नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

संप्रस पौडेल :

अहिले मसँग साइकल छैन । धेरै पहिले जीवनमै एउटा साइकल किनेथेँ । त्यही चढेँ, थोत्रो पारेँ । सिध्याएँ । एउटा बाइक चढेँ, थोत्रो पारेँ, चढिरहेछु । यही हिसाबले मैले एउटा गाडी किन्छु होला । थोत्रै हुञ्ज्याल चढ्छु होला । घर, टोल छरछिमेक र विद्यार्थीहरू म आएको एक किलोमिटर परैबाट थाहा पाउँदा हुन् ।

आफूले नचढ्दैमा कसैका लागि गाडी चढ्नु कुनै रहरको कुरा पनि रहेन । तर साइकल चढ्नु अनिवार्य भैसकेको छ । ‘मर्निङ वाक’ जाँदा साइकल चढ्नेहरूले ज्यादै पसिना निकालेको देख्छु । त्यति हतार गरेर साइकल चढ्ने हो भने गाडी चढे भैगयो जस्तो पनि लाग्छ । पसिना नै निकाल्ने हो भने गर्मी महिनामा सिरक ओढे पनि निस्कन्छ भन्ने पनि थाहा छ । तर साइकल चलाएर पसिना निकाल्नुको मज्जै बेग्लै हुँदो हो । मेरो छिमेकी चार लाखको साइकल चलाएर पसिना निकाल्छन् । शायद बास्ना पनि आउँदो हो । तर चार लाख लगानी गरेपछि प्याडल पनि आफैंले पेल्नुपर्ने देखेर चकित भने भैरहन्छु ।

सोच्दासोच्दै भर्खरै एक्कासी एउटा बडेमानको भुँडी साइकल चढेर गयो । भुँडीको तौलले टायर लचक्क थियो । हुन त त्यहाँ भुँडी मात्रै थिएन । त्यसका ज्यान पनि थिए । तर साइकल नै भुँडीका लागि किनेकाले नाक, कान, टाउका, गिदीका के कुरा ? कोही गिदी घटाउनलाई साइकल किन्दो हो र ? जो किन्छन् भुँडीका लागि मात्रै किन्छन् ।

यसरी हेर्दा वर्तमान समयमा भुँडी रूस र युक्रेन, अमेरिका र उत्तर कोरियाजत्तिकै नजिकको शत्रु हो । यो खान्दानीको पहिचान र आम्दानीको स्रोत नभएर गन्धकीको भण्डार मात्रै हो ।

अँ, कुरा साइकलकै । पहाडी गाउँमा मिलबाट चामल बोक्ने साइकल शहरमा भुँडी बोक्छ । अर्काको भुँडी बोक्दैमा यसलाई गर्भवती चाहिँ भनिँदैन । किनभने यसको आफ्नै भुँडी हुँदैन । पति वा पत्नी जोसुकै होउन्, अर्काको दोब्बर भुँडी बोक्दा पनि साइकललाई ‘दुई जिउ’ को भन्न पनि त सकिन्न नि । तथापि ‘दुई जिउ’ की पत्नीको भुँडी बढ्दा पति खुशी नहुने कुरै भएन । खुशी हुनुको एकै कारण छ- यस्ता भुँडीमा बोसो नबढेर भ्रण बढ्दै गएको हुन्छ ।

तराईमा किसानका दाउरा र विद्यार्थीका किताब बोक्ने साइकल आजकाल राजनीतिक नारा बनेका छन् । यसरी पढाउने र बचाउने मात्र नभई लडाउने कुरामा पनि साइकल सदैव अगाडि छ । यही मुद्दाले प्रदेश सरकार मात्रै पटक पटक लडाइसक्यो । उता संघीय सरकारका मन्त्रीलाई पनि साइकलले पेट्रोल खाएर लडाएर अहिलेसम्म उठ्न सकेको होइन ।

आफ्नै टोलमा निदाइरहेका बालबच्चा च्याँठिनेगरी बुलेट बाइक कराउँछ । आजकाल डिजिटल्ली हेराहेर गरेर फिजिकल्ली भित्र्याइएकी दुलही गुनासो गर्छिन् । नयाँ भाइरल ट्रेण्डअनुसार बुलेटमैं चढाएर भित्र्याए । पहिले फोटो भिडियो खिच्नका लागि, अहिले चामलको बोरा र ग्यासको सिलिण्डर बोकाउनका लागि । बाइक चढ्नेका पनि साइकलभन्दा चर्का कथा होलान् ।

साइकलभन्दा झण्डै ६० वर्ष कान्छो रेडियो बेपत्ता हुन लागिसक्दा पनि साइकल नयाँ नयाँ ढाँचामा बजारमा आइरहेकै छ । श्रीपेच लाउन नपाएको युवराजले चढ्ने बाइकदेखि मैले चढ्ने एक्ससिडीसम्म आइपुग्दा पनि मोटरसाइकलजस्तै साइकलको भाउ भने बढेका बढ्यै छ ।

पहिले गाउँमा मोटरसाइकल मोह बढेर रहर गरेकोमा अहिले शहरमा हुँदा साइकलको अभाव खड्किरहन्छ । बरू आफ्ना दुख यसरी पोखेपछि तपाईँका पनि सम्बोधन हुन्छन् कि ?

