नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

सञ्जय साह मित्र :

आजको दुनियाँमा तपाईं अझै स्मार्ट बन्नुभएको छैन भने भोलिको इतिहासले तपाईंलाई गाली गर्ने छ । तपाईंको बोलीमा लोली मिलाउँदै जहिले नि मृदु मुस्कानसहित हरेक बोलीमा ताली पिट्ने सालीले पनि गाली गर्न बेर छैन । स्मार्ट नहुने मानिस पनि भिनाजु हुनसक्छ ? बरु अर्कैलाई भिनाजु भन्छु भन्लिन् साली नानीले । आजभोलि स्मार्ट नहुँदा ससुरालीको अपुताली पनि खाली खाली हुन्छ रे । धेरै चिन्तै लिनु पर्दैन । स्मार्ट बन्न कुनै गाह्रो पनि छैन : जानुस् नजिकको मोबाइल मार्ट किन्नुस् एउटा र बन्नुस् स्मार्ट ।

हो, स्मार्ट बनाउन मोबाइलले स्टार्ट गर्छ । एउटै मोबाइलले भएभरको स्मार्ट बनाइदिनसक्छ । यो दुनियाँको आठौँ आश्चर्य हो । जो यसको सम्पर्कमा पुग्छ स्मार्ट भइहाल्छ, अमृत पिउने अमर भएजस्तै । छोयो कि भयो । दुनियाँमा अहिले जो जो नयाँ स्मार्ट छन्, ती सबै मोबाइलकै कारण सम्भव भएको हो । तपाईंको सहर अथवा गाउँ नै स्मार्ट बनिसकेको तपाईं नाङ्‌गो आँखाले देख्न पाउनुहुन्न, स्मार्ट मोबाइलले नै बताउने छ, गाउँकै गाथा ।

एकदम सही हो, जब तपाईंको हातमा एउटा स्मार्ट मोबाइल पर्छ तब तपाईं आफैँ स्मार्ट । जुन कम्पनीको मोबाइल छ, सोही कम्पनी स्मार्ट हुँदैन । तपाईंलाई कस्तो किसिमको स्मार्ट बन्नु छ, त्यो तपाईंको प्रतिभाले देखाउँछ । तपाईंको प्रतिभा देश र दुनियाँले देख्छन् । तर पहिलो नजरमै स्मार्ट बनिहाल्न सामाजिक सञ्जालमा तपाईंको पहिलो फोटो नै स्मार्ट हुनु अनिवार्य छ । भित्र गिलो हिलो भए पनि माथिबाट पानीदार र चिप्लिने मार्बलले टालेको चमकदार सडक निर्माण भएर टिलिक्क टल्किन्छ, त्यस्तो टिलिक्क टल्किने र आँखा मिलिक्क हुने झिल्के स्मार्ट फोटोको अवतरण गर्नु उपयुक्त हुन्छ । अलि पछिबाहिर हेर्दा खाऊँ खाऊँ लाग्ने चित्ताकर्षक आँप र स्याउ भित्रभित्रै कुहिएर स्याउँ स्याउँ कीरा परेको देख्नु भएकै छ, हो गिदी र गुदी नभए पनि कुनै बेला दार्शनिक बनेको फोटो सामाजिक सञ्जालमा उ‌द्घाटन गर्नुहोला । स्मार्ट मोबाइलले तपाईंलाई स्मार्ट दार्शनिक, स्मार्ट गायक, स्मार्ट कवि सबै बनाइदिन्छ । तपाईंलाई जीवनमा के के बन्न मन लागेको थियो ? ती बन्न वा भन्न नपाएको सारा तिर्सना स्मार्ट बनेपछि पूरा हुन्छ । यसैले स्मार्ट मोबाइललाई मैले स्मार्ट कल्पवृक्ष नामकरण गरेको छु । तपाईं आफूलाई स्मार्ट मोबाइलमा कल्पना गर्नुस्, यसले तत्काल पूरा गरिदिन्छ :

