नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

केशवराज पिँडाली :

भीडले टन्न भरिएको बसमा ढोकातिर उभिएर म शहीद ढोकातिर जाँदैथिएँ । पानीपोखरीको घुम्तीनगिचै पुगेपछि के देख्दछु त भने हातमा घन र डोरी लिएको यमदूत बसमा चारैतिर आँखा घुमाउँदै कसैको खोजीमा छ । यो देखी मेरो आङ ढक्क फुल्यो । अनि देखेको नदेख्यै गरी म बाहिरतिर हेर्नै थालेँं । बस दौडिरहेको थियो ।

“ए ! तँ लेखक हैनस् ?” यस्तैमा कसैले मेरो कुममा हात राख्दै सोध्यो । फरक्क फर्केर हेरेँ, उही यमदूत । मेरो आठअठिङ्एर खुकुला हुँदैगए । म लेखक हैन भन्नुपर्थ्याे नि । तर यमदूतले सोद्धा पनि मेरो लेखकको अहंले लेखक भन्न दिएन र भनेँ- “हो म लेखक हुँ, किन हँ ?”

अब उसले डोरी फुकाउँदै भन्यो- “किन अब हिँड् बेला भयो जाने ।” यो सुनी मलाई त हगूँ-हगूँ मुतूँ मुतूँ भयो । आमै र बाबै गर्दै बसेको ढोका खोली के फाल हानेको थिएँ बजायो उसले घनले तालुमा, ड्याम्म सडकमा पुगेर पछारिएँ- जुरमुराएर उठेर हेर्छु त आफू त त्यहीँ टूस भइसकेको ।

अब यमदूतले मलाई त्यहीँ गाँजेर बाँधबुँध पार्‍यो र उडाएर एक क्षणमै यमपुरी पुर्‍यायो । अनि उसले यमराजको इजलासमा मलाई ठड्याउँदै भन्यो- “काठमाडौँबाट ल्याएको लेखक । मान्छे अलि बदमास रहेछ, भाग्न खोजेथ्यो । नर्क दिनुपर्छ ।”

बाँचुञ्जेल अनि अभावमा मैले प्रायः नर्क नै भोगेँ । मरेपछि त सुख पाउँला भन्ने ठानेको, यो यमदूत मेरो त्यति अपराधमा नर्क दिने सिफारिस गरिरहेछ । अनि मैले सफाई दिँदे भनेँ- “म भाग्नै खोजेको चाहिँ हैन । मेरा स्वास्नी, छोराछोरी हिजोदेखि भोका छन् । त्यसैले म एउटा प्रकाशित लेखको पारिश्रमिक लिन गइरहेको थिएँ । त्यो लिएर स्वास्नीको हातमा राखिदिन पाएको भए केही भुलुक्क तातो तिनका पेटमा पथ्र्यो । अनि त म खुशीसाथ आउँथेँ । वास्तवमा त्यस्तो दुःख र कष्ट सहेर अब त मलाई त्यहाँ बस्नै पनि मन थिएन ।”
बिलौना गाएर केही सहानुभूति पाउँला भन्ने ठानेको त चित्रगुप्त त झन् झपार्न पो थाले- “फटाहा कहिँका ! जनमभरजस्तो अदालतमा जागिर खाएर जोडजाम त गरेकै छस् नि । खानै नपाउने कहाँ छस् र यो कन्था तुन्छस् हाम्रा अगाडि ।”

“म अदालतमा जागिरे थिएँ ? के भन्नुभएको यो ? मैले त आजसम्म अदालतको ढोका पनि देखेको छैन । वास्तवमा मैले खान नपाएको आज दुई छाक भयो । पेट त्यहीँ छुट्यो नत्र म उधारेर देखाइदिन्थेँ ।” मैले छक्क पर्दै दुःखको स्वरमा भनेँ ।

अब छक्क पर्ने पालो चित्रगुप्तको थियो । सोधे- “को होस् तँ ?” “म ? म पिँडाली ।” मैले भनेँ ।
अब चित्रगुप्तले फतक्क हुँदै भने- “मोराले गलत मानिसलाई पो बोकेर ल्याएछ ।” “हँ, गलत मानिस ?” उता यमराजले पनि छक्क परेर सोधे ।

