमा फुइँको झटारो कसेर दिन थाल्नु होस् । नबनेको काम बनाइ रहन पर्दैन । प्रशंसाको बुर्कि ओडाउन सबै आतुर हुन्छन् । धनुष्टङ्कार मुद्रामा तपाईंको पाउमा नमस्कार खुत्रुक वर्षाझैँ वर्षाउन थाल्छन् ।

फुइँ फेसकै अर्को सूक्ष्म स्वरूप हो । विचार गर्नुहोस् यो अभिनय पनि हो । फुइँ मानव विकासको उपज सावित भएको छ । फेस नभए फुइँ पनि जीवन्त रहन सक्दैन । फेस र फुइँ एक रथको दुई पाङ्ग्रा हुन् । फुइँ बिना रथको पाङ्ग्रा पनि पलभर चल्नेवाला छैन फुइँले पाङग्रा हालेपछि अनि के चाहियो ? नबनेको काममा फुइँ गुडाई रहन पर्दैन । फुइँको “फ” कापीमा खोपेर उडाई रहन पर्दैन । फुइँ देखाए फुइँको विकास भइ हाल्छ । फुइँको देशमा विकासको “व” उच्चारण गरिरहन पर्दैन । फुइँले भान्छाको रेल सडकमा कुनै गतिविधिले नगडे पनि फुुइँ दिनले फेलको सेल खाने पक्का हो । फुइँमा गरेको भाषणमा ताली दिनेको सङ्ख्या बढ्दो छ । त्यस्तो फुइँको के भाउ ? फुइँ गरेर अरु थोक नमिले पनि आफ्नै थुक गजबले निल्न सकिन्छ । यस्तो थुकमा कुनै विकारको गन्ध मिसावट सत्ताको कस्सिङ्गर मिसिएको हुदैन । यस्ता फुइँको गफ टोलीया चियापसलहरूमा गफगाफ औधी देख्नु भएकै होला ।

फुइँको फेसमा नै विश्वको राजनीति दाउपेचमा अडेको छ । हेर्नुस् फुइँकै भरमा जङ्गेले कोतमा कति छप्काए । राणाको शासन लादे । १०४ वर्षे जहानियाँ शासन फुइँको आडमा टिकाए । जनताको विकसित पाकेको फुइँले राणाको इतिहासको दरवार गर्ल्यामगुर्लम्म ढले । पन्चे प्रपञ्च फुइँले सात डाँडो काटे । फुइँलाई नै सिरानी हालेर प्रथम र द्वितीय विश्व युद्ध चले । द्वितीय विश्व युद्धमा जापानको हिरोशिमा र नागासाकिमा फुइँको कारणबाट बम खसे । कति फुइँ वाला देश दशैँको भोका रोगा बोकाझैँ ढले । फुइँले कति भोकमरी जन्मिए । कति खुँडे, लुँडे भए फुइँकै भरमा संसारमा रङ विभेद जातीय विभेद प्रारम्भ भए । धनी गरिबको भेद आजसम्म भइरहेछ । पद पावर अनि परिवर्वनको विभेद छताछुल्य पोखिएको छ । फुइँ नै सत्ता हाँक्ने फ्रान्सका हुवा कार्लोले ‘म नै स्टेट हूँ’ भनेका इतिहासमा पढेको थिए । यस्ता फुइँका बयान कति कति ।

फुइँको चलन देवी देवताको पालमा पनि चलेका थिए । कृष्णलाई मार्न कंशले कति फुइँ गरे अहिलेको मेरो फुइँलाई के फुइँ भन्ने ? फुइँको चलान उठान बैठान गर्न जाने एक किलो आलु बेचेर एक डोको कमिशन लुड्याउने खेल सजिलै हुन्छ । फुइँ खुस्कियो भने सत्ताको किलो नाङ्गै बुङ्गै । फुइँ बिना जन्तुदेखि तन्तुसम्म सहजै टिक्न मुस्किल छ । यो तथ्य दिन कुनै तपस्या गरिरहन नर्पाला ।

