नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

नन्दलाल आचार्य :

वृद्धावस्था जीवनको त्यो चरण हो, जहाँ मानिस शारीरिक, मानसिक र आर्थिक रूपमा कमजोर बन्दै जान्छ । यस अवस्थामा आत्मनिर्भरता र सम्मानजनक जीवन यापन गर्न बचतको विशेष महत्त्व रहन्छ । यदि मानिसले युवा अवस्थामै आफ्नो भविष्यको योजना बनाएर खर्च गर्ने हो भने वृद्धावस्थामा उसले दुःख भोग्नु पर्दैन ।

क) वृद्धावस्था र आर्थिक सुरक्षा
वृद्धावस्थामा आर्थिक सुरक्षा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ । जब मानिस जागिरे जीवनबाट सेवा निवृत्त हुन्छ वा शारीरिक श्रम गर्न असमर्थ हुन्छ, तब उसले बचत गरेको रकम मात्र सहारा बन्न सक्छ ।

१. अनावश्यक खर्च नियन्त्रण गर्नुपर्छ
युवा अवस्थामा मानिसले आर्थिक व्यवस्थापन गर्न जानेन भने वृद्धावस्थामा ठूलो कठिनाइ व्यहोर्नु पर्छ । विवाह, उत्सव, सामाजिक अनुष्ठानमा अत्यधिक खर्च नगरी बचत गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ । अनावश्यक महँगो वस्तु खरिद गर्नु, ऋण लिने र विलासितामा खर्च गर्ने प्रवृत्तिबाट जोगिनुपर्छ ।

२. वृद्धावस्थाको लागि लगानी आवश्यक छ
सुरक्षित भविष्यको लागि लगानीको सही माध्यम अपनाउनुपर्छ । विभिन्न बैंक योजनाहरू, बीमा पोलिसी, स्थायी सम्पत्ति खरिद, र पेन्सन योजनामा सहभागी भएर वृद्धावस्थाका लागि सुरक्षित लगानी गर्न सकिन्छ ।

ख) मानसिक शान्ति र आत्मनिर्भरता
वृद्धावस्थामा मानिसले आर्थिक मात्र नभई मानसिक समस्यासमेत भोग्छ । यो समयमा आत्मनिर्भरता अत्यावश्यक हुन्छ ।

१. मानसिक स्वास्थ्यको ख्याल राख्नुपर्छ
वृद्धावस्थामा मानिसले आफूलाई उपेक्षित महसुस गर्ने सम्भावना हुन्छ । समाज र परिवारबाट अलग्गिएको जस्तो अनुभूति हुने भएकाले मानसिक तनावबाट बच्न सकारात्मक सोच राख्न आवश्यक छ ।

२. आत्मनिर्भर बन्ने प्रयास गर्नुपर्छ
वृद्धावस्थामा परिवारमा निर्भर हुनु पर्ने अवस्थाबाट बच्नका लागि मानिसले आफ्नो क्षमताअनुसार सक्रिय रहन आवश्यक छ । आफ्नो रुचिअनुसार कुनै सानो व्यवसाय वा परामर्श सेवाहरू प्रदान गर्न सकिन्छ ।

ग) परिवार र समाजको भूमिका
वृद्ध व्यक्तिहरूलाई परिवार र समाजबाट उचित सम्मान र सहयोग प्राप्त हुनुपर्छ ।

१. पारिवारिक भूमिका
परिवारका सदस्यहरूले वृद्ध व्यक्तिहरूको भावनालाई बुझ्नुपर्छ। उनीहरूको सम्मान गर्नुपर्छ, समय दिनुपर्छ, र उनीहरूको आवश्यकताहरूको ख्याल गर्नुपर्छ ।

२. समाजको भूमिका
समाजले वृद्ध व्यक्तिहरूलाई सम्मानजनक जीवन यापन गर्न मद्दत गर्नु आवश्यक छ । वृद्धाश्रमहरूको उचित व्यवस्था, स्वास्थ्य सेवा, मनोरञ्जनका साधनहरूको उपलब्धता जस्ता विषयमा समाजले ध्यान दिनुपर्छ ।

घ) समग्रमा वृद्धावस्थाको तयारी
वृद्धावस्था सहज बनाउन, निम्न कुराहरू ध्यानमा राख्नुपर्छ:

युवा अवस्थादेखि नै आर्थिक व्यवस्थापन गर्नुपर्छ ।

अनावश्यक खर्चबाट बच्नुपर्छ ।

लगानीको सही विकल्पहरू चयन गर्नुपर्छ ।

आत्मनिर्भर बन्ने योजना बनाउनुपर्छ ।

मानसिक स्वास्थ्यको ख्याल राख्नुपर्छ ।

परिवार र समाजले वृद्ध व्यक्तिहरूलाई सम्मान दिनुपर्छ ।

ङ) निष्कर्ष
वृद्धावस्था सुखमय बनाउन युवावस्थादेखि नै सचेत हुन आवश्यक छ । विवेकपूर्ण खर्च, सही लगानी, मानसिक तयारी र आत्मनिर्भरता वृद्धावस्थामा सम्मानजनक जीवन यापन गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । परिवार र समाजको सहानुभूति वृद्ध व्यक्तिहरूको लागि ऊर्जा बन्न सक्छ। त्यसैले, आजैदेखि वृद्धावस्थाको तयारी गरौं, आत्मनिर्भर बनौं र सुरक्षित भविष्यको सुनिश्चितता गरौं ।

०००
सिद्धार्थटोल, उदयपुर ।