मोबाइल मै छ सबै चिज खोजे पाइन्छ तुरुन्त स्मार्टले मात्र पाउने यो सृष्टिको आदि अन्त । अझै पनि चित्त बुझेको छैन ? तपाईंको चित्तसित मित लगाउने स्मार्ट मोबाइलका केही अद्भूत फाइदा देखेपछि त्यही चित्त तीन चित खान्छ । अहिले नै स्मार्ट बन्नुभएन भनेपछि पछुताउनुपर्ला । हेर्नुहोस् स्मार्टका केही फाइदाहरू :

समयको सदुपयोग
जब तपाईं स्मार्ट बन्नुहुने छ तबबिना काम लखर लखर कतै हिँड्‌नु पर्दैन । तपाईंको समयको पूरापूर उपयोग हुने छ । एक दिनमा चौबिस घन्टा कम लाग्न थाल्ने छ । साथीसँगीका बीच बस्दा पनि एकातिर बोल्दै अर्कोतिर मनको कुरा खोल्दै गर्न पाइन्छ । कुनै पनि बेला खाली बस्न पाइँदैन । कुनै कुनै समय त यस्तो लाग्न थाल्छ कि दशमुख भएको रावणजस्तै दशतिर एकसाथ कुराकानी गर्न सक्छु । दशतिर दशथरिको कुरा गर्न सक्षम बनाउँछ । मैसेन्जरमा चार जनासित एकैसाथ मैसेज लेखेर, धार्मिक सिरियलका भगवानहरूजस्तै ग्रुपमा वा एक्लाएक्लै प्रकट भएर, नम्बरमा सुमधुर आवाजसित आदि जसरी मन लाग्छ बक्न पाइन्छ । अझ एक्लै भएको बेला झन व्यस्त बनाउँछ । दिनको उज्यालोदेखि रातको अँध्यारोसम्म जहाँ जे र जस्तो सामग्री चाहिन्छ, स्मार्ट फोनले दिन्छ । तपाईंको सामग्री ग्रहण गर्छ पनि । कोही कसैसित दशकौं अघि विछोड भएको सम्झना नभए पनि यसले गराउँछ । सम्पर्क पनि गराउँछ । तपाइँको मनमा केही नभए पनि यसले प्रश्न सोधिरहन्छ : हृवाट इज अन योर माइन्ड, ? बस्, यसको उत्तर दिँदै जानुस्, स्मार्ट बन्दै जानुस् । प्रश्नको उत्तर दिनै नसक्ने होइन ! तपाईं जति प्रश्न आउँछ उत्तर दिँदै जानुहोस्, संसारको सबैभन्दा स्मार्ट बन्नुभएन भने मलाई भन्नुहोला । हृवाट इज अन योर माइन्ड, … ? जम्मा एक प्रश्नको निरन्तर उत्तर दिएर यदि यो प्रश्न सकिन्छ भने विश्वका सारा रेकर्ड तपाईंको नाममा आउन बेर छैन ।

अझ मलाई के विश्वास छ भने जति जति स्मार्ट बन्दै जानुहुने छ उति उति समयको अभाव हुँदै जाने छ जसले गर्दा एक दिनमा चौबिस घन्टा निकै कम लाग्न थाल्ने छ र एक दिनको चौबिस घन्टालाई बढाउनको लागि सरकारलाई दबाब दिन थाल्नु हुने छ । उस्तै परे एक दिनको चौबिस घन्टालाई बढाएर कम्तीमा तीस घण्टा पुऱ्याउन सडक आन्दोलन गर्न बेर लाग्ने छैन ।

स्मार्ट मानिसलाई समय नै राक्षस लागिरहेको छ किनभने समय अपुग भइरहेको छ । हरेक मानिसलाई व्यस्त बनाएको छ । वास्तवमा व्यस्तताको अर्को नाम नै स्मार्ट हो । जो जति धेरै स्मार्ट ऊ त्यत्ति धेरै व्यस्त । र, स्मार्ट मोबाइल बोक्ने कस्सैलाई पनि फुर्सद छैन । जो स्मार्ट छ ऊ बेफुर्सदी छ र जो बेफुर्सदी छ ऊ स्मार्ट छ । यसै कारण पहिले जजसले जुन देउतालाई पूजा गरे पनि अहिले स्मार्ट देवता, मोबाइल देवता नै इस्ट देवता, ग्राम देवता र गृह देवता बनेको छ । सबै जात, धर्म, सम्प्रदाय तथा समुदायका मानिसले बिहान सबेरैदेखि राति अबेरसम्म मोबाइलको दर्शन गर्दछन् । स्मार्ट मोबाइलको स्किन हेर्दै निदाउँछन् र त्यही स्किन हेर्दै ब्यूँझन्छन् । कतिपय त जीवनको अन्तिम आँखा चिम्लाइलाई पनि स्मार्ट बनाउँछन् ।