फुइँको चोट उनिरहको थोत्रो जुत्ताले पनि सहन परिरहेको छ । युद्धको फुइँबाट कति कनिष्ट पनि नम्बर वान देश बन्न पुगेका छन् । फुइँ दिएर सत्ताका कुर्सीवाला पदवाल पावरवाला नै समाजमा गुह्यगन्धे भए पनि फस्टाएका छन् । हाम्रो माटोका जन्मेका फुइँ दिने मुला गोवरगणेशहरू सिंहदरबार बालुवाटारको नजरमा परेर उड्ने गुड्ने पदको मानसम्मान भिर्न बगली कुम्ल्याउन भ्याएका छन् । फिस्टेबाट वरिष्ठ महाराजामा भइरहेछन् ।

मुल चुरो कुरो फुइँको जति चर्चा गरे पनि मेरो बाल दिमागले बुढो फेसको फुइँ चम्काउन लाख तीर्थ व्रतमा पनि सकेको छैन । तर मेरो टाउकाको फुइँलाई कल्पनाको फुइँसित कुनै मतलबको मतलब छैन ।

फुइँ गर्ने मामलामा म औधी असफल भएको छु । फुइँको मूलकुरो अनेक चपेटामा परेर म सानो ठिमीको मितिनीले रोपेको गान्टे मुलाझै जति पनि मौलाउन सकेको छैन । फुइँमा चिप्लो घस्नेहरू कुन दुलामा लुकेर मुसा मार्दै छन् । उनीहरूले फुइँ हालेर मुसो मार्नु स्वभाविक हो । मैले देश चुस्ने जुका, किर्ना, ढाडे, लामखुट्टे अहिले सम्म चिनेर कक्रक्क पार्न सकेको छैन । चम्चागिरी चाकरीवालाका चम्चेहरूको गिद्धे हेराइलाई भ्वाङ् पार्न पनि मेरो नजरले दनक दिन नसक्नु अनौठो कुरो छ ।

फुइँले सुनको फूल पार्ने विधिविधान के हेला मेरो हात खुट्टाको चोट सहने जुत्तालाई पनि ज्ञान छैन । म फुइँ नभएर कोठा तरो ताज राख्न पलङ, दराज, सुकेस, बुढो जुत्ता, कोट पाइट सेटमा पाकेको जुँघा मिलाउनसम्म पछि परेको छु । मैले सर्वकालीन टाउकोबाट फुइँ नझेको होइन । मेरो पुरानो अफिससित फुइँ बढाउन निम्ति तालिम लिएको छैन । फुइँकै चपेटामा परेर फुइँको विकास गर्न समस्या भएर आफ्नो आएको फुइँ छेक्न फुइँदार बहिदारको सिमानाको घरमा पर्खाल लाउन सकेके छैन । मेरो सोझो फुइँ देखेर चलन चल्तीका बाटो चोरेर सिसाका घर बन्न पुगे । मेरो झ्याउरे फुइँ बगरको झ्याउझैँ अलममा । फुइँलाई कोठामा बन्द गर्न झ्याल ढोका बन्द गरेर थुन्न सकेको छैन । मेरो फुइँ असफल भएको कुरो मात्र होइन । फुइँलाई सिरानी हालेर विश्वमा फुइँको भरमा विकास गर्ने राज्य पनि छन् । फुइँबाटै मानव सभ्यताको क्रमभङ्ग गर्ने डालमोठ देखि चुरोट सोमरस मौलाएको हामीले सुनेका छौँ ।

फुइँ नआई फुइँको अत्य हुदैन । अनुहारलाई भत्काउने फुइँँ होइन, फेसमा पिरती जोडने फुइँ दिउँ है हजुर । फेसमा मरिचजस्तो फुइँ आयो फुइँ गयो फेसलाई के को पासो । फुइँ दुई हातले हाँसेरै दिउँ हाँसेर लिउँ है हजुर । फुइँको मजा नजरमा मनोमानी आइहाल्छ ।

