नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

रामप्रसाद पन्थी :

कुमारजी आज्ञा गर्नुहुन्छ- “हे अगस्त्य मुनि ! षट्दर्शन मध्यको एक योगदर्शन र यसका प्रणेता महर्षि पतञ्जलीका बारेमा व्याख्या गर्नै परेन । यस विषयमा साधु, सन्त, महन्त, ऋषि, महर्षिहरूका विचार र अभ्यासहरू प्रस्तुत भएका छन् । यो विषयमा यत्ति नै बोलौँ ।

“हे अगस्त्य मुनि ! आज म तिमीलाई म जोकदर्शनका बारेमा केही सुनाउन चाहन्छु । योगदर्शनमा देखिएका कमीकमजोरी संशोधन गर्देै देखापरेको जोकदर्शन आफैमा नवीनतम् दर्शन हो । यस दर्शनका अनेक शाखा र सम्प्रदायहरू छन् ।”

“हे अगस्त्य मुनि ! नैमिषारण्य क्षेत्रका शौनकादि अठार हजार ऋषिमुनिहरूले पनि जोकदर्शनका बारेमा बताउन सक्दैनन् । हजार जिभ्रा भएका शेषनागहरू पनि फेल खान्छन् । त्यसैले जोकदर्शनअन्तर्गतका विभिन्न पर्वहरूमध्ये सामाजिक सञ्जाल नामक पर्वका बारेमा सुनाउन चाहन्छु । ध्यान दिएर सुन ।”

अगस्त्य मुनि भन्दछन्- “जो आज्ञा प्रभु !”

कुमारजी आज्ञा गर्नुहुन्छ – “हे अगस्त्य मुनि ! सामाजिक सञ्जालको जञ्जालले संसारलाई मोहनी जालमा भुलाएको छ । छद्मभेषी विष्णुले वृन्दाको सतित्व डगाएजस्तै यसले पनि संसारबासीको अस्तित्वमाथि प्रसनचिन्ह खडा गरिदिएको छ । बालक युवा र वृद्ध सबैमा यसको प्रभाव देखिएको छ । यसको प्रयोगका लागि मोबाइल, ल्यापटप आदि कम्प्युटरजन्य सामग्री प्रयोगमा ल्याइन्छन् । यसको प्रयोगबिना बालक भात खाँदैन । युवा कलेज जाँदैन । वृद्धको रात जाँदैन । सामाजिक सञ्जाल नामक पर्वमा योग दर्शनमाझैँ बैठक, दण्ड र आसनहरूको चर्चा गरिएको छ । यसमा आसनहरूको सूझ्म रूपमा वणर्न गरिएको छ । सुन ।”

१. उभासन
उभिएर गरिने आसन उभासन हो । केही समय खडाखडा भएर मानिसले सामाजिक सञ्जालमा डुबेर ध्यान गर्न सक्छ ।
२. बशासन
बसेर गरिने आसन बशासन हो । कुर्ची, भुइँ, गाडी, झाडी जो जहाँ भए पनि यो आसनमा रहन सक्छ । खाँदा खाँदै यो आसनमा रहन सक्छ । खानै बिर्सिएर ध्यानमा रहन सक्छ । ट्वाइलेटमा टट्टी गर्दा गर्दै घण्टौं बिताउन सक्छ । समय र स्थानमा कुनै वर्जित छैन ।
३. सुतासन 
सुतेर गरिने आसन सुतासन हो । यो प्रायः शयन कक्षमा गरिने आसन हो ।
यसका मुख्य दुई प्रकार छन् :
अ) भुडी उत्तानासन 
बिस्तारामा लम्पसार भएपछि भुँडी आकाशतिर पल्टाएर ढाडका बलमा यो आसन गरिन्छ । जसरी पनि मोबाइल हेरिन्छ ।
आ) भुडी घोप्टासन 
यो पेटका बलमा गरिने आसन हो । यस आसनमा भुडीलाई जमिनमा घोप्टाएर छातीदेखि माथि शिरसम्मको भागलाई केही उठाएर गरिन्छ । हत्केलाको टेकाले च्यापुमा छेको लगाएर भएपनि मोबाइल, ट्याबलेट वा ल्यापटपमा ध्यान गरिन्छ ।