दृष्टिशक्तिको उपयोग
आँखाको दृष्टिशक्ति होओस् चाहे दिमागको दृष्टिकोण शक्ति होओस्, दुवैको असली उपयोग स्मार्ट मोबाइलले गर्दछ । उपयोग नगर्दा दुवै खेर जाने हुन्छन् । आजभोलि बालबालिकाहरूलाई नै हेर्नुहोस् न, स्मार्ट मोबाइलको उपयोग गर्दछन् । समय बितेको पत्तै हुँदैन । दृष्टि र दिमाग दुवैको बाल्यावस्थामै भरपूर उपयोग गर्दछन् । अनि त हजुरबाको अगाडि आँखामा स्मार्ट चस्मा लगाएर झन् स्मार्ट बन्न पाएका छन् । कुनै हिसाब होओस् कि सानोतिनो घरायसी समस्या, हजुरबाले केही सोध्दा तुरुन्त स्मार्ट फोनबाट जबाफ दिइहाल्छन् । हजुरबाको नाम पनि उही स्मार्ट फोनमै पढेर बताउने बालबालिकाहरूमा गज्जबको क्षमताको विकास भएको छ । पहिले पहिले हजुरबा बालख हुँदा र अहिले नाति बालख हुँदामा तुलना गर्नुस् त को कति कसरी स्मार्ट छन् ? स्मार्ट फोनको अत्यधिक उपयोगले आँखालाई पनि स्मार्ट बनाउँछ ।

एक्लै हुन नदिने
स्मार्ट मोबाइल हातमा हुने कहिल्यै एक्लै भएको महशुस गर्न सक्दैनन् । जसरी धार्मिक क्षेत्रका मानिसहरू जहाँ भए पनि ईश्वर साथ हुन्छन् भन्दछन् । बोतलसेवीहरूको प्रोत्साहनको लागि जसरी पहिले लेखिएको हुन्थ्यो : तपाईं जहाँ भए पनि…। यसरी जहाँ र जुनसुकै अवस्थामा स्मार्ट मोबाइलले साथ दिइरहेको हुन्छ । यो स्मार्ट साथी हो, समय कटाउने स्मार्ट सारथी हो ।

यसले सयौँलाई तपाईंलाई लाइक गर्न लगाउँछ । वास्तविक जीवनमा कसैले लाइक नगरे पनि स्मार्ट सञ्जालमा हर दिन सयौँले लाइक गर्छन् । फलो गर्छन् । कमेन्ट गर्छन् । तपाईं जहाँ भए पनि फोटो, स्टेटस र भिडियोले तपाइँको मनलाई र‌ङ्गिन साँझ झै रमाइलो बनाइरहन सक्छ । लाइक र कमेन्ट गरेर कहिल्यै थकान महशुस हुन दिँदैन । कहीं पनि र कहिल्यै पनि एक्लै किन हुन दिँदैन भने स्मार्ट फोनमा जहिले र जहाँ पनि उपस्थित हुन्छन् :

सारीवाललाई दाह्रीवाल र दाह्रीवाललाई सारीवाल तिन धर्के साधु पनि हुन्छन् यहाँ स्मार्ट नारीवाल ।