फुइँ मुहारको अनौठो जाली अभिनय हो । मान्छेको मन मुटु मस्तिष्कको महलमा डुल्ने फुइँको फोहर शल्यक्रिया गरेर हटाउन नसके पनि खाएरै भए पनि सकाउनु पर्छ ।
फेस र फुइँमा कति अन्तर छ ? फेसले थरिथरीको स्टारको स्टेज पाउँछ । फाइब स्टार, थ्रीस्टारको भोजन पाउँछ । फेसले जे कुरा पनि बेला बेला बोध गरेर अनुभव गरेर अनेक लीला झमेला धानेको हुन्छ । फेसले कति अभिन्न र आनन्दको क्षणको बोध फुइँ बिना गरेको हुन्छ । भव्य र सभ्यमा क्रमभङ्गमा उकाली ओरालीको पनि सगरमाथा चढेने भर्‍याङ्गको फेश फेस लत्याउन सकेको हुँदैन । मर्यादाको अनुभव । कर्मको मर्म । फेसले भयानक दुःखमा पनि दिलाउँछ ।

फेसको फुइँ क्षणिक जीवित रहने तत्व हो । नारीको चुराझैँ टलटल टल्काए पनि लुप्त हुन्छ । फुइँ गरिरहँदा फुइँ पनि हराउँछन् । फुइँ मुहारको पहिरो हो । पहिरो झरे पछि फेस थिचिएर पुरिन पुग्छ । फेस पुरिएपछि फुइँ किन दरकार हुन्छ ? । फुइँको कुरा सुन्दा बेकाममा तुुजुक जाग्छ नमाने हुन्छ भन्या । जाबो मरिचजस्ता फुइँको के कुरा गर्नु । फुइँ नहेलाई घाम छायाँमा आउने झुसिल किरोले मात्र होइन जिउँदे मोराले पनि पत्याउँदैन ।

फुइँ हुने फिष्टे भुसुनाले पनि भँगेराको भरभराउँदो टाउकोमा लाठो बर्जान सक्छ । फुइँ नहुने महाराजले पनि एउटी लुखुरी लाटीको मुइ जिप्ट्याउन सक्दैन । त्यसैले फेसले दिएको फुइँको पुष्टि स्वस्थानी कथाझैँ बयान जति गरे पनि सकिँदैन ।

फुइँ मुहारको निसानी हो । फेसमा बेस भएकाहरू स्वदेशको भूस्वर्ग छोडर विदेशी डलरमा आकर्षित भएर रत्तिन पुगेका । फेसको बुक चलाउन नजान्ने मातृभूमिकै स्यालहरूसित सन्किँदै रन्किएर थन्किएका कुरै के गरूँ ? फेसको लक्षणमा नक गरेर नाक बजाई रहन पर्दैन । बरू कनिष्ट भए पनि फेसको फुइँ दिए त खुरुक्क सत्ताको कलाकरको अभिनेता निम्ति टुप्लुक्क किस्तीमा निम्तो आमन्त्रण पाइहाल्छ नि । यो फेसको दिएको फुइँ होइन कस्ले भन्छ ?

फुइँको भर परेर भविष्यमा उदाउने चेतनाको घाम नलागेर कतै अन्धकारका भुमरी बोक्ने बादलहरूको फुइँ आएर मुहारको फेस कतै हराउला कि भन्ने औधी पिरलोले छाड्नु भएको छैन । त्यसैले मलाई उन्मुक्त हाँसो हाँस्न फुइँ गर्न नसिकाउनु है । फुइँ गरेर हात्तीको लात्ती खान जागर चलेको छैन । फुइँमा चित्त बुझाउन नसकेको बेला कमिशनखोरी र भष्टाचारीको योजनाको फुइँलाई ध्वस्त गर्नु पर्दाचैँ फेस चिराफारा गर्न भेटूँला है हजुर । अस्तु ।

०००
काठमाडौं १५, हाल सिड्नी