“प्रभु ! गलत मानिस । लेखक मैनालीलाई लिन पठाएको त लेखक पिँडालीलाई पो मुन्ट्याउन पुगेछ” चित्रगुप्तले जवाफ दिए । “गधा कहीँका ! सोमरस धोकेर गएको थिइस् कि क्या हो ?” यमराजले यमदूतलाई झपार्दै भने ।
“गल्ती भएछ प्रभु ! क्षमा पाऊँ । म अहिल्यै यसलाई पुर्‍याइदिन्छु र मैनालीलाई लिएर आउँछु ।” यमदूतले भन्यो र मलाई समात्न लम्क्यो ।

यमपुरी नपुग्नु पुगेपछि मलाई अब फेरि यो भुक्तमान खान मृत्युलोक फर्कने मन भएन । त्यसैले म छड्केर यमराजको सिंहासननिर पुगेँ र भनेँ- “म जान्न प्रभु ! अब मृत्युलोक । यमपुरीमै बस्न पाऊँ ।”

“अहँ, यो पनि हुन सक्दैन । तँ मरेको छैनस् । जिउँदालाई यहाँ ठाउँ छैन ।” यमराजले भने । मैले फेरि विनीत हुँदै भनेँ- “म कहाँ जिउँदो छु र प्रभु ! म त उहिल्यै जिउँदै मरिसकेको छु । मेरी स्वास्नीले चिनेजानेकाहरूमा कसैले उड्ने खालको नयाँ घर देखी भने मलाई मुर्दा भन्थी र कसैको गुड्ने खालको घर देखी भने पनि मलाई जिउँदो लाश भन्थी । यसको अतिरिक्त जुन दिन त्यसका आन्द्रा छुत्ती खेल्न थाल्दथे (यस्तो महिनाको दस दिन हुन्छ) त्यसदिन पनि त्यसले मलाई मरेको मान्छे भन्दथी । यसर्थ वास्तवमा म त मरिसकेको छु । म उहिल्यै यहाँ आइसक्नुपर्थ्याे । तर आउन बल्ल आज पाएँ ।”

“जिउँदो र मरेकाको तेरो परिभाषा यहाँ लागु हुन सक्दैन । हाम्रो ढड्डाअनुसार तँ मरेको छैनस् । यस स्थितिमा तँलाई न त स्वर्गमा राख्न मिल्दछ न नर्कमा नै तैँले फर्कनुपर्छ-पर्छ ।” यमराजले भने । मैले तर पनि हार मानिनँ र बिन्ती गर्दै भनेँ- “मैले त्यहाँ दुःख पाएर बसेको पचास वर्ष भइसक्यो प्रभु ! म अब अरू दुःख पाउन त्यहाँ जान चाहन्नँ । मलाई हाल तपाईंको स्वर्ग-नर्क केही नमिल्ने भए बरु मङ्गलमानकै भान्छेमा राखिदिनोस् । उहाँसँग मेरो राम्रो परिचय छ ।”

‘हुँदैन भन्दा पनि तँ त बडो लिँडेढिपी गर्दो रहिछस् । जा अब खुरुक्क नि । जिउँदालाई राख्न नियमले दिँदैन ।’ यमराजले झर्केर भने । यत्रो विन्ति-भाउको केही कदरै नहुने ! मलाई पनि रीस उठेर आयो र भनेँ- “नियम नियम, खुल्क्यो तपाईंको नियम । जिउँदालाई ल्याउन नियमले छेकेन अब चाहिँ नियमले छेक्यो । आफैँ आएँ कि तपाईंहरूले ल्याएको ?’

यमराजले मेरो कुराको कुनै जवाफै नदिई चित्रगुप्तसँग सोधे- “यो त यमपुरीको व्यवस्था र नियमलाई पनि हाँक दिन खोज्दोरहेछ । के छ यो त्यहाँ ? र के गर्दछ ?” चित्रगुप्तले फेरि ढड्डा पल्टाए र भने “केही छैन प्रभु ! यो त्यहाँ । धेरै वर्षदेखि यसको नाम हल्लनतिवारीमा दर्ता छ । यो भोको छ, त्यसै हुनाले कू-खाएर यो व्यङ्ग्य-वाण छोड्ने गर्छ- व्यङ्ग्यका छर्रा हान्छ र व्यङ्ग्यले सिरुले घोचेझैँ च्वास्स-च्वास्स-च्वास्स घोच्ने गर्छ ।”