सबै आफन्त हुने
जब तपाईं स्मार्ट बन्नुहुन्छ तब संसारका सबै स्मार्ट तपाईंको पहुँचमा हुन्छन् । तपाईं सबै स्मार्टको पहुँचमा पुग्नुहुन्छ । तपाईं स्मार्ट संसारमा परिचित हुन पाउनुहुन्छ । आफन्तहरूले अनुरोध पठाइरहन्छन्, तपाईं पनि आफन्त बनाउन पाउनुहुन्छ । आफन्तलोक यति व्यापक हुन्छ कि को कुन ग्रहमा छन्, सबै थाहा हुन पाउँछ । स्मार्ट फोनले सबैलाई स्मार्ट बनाउने भएपछि तपाईं आफू पनि स्मार्ट बन्नु हुने छ । जसरी कोही एक्लै जन्मन्छ तर यसले आफूलाई अनेक नातामा पाउँछ त्यसरी जब तपाईं स्मार्ट बन्नुहुने छ तब तपाईं एकै जना अनेक स्मार्ट बन्नुहुने छ । तपाईं स्मार्ट पिता वा माता, स्मार्ट पत्नी वा पति, स्मार्ट साली वा भिनाजु, स्मार्ट फुपू वा फुपाजु, स्मार्ट छोरा वा छोरी तपाईंलाई जे मन लाग्छ त्यहीँ बन्न पाउनुहुने छ । आफूलाई स्मार्ट दुनियाँको सदस्य भन्न पाउनुहुने छ । जब तपाईं स्मार्ट बन्न पाउनुहुन्छ तब तपाईंको समय स्मार्ट हुन्छ, तपाईंको काम स्मार्ट हुन्छ र तपाईंको नाम पनि स्मार्ट हुन्छ । तपाइँका आफन्त स्मार्ट हुन्छन् । संसारलाई स्मार्ट बनाउन तपाइँको भूमिका पनि स्मार्ट हुन पुग्छ ।

र, जब कुनै चाडपर्व आउँछ तब शुभकामनाको लाइन लाग्छ । एक दुई दिन पहिलेदेखि शुभकामना दिनेहरू हुन्छन् र एक दुई दिन पछिसम्म पनि शुभकामना आइरहन्छ ।

तपाईंको जन्मदिन होस् कि मरण दिन, विवाह दिवस होओस् कि सहिद दिवस, नयाँ वर्ष रहोस् कि खाना दिवस, दिसापिसाब दिवसमा पनि अनेक शुभकामना तथा बधाई पाउनुहुन्छ । घरमा छाना हाले पनि, जिउमा नाना हाले पनि, मनमा गाना फले पनि, थालमा खाना फले पनि, गालामा चड्‌कन परे पनि, दिलमा धड्‌कन बढे पनि सबैको शुभकामना र बधाईको बाढीले तपाइँलाई आनन्दको ग‌‌ङ्गामा बगाउँदै समुद्रसम्म पुऱ्याउँछ । तालुमा आलु फले पनि बधाई र घेरपटे लागेर जिउ गले पनि बधाई ।

र, अन्त्यमा
स्मार्ट फोनले तपाइँलाई नाइटमा, डाइटमा र फाइटमा पनि स्मार्ट बनाउँछ । जहाँ डार्क पुग्छ त्यहाँ स्मार्ट पुग्छ अर्थात् पहिले जहाँ रवि पुग्दैन त्यहाँ कवि पुग्छ भन्दथे तर अहिले स्मार्ट म्यान पुगिरहेको छ । तपाईंको नाउँ, गाउँ र ठाउँ स्मार्ट बन्छ । तपाइँको मान र शान बढाउँछ । तपाईंले सुन्नुभएको होला : मानिसले बिगारेको मोबाइल बन्ध तर मोबाइलले बिगारेको मान्छे बन्दैन । स्मार्ट मानिसका विरोधीहरू जो पुरातन संस्कृतिका जडसूत्रवादीहरू हुन्, तिनीहरूले यस प्रकारका बकम्फुसे अफवाह फैलाएका हुन् । बाँदरले आफ्नो घर बनाउँदैन र अरुको घरलाई पनि भत्काउँछ भनेजस्तै हो । बाँदरको जिउमा आएको खटिरालाई कन्याउँदा कन्याउँदै विशाल घाउ बनाउँछ भनेजस्तै कतै केही नपाएर स्मार्ट मानिसको विरोधमा कन्याएको खटिरो मात्र हो ।

मलाई के विश्वास छ भने स्मार्ट मोबाइल नबोके पनि यही लेख पढेर तपाईं स्मार्ट बन्नुभयो । कि अझै पनि स्मार्ट बन्नुभएन ?

०००
व्य‌ङ्ग्यम् (२०७८)