बाबा हरामदेवले जोक दर्शनको यस पर्वलाई घोप्टासनको संज्ञा दिएका छन् । किनभने जुनसुकै आसनमा भए पनि धेरैजसो घोप्टो परेका हुन्छन् । घरमा पाहुना आयो हत्तपत्त वाइफाईको पासवर्डले स्वागत गरिन्छ । त्यस पछि पाहुनो घोप्टो पर्न थालिहाल्छ । पाहुना बन्न गए पनि कथा यहीँ हो ।

हे अगस्त्य मुनि ! जन्मिएको केही समयपछि बच्चा भुलाउने नाममा बाबुआमाले मोबाइल तेर्साइदिन्छ । पछि भन्न थाल्दछ- मोबाइल बिना मेरो बच्चाले खादा पनि खाएन । हग्दा पनि हगेन । लौन कसो गर्ने ? मोबाइल देखाउन सुरू गर्ने आफैँ, सिकाउने आफैँ, गुनासो सुनाउने पनि आफैँ ।
बच्चा जसोतसो स्कुल पठायो ध्यान हुन्छ जोक दर्शनमै । कक्षामा जोकर जस्तो भएर रहन्छ । घर पुग्नासाथ कपडा पनि नफेरी सिधै जान्छ घोप्टासनमै ।
कलेजतिर शिक्षकले कक्षाकार्य दिएर घोप्टासन गर्न थाल्छ । विद्यार्थी त्यही मौकामा झोलाभित्र भाडो लुकाएर घोप्टासन गर्न थाल्छ ।

जुनसुकै अड्डा अफिस जाऊ, घोप्टासन चलिरहेको हुन्छ । शल्यक्रिया गर्दा गर्दे चिकित्सकले घोप्टासन छुटाउँदैन । बैठकमा बैठकेहरूको ध्यान हुँदैन । घोप्टासनमै हुन्छन् । सदनमै हेर कुर्लनेहरू कुर्लिएका हुन्छन् । कताकतिले मात्रै सुन्छन् । धेरै घोप्टासनमै हुन्छन् ।

घरमा घोप्टासनमा रहँदा कति चोरी भयो ? कति लुटिए ? बयान गरिसाध्ये छैन । कतिपटक तरकारी डढ्यो ? दूध उम्लियो ? भनिसाध्ये छैन । आइरन गर्दै गरेका कति लुगा पोलिए, यसको हिसाब कस्ले गर्ने ?

हे अगस्त्य मुनि ! जोकदर्शनको सामाजिक सञ्जाल पर्व अन्तर्गत घोप्टासनको कथा सारसंक्षेपमा सुनाए । केही जिज्ञासा भए भन ।

कुमारजीका यी मधुर वाणी सुनेपछि अगस्त्य मुनि भन्दछन्- “हे प्रभु ! अरू के के विशेषता होलान् प्रभु ? सुन्नलाई यी कान हतार छन् ।”
हे अगस्त्य मुनि ! यो घोप्टासनका विशेषता धेरै छन् । यसकै कारणले कतिले घरबार जोडेका छन् । कतिले छोडेका छन् । भाइरल बन्नेहरू छन् । भाइरस पस्नेहरू छन् । कतिले कमाए । कतिले गुमाए । कोही वाह ! वाह ! भएका छन् । कोही छ्या ! छ्या ! कसैको ढाड त कसैको गर्धन बाङ्गिएको छ । आँखा डेरा भएका छन् कसैका । कसैका बानी टेडा भएका छन् ।

यसका अनगिन्ती विशेषता छन् । आफै गुगल सर्च गरेर हेर । म पनि संसारमा के भइरहेछ ? गुगलकै माध्यमबाट नियाल्ने गरेको छु । तिमीसँग कुरा गर्दै गर्दा मेरो पनि घोप्टासनको समय गुज्रिसकेको छ । तिमी पनि घोप्टासन गर । जिज्ञासा केही भएर लिएर आऊ । बताइदिउँला ।

यति भनेर कुमारजी घोप्टासनमा बसिहाले । अगस्त्य कुटीतिर टाप कसे । कुमार अगस्त्य संवाद यहीँ सकिएको जानकारी गराउँदै यो सुत्रधार पनि घोप्टासनका लागि विदा हुने अनुमति चाहन्छ । हस्त, धन्यवाद ।
इतिश्री कुमार अगस्त्य संवादे जोकदर्शन र घोप्टासन अध्ययाय समाप्त ।
जय जोकदर्शन !
जय घोप्टासन !

०००
रेसुङ्गा २, गुल्मी