“मरेर आएको भए यस व्यङ्ग्य-लेखकको औषधी मसँग थियो । के गर्नु जिउँदै आइपुग्यो, केही नलाग्ने भयो” यमराज भुतभुताए र अनि यमदूतलाई अह्राए- “जा लागिहाल, नराख अब यसलाई एक क्षण पनि ।” क्षण त के झण्डै आधा जतिकै ढिलो भएछ मलाई फर्काउन । यमदूतले मलाई यहाँ लिएर आइपुग्दा त मेरो शरीर चितामा आधै डढिसकेको । यमदूत एक छिन त विमूढ बनी त्यो हरेको हेर्‍यै गरिरह्यो । अनि मैले नै उसलाई घचघच्याउँदै भने- “दूतजी ! जाऊँ हिँड्नोस् अब यमपुरी नै ।” ऊ झसङ्ग भयो र अनि पुग्यो फेरि मलाई च्यापेर यमपुरी ।

यमराज त्यस समय अर्कै एउटा मृतात्माको मुद्दा सुनिरहेका थिए । तर मलाई देख्नासाथ दूतको सातो जाने गरी झपार्दै भने- “ए गजधम्मे ! तेरो बाबुलाई फेरि किन बोकेर ल्याइस् ?” “प्रभु ! यसको लाशको त दाह-कर्म पनि भइसकेको छ ।” यमदूतले विनीत भएर भन्यो ।

यमराजले भने- “फेरि अर्को समस्या ! पर्ख एक छिन । यस झ्याउलोलाई लगेर राख ऊ त्यो कुनातिर । यो मुद्दा छिनिहालूँ ।’ म कुनातिर लगिएँ । उता चित्रगुप्त भन्न थाले- “तर जेहोस् प्रभु ! मोती निकै धर्मात्मा रहेछ । नर्क दिन मिल्दैन । गणपतिले यसलाई स्वर्गमा स्थान दिने प्रमाङ्गी पठाउनुभएको छ । यो नित्य अशोक विनायकको दर्शन गरेर प्रसाद लिने गर्दथ्यो रे ।”

“तथास्तु, स्वर्गमा विशिष्ट श्रेणीमा ससम्मान पठाऊँ र अनि त्यो झ्याङ्लो व्यङ्ग्य-लेखकलाई त्यस मोतीको शरीरमा घुसारिदेऊ ।” यमराजले भने । अब मलाई फेरि यमदूतले उडाएर मर्त्यलोक ल्याइपुर्‍यायो । देखेँ नयाँ सडकको पेटीमा त्यो काठमाडौँ गणेशको सूँडतिर सधैँ गएर ल्याप-ल्याप मनभोग चाट्ने कुकुर मरेर तेर्सिएको छ । यमदूत त गएर त्यसैलाई पो सुमसुम्याउन थाल्यो ।

“छि ! यस्तो लुते कुकुरलाई पनि के सुमसुम्याइरहेको ?” मैले भनेँ । यमदूतले भन्यो- “स्वर्गमा विशिष्ट श्रेणी पाउने यो मोती पुण्यात्मा यही त हो नि । म तँलाई यसैमा घुसार्दो छु ।” “छि ’ छि ! छि ! छि !” मैले भनेँ र पुलुक्क आँखा हेरेँ, त्यहाँ यमदूत-स्यमदूत कोही थिएन र म नभन्दै कुकुरमा परिणत भएको थिएँ । म एउटा बुद्धिजीवीको आज यो अवस्था । हृदयैदेखि भक्कानो फुटेर आयो । म आकाशतिर थुतुनो फर्काई ‘कुइँ-कुइँ’ रुन थालेँ । यस्तैमा अगाडिको पसलेले एक नोल डँडाल्नामा बजार्दै भन्यो- “लाै मर् अलच्छिना डाँग्रे । अघि नै मर्‍यो भनेर छाडेको त फेरि बाँचेछ !”

ढाडमा असाध्य पीडा भएबाट बिउँझेँ । स्वास्नी फतफताइरहेकी थिई- “लौ त, बजाइदिएँ ढाडमा एक मुड्की । के के सपना देखेर स्मशाने कुकुर नै रोएझैँ रोएर घरभरिकालाई सुत्न दिएको हैन । न त बोलाउँदा बिउँझने ।”

०००
‘फेरि उल्टै मिल्यो’, तेस्रो सं. (२०५०)