केही सार्वजनिक दुख छन् । जस्तो हेलमेट भए साइकल चलाउँन हुन्थ्यो, साइकलै छैन । आफ्नै गाडी चढेर भुँडी बढेपछि साइकल चलाउनुपर्दो रैछ, गाडी नै छैन । थोत्रो मोटरसाइकल बेचेर केही लाख थप्न पाए साइकल किन्न सकिन्थ्यो ।

बोसो घटाउन नै साइकल चढ्ने अनुभवीसँग सोध्न मन छ, फोनिक्सको ‘बुढो’ साइकलले भुँडीको बोसो घटाउला कि नघटाउला ? योग गर्न नजानेमा उल्टो असर हुने भनेझैं भुँडीबाट बोसो गिदीतिर सर्‍यो ा भने कम्पनीले क्षतिपूर्ति दिन्छ कि दिँदैन ?

कुप्रिएर बस्दा ढाड दुख्छ, कुप्रिएरै साइकल चलाउँदा ढाड दुख्ला कि नदुख्ला ? महिनामा २५ दिन साइकल चलाएर ५ दिन थेरापी गर्नुपर्छ कि पर्दैन ? नजानेको विषयले म रनभुल्ल हुन्छु ।

मलाई पत्यार लाग्छ- सरकार पुलिसलाई साइकलमा हिडाउँछ, चोरहरू बाइकमा भागिरहेछन् । विद्वानहरू विकास र समृद्धि साइकलमै छन् भन्छन् ।

जेहोस्, विद्वानकै कुरा सुनेर साइकल किन्ने सोच गरियो । तर साइकलको रङ हेर्नु पर्ला कि नपर्ला ? अनुहार, जिउडालमा ख्याल गर्नु पर्ला कि नपर्ला ? ट्युसन कक्षा लिएर पनि साइकल चढ्नैपर्ने भएको छ ।

तर साइकल मात्रै चलाएर हुन्न रैछ । साइकल चलाउँदा बोक्ने झोला पनि बेग्लै हुँदोरैछ । बिहान र बेलुका बोक्ने झोला फरक-फरक त होला नि ? झोला भए साइकल किन्न हुन्थ्यो, साइकल छैन ।

तपाईँ शिक्षक, निजामति वा कुनै संस्थाको कर्मचारी हुनुहुन्छ र तोकिएको पोशाक कहिलेकाहिँ त लगाउनु हुन्न होला । तर ख्याल गर्नोस् नि, साइकल चलाउँदा चाहिने ड्रेसकोडको ज्यादा भ्यालु छ । त्यो नलगाए तपाईंको साइकल र टोकरीमा आँप कोचेर धकेल्ने साइकलको मूल्य उत्तिकै हुन्छ ।

अझ वातावरण दिवसमा गाडीमा साइकल बोकेर पनि दिवस मनाउन पुग्नुपर्छ । तपाईँ प्रमुख अतिथि हो भने आयोजकहरू तपाईंभन्दा पहिल्यै गाडीमैं पुगिसकेका हुन्छन् । साइकल चलाउन थालेपछि गाडी चलाउनका लागि अतिरिक्त चालक पनि चाहिँदो रहेछ । साइकल पाल्न पनि कमाउनु पर्दोरहेछ ।

जीममा फलामका डल्ला उचालेर प्रोटिन खाए जस्तै साइकल चढेपछि दानापानीमा ख्याल गर्नुपर्ला कि नपर्ला ? साइकल नै चलाउनका लागि खानपान, भेषभुषा, जुत्तादेखि टोपीसम्म फरक फरक हुनुपर्छ भन्ने बुझेर भाउन्न हुन्छु । अँ साँच्ची साइकलमा स्लाइनको व्यवस्था पनि हुनपर्छ ।

यति बग्रेल्ती प्रश्न गर्न जानेपछि म ढुक्कले साइकल चढ्न सक्छु । तर अझै एउटा प्रश्न निस्कन्छ- ‘के भुँडी घटाउने साइकलमा पनि मेल र फिमेल भन्ने विभेद छ ?’ यो प्रश्न मनमा आएपछि झुक्किएर झिस्मिसेमैं पत्नीको झुम्कावाला टिसर्ट लाएर मर्निङवाक जाँदा बाटाका मान्छेहरू मलाई हेर्दै हाँस्दै गरेको दृश्य सम्झन्छु । म त्यस्तै हुने भयले साइकल सम्झेर झनै रातोपिरो हुन्छु । जदौ ।

०००
हेटौंडा- ५, मकवानपुर