नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

खै म लुच्चो भएर कसरी नमस्तेको मोडलको परिभाषा गरूँ ! कसरी नमस्तेको सुरुवाल खोलुँ ! नमस्तेशात्रीहरूले यसको उच्चारण जान्नु् होला । यो मेरो नमस्तेवादी यक्ष कुरा हो । मैले गरेको कुरा सबैले स्वीकार गर्नैपर्छ भन्ने पनि छैन । नमस्तेको न्वारन कसले गर्‍यो त्यो पनि भाषाशात्रीहरूले बताउलान् । मेरो यो निम्छरो कलमले के सक्ला र ? जे पायो उहि तरहले विचार गरेर नमस्तेको मोडेलले पुल्टुङवाजी खान्छजस्तो लाग्छ । यसो भन्दा पाठकले मेरो कलमलाई चिथोरेर पनि नमस्तेको ह्याकुलो नापिसक्नु भएकै हुनुपर्छ भन्ने मेरो ठम्याइ छ । दुईको जम्काभेटमा चिम्टाजस्तो जुम्ल्याहातलाई कपासजस्तो हलुङ्गो जोडी बनाई दश औंला जोड्नाले नमस्तेको आकार बन्ने गरेको ठान्छु् म । यसैलाई कसैले नमस्ते धनुष्टङ्कार पनि भन्दै आएका छन् । नमस्ते गर्दा टाउकोलाई पुनर्ताजगी बनाउन सजिलो हुन्छ अरे भन्छन् ।

नमस्तेका खाने अवसरवादी पनि लाटागाँडा यहिँ छन् । अड्डा अदालत जानु होस् कि त कार्यालय धाउनु होस् । नमस्तेकै खाँचो छ । जता हेर्‍यो उतै नमस्तेकै रजाइँ देखिन्छ । बजारमा हेलमेल गर्नुहोस् त यो नमस्तेकै प्रभाव हो । विस्तरामा घिड्घिडाउँदो सास फेर्नै नसकिरहेको मान्छे पनि नमस्ते सुनेपछि पुलुक्क हेरेर आनन्दको मुख फेर्छ । यो जुगाको जुगमा जोर हात उचालेर मोडेल मोडेलका नमस्ते झुपडीदेखि दरवारसम्म वफादारी गरिरहेको छ । परिस्थितिले नमस्तेको उत्पादन बिजुली पानी भ्याउनेदेखि तोरीको फूल देख्नेसम्मले रामरी देखेका छन् । म समेत यो क्रियामा सहभागी पात्र नभए पनि अनुभव गर्ने गरेको छु ।

यो नमस्तेकै हुङ्कार गर्ने आधुनिक जमाना हो । पहिले जदौमा चिप्ले हुने कुरो पनि आजभोलि नमस्तेमा चिप्लिएको छ । आजभोलि जे कुरा पनि नमस्तेमा ठोक्किन थालेको अजुभव हुन्छ । नमस्ते जुग भएकोले पनि जुनसुकै पहिरनमा र भेष भुषाको भातमा पनि नमस्ते पस्किइन्छ । उभिएर, निहुरिएर, कुप्रिएर, कुरुप भएर, मपाईं भएर, तपाईं भएर, कतै पेलिएर, कतै दबिएर, कतै तानिएर, जुन बेला पनि नमस्ते गर्न सकिन्छ । भंसारको संंसारमा पनि अट्ने नमस्ते गर्न सकिन्छ । नमस्ते नै अपटुडेट छैन भने सबैले खानु पर्छ भन्ने छैन ।

नातागोता नजुरे पनि अरु थोक नजुरे पनि प्रेमपूर्वक सम्मान गरिने नमस्ते जुनसुकै जात, धर्म, पेसा र व्यवसायका हातहरूले गर्न सक्ने कर्म हो । थालको भातदेखि खानपानमा नमस्तेको सितन पाइन्छ । । नमस्तेसित मिल्दोजुल्दो नाम जय नेपाल, लाल सलाम, जय हिन्द, कतै जदौ, जे जहाँ जुन फिट हुन्छ उहीँ चले चलाएको देखिनु अस्वाभाविक होइन । नमस्तेमा मपाईं र तपाईंवाद भन्ने हुँदैन । लगाएको धोती खुस्के पनि जुनसुकै भाषामा पनि पहिलो व्यक्तिले दोश्रो र दोश्रोले पहिलोलाई जसले पनि नमस्ते भन्न सक्छ । मान्छेको नव मोडेल मोडेल भए झैं । नमस्तेले पनि कुर्सीको मोडेल अनुसार जनजिब्रो प्रिय नभए पनि आदानप्रदान गरिरहेकै छन् ।

जिन्दगी एउटा नमस्तेको एउटा मोडेल पनि हो । प्रत्येक हिडाईंमा, प्रत्येक हँसाईमा, प्रत्येक गराईमा नमस्तेको बहस हुन्छ । कहीँ नभएको खण्डमा यो नून नहालेको तिहुन जस्तो खल्लो हुन पुग्छ । भोजको नमस्ते । मोजको नमस्ते । सत्यको नमस्ते । असत्यको नमस्ते ।

मेरो एउटा सानो संसारमा कहलिएका औतारी वकिल छन् । नमस्तेको बहसलाई उनी कवितामा देख्छन् । निबन्धमा ओकल्छन् । गध्यमा लेख्छन् । आख्यानमा कल्पना गर्छन् । उपन्यासमा भट्भट्याउँछन् । लहलाउदो जोवनमा लरखराउँदो नमस्ते गरे पनि नमस्तेको वेलिबिस्तारमा नमस्तेको बहस लट्टाई रुपी धागोमा पनि कुँदेकै हुन्छन् ।

आलुजस्तो उसिनिएर गरिने नमस्ते पनि भेटिन्छ । नमस्तेको बाबु नमस्ते नै हो । नमस्तेले ठिमाहा सधियारले गरे पनि नमस्ते नै हुन्छ । सधियारेले सन्धियारेलाई गर्ने नमस्ते आलु नमस्ते हो । मिलनसार नमस्ते भए पनि तारेजस्तो नमस्ते साँच्चिकै बौद्धिक नमस्ते हो । नमस्तेको काइदा मात्रै होइन फाइदा पनि छ । नमस्ते गर्ने मान्छे अलोकप्रिय नहुनु यसको विशेषता हो । नमस्ते गर्ने मान्छे सधै सैलुन गएर आएजस्तो अप्टुडेट हुन्छ । डेटइस्क्पायर भएको हुँदैन । धोबीको गधा नपुगेको ठाउमा पनि नमस्ते पुगेको हुन्छ ।

प्रत्येक नमस्तेको स्वभावले सेलुज गएर आएकोजस्तो । स्वाभिमानको चङ्गा गुडेझै गुड्ने होला । नमस्ते खान पल्केकाहरूले नमस्तेका पनि मोडेल मोडेलका खोज्छन् । यसलाई सौभाग्य भन्ने कि दुर्भाग्य भन्ने ? नमस्ते गर्न त्यति सजिलो भने छैन । