नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

हरि खनाल :

“थाहा पाउनुभयो ? मैले पनि पुरस्कार पाएँ नि ।“ पुरस्कार पाउने भएपछि मेरा खुट्टा पनि हावामा कावा खान लालयित भएका थिए । यो पुरस्कार पाउन मैले धेरै साधना गरेको थिएँ र त्यो साधनामा सबैभन्दा बढी आराधना गरेको थिएँ । मेरी बास्सै । कम्ता मेहनत परेको थिएन । पुरस्कार पाउनुको रहस्य भन्न त नहुने हो, तर तपाईंलाईचाहिँ सुटुक्क भनिदिन्छु, अरूलाई नभनिदिनुहोला है ।

धेरैले मलाई सोध्न थाले ‘अहिलेसम्म कतिको पुरस्कार पायौ ?’ छैन भन्दा सबैले ओठ लेब्र्याउने । जति मेहनत गरेर रचना पठाए पनि पत्रिकाले नपत्याउने । साहित्य मण्डलीहरूले कहिल्यै गनेनन्, पुरानाहरूले कहिले कवि भनेनन् । पुरस्कार नपाएसम्म धुरन्धर बन्ने योग्यता नहुने रहेछ । यस्तै कुरा मनमा खेलिरहँदा दिमागमा भगवान् गणेशजी फुत्त आउनुभयो । उहाँ र कुमारको सुमेरुयात्राको स्मरण भयो । म पनि आफ्नो एउटा कृति बोकेर एकजना पुरस्कारदाताकहाँ पुगेँ । उनको शिरदेखि पाउसम्मको प्रशंसा गरेँ । सुरुमा त उनले ओठ लेब्र्याए । ‘माग्नेका हजार दाऊ, केही दिन्न भुत्रो खाऊ’ भनेर लोप्पा खुवाए । मैले उनको लोप्पाको पनि प्रशंसा गरेँ ।

“हैन, यतिका गाली गर्दा पनि पछि लाग्न छोड्नुहुन्न, दिमाग त ठीक छ तपाईंको ?” उनी झोक्किए ।

“भगवानले भक्तलाई कहाँ सजिलै वर दिन्छन् र हजुर ? कति कठोर साधना र संयमको परीक्षा लिन्छन् । त्यतिकी रूपवती पार्वतीले बुढा महादेवलाई स्वामी पाऊँ भन्दा पनि बुढाले नाटक गरेर हतपती स्वीकारेनन् । उल्टै व्रत बसाएर निराहार बनाए । आफ्नै साथी सुदामालाई दरिद्र जीवनबाट मुक्त गराउन श्रीकृष्णले सुदामाको कम परीक्षा गरे ? राजा हरिशचन्द्रको परीक्षा कति लिए भगवानले ? ए हजुर । म तपाईंसँग किन रिसाउने ? मलाई पुरस्कार दिएर चर्चित बनाउने शक्ति हजुरमा छ भन्ने थाहा हुँदाहुँदै म किन भक्ति नगरूँ ?” मैले हात मोल्दै भनेँ । मेरो कुरा सुनेपछि उनी मुसुमुसु हाँसे । उनले मेरो ढाडमा हात राख्दै भने, “साँच्चै, मैले दिने पुरस्कारका लागि तिमी नै लायक रहेछौ तर तिमीलाई यो पुरस्कारले के फाइदा दिन्छ भन त” उनले सोधे ।

“ए हजुर । मलाई कुनै पत्रपत्रिकाले गनेनन् । दर्जनौँ लेखिसकेँ कसैले लेखक मानेनन् । कसैको ग्याङमा र्‍याङ्क बनाउन सकिएन । मलाई पुरस्कार लिएर नाम चलेको लेखक बन्नु छ” मैले प्रष्टयाएँ ।

“तिमीले एउटा सानो कृति लेखेर हजारौ रूपैयाँ खर्च गरेर विमोचन गरेनौ ? तिम्रो नाममा प्रशस्ती गाउने लेखकहरूको नाममा दाम राखेनौ ? कुनै मिडियामा पनि लगानी गरेनौ ? तिमी त ग्वाँच रहेछो भाइ । ठीक छ तिम्रो कुरा सुनेर मलाई दया लाग्यो । लौ भन तिमीलाई नाम, खाम र दाममध्ये के चाहिएको हो ?” उनले सोधे ।

“हजुर । मलाई नाम चाहिएको हो, नामका लागि खाम पनि त चाहियो नि । अनि खामभित्र दाम पनि त हुन्छ होला नि होइन र ?”

“ठीक छ, तिमीले नाम पनि पाउँछौ, खाम पनि पाउँछौ तर यसका लागि सबैभन्दा पहिले आफ्नै खल्ती छामछुम पार भाइ” उनले आदेशात्मक स्वरमा भने ।

“कुरो बुझिनँ नि हजुर ?”

“कुरो बुझ्ने भएको भए त पहिल्यै पुरस्कार पाइहाल्थ्यौ नि ” उनले राताराता आँखाले हेर्दै भने । मेरो घुचुकको बुद्धिको बिर्को पछिमात्रै खुल्यो । पुरस्कारको रहस्य बल्ल थाहा पाएँ तर आफैँले दाम जोर्नुपर्ने ? अहो ? कसरी ?” म केहीबेर रन्थनाएँ ।

“के छ विचार, रु पचास हजार नगद पुरस्कारसहितको सम्मानको घोषणा गर्ने बेला भयो । यस्ता प्रार्थीहरू धेरै छन् मेरा सम्पर्कमा । धेरै दिनदेखि अनुनय गरिरहेका छौ, पहिलो प्राथमिकता तिमीलाई” उनले झस्काए ।

“अब परेन फसाद ! छोडौ यत्रो दिनदेखिको आराधना र साधना, नछोडूँ, त्यतिका धनराशि कहाँबाट खोजूँ ? त्यति रुपैयाँ भए त एउटा महाकाव्य नै प्रकाशित हुन्थ्यो” म एक्लै गुनगुनाएँ ।

“तिम्रो खल्तीको दाम, हाम्रो खाम, चिटिक्क परेको प्रमाणपत्रमा तिम्रो नाम । तर कविज्यू ! खाम घरमा जान्छ दामचाहिँ धाममा जान्छ नि” उनले हाँस्दै भने । म अझै चकित भएँ उनको कुरा सुनेर । आफूले हालेको दाम आफ्नो खामसँग पनि जान नपाउने ? कस्तो धाममा जाने होला ? म अनकनाएँ ।

“बुझेनौ कविजी ! हाम्रो पुरस्कार गुठी नै तिम्रो धाम हो । यस्तै गरी हाम्रो धामले तिमीजस्ताको नाम राख्दछ । मन भए छिटो निणर्य गर ।”

लागु पदार्थको दुर्व्यसनीलाई लाग्ने लागु पदार्थको तलतलभन्दा मलाई पुरस्कारको तलतल ज्यादा थियो । सपना र जपना नै पुरस्कार भएपछि कसरी नाइँ भन्ने । घरमुनिको पाटोलाई पुरस्कारको साटो बनाउने विचार गरेँ र बन्धकी राखेर रु पचासहजार दातालाई टक्याएँ ।

एकदिन ठूला भँगेरेटाउके अक्षरमा मैले पुरस्कार पाउने कुराको घोषणा भयो । पुरस्कार पाउने भएपछि फोनबाट बधाईको ओइरो लाग्यो । पुरस्कार थाप्ने दिन पनि नजिकियो । ठूला मानिसहरू भेला भए । सबैको मुख मीठा गर्ने रकम मेरै थियो । प्रमुख अतिथिले प्रमाणपत्र दिए जुन प्रमाणपत्र म आफैले तयार पारेको थिएँ । रु. पचास हजारसहित भनेर उद्घोषकले उद्घोषण गरे । हातमा खाम पनि आयो । साँच्चै ठूलो साहित्यकार तथा लेखक भएँ म । अरू बेला कसैले नगन्ने मलाई सबैले राम्रो लेखक भनेर प्रशंसाको सुसेली हाले । टेलिभिजन र क्यामरामा तस्बिर खिचिए । खाम पाएको पन्ध्र मिनेट पनि नबित्दै दाताले भित्र बोलाए र खाम खोलाए । दाम आफ्नै कोटको खल्तीमा राखेर मलाई रित्तो खाम फर्काए । सिर्फ अविर र खाली खाम लिएर म पुलकित हुँदै घरतिर लागेँ । घरमा जहान हन्हन्ती जरो आएर ओछ्यान परेकी रहिछिन् । खल्ती छामेँ, सिटामोल किन्ने ढेवा छैन, हरे शिव । जहानबच्चामा कुनै टेवा छैन । केटोकटीहरू खाना नखाइ प्याकल्याक्क पल्टिसकेका रहेछन् । म एकपटक ऐनाको सामुन्नेमा उभिएँ । मैले गलाको माला छिनाएँ, खाली खामलाई कच्याककुचुक पारेँ । पुरस्कृत कृतिलाई अँगेनामा हालेँ र आगो सल्काएँ । त्यस साँझको एक छाक खाना त्यसैबाट पकाएँ तर खै किन किन कलम भाँचेर आगोमा हाल्न भने सकिनँ ।

०००
२०६८ चैत्र १३
भोकासुर (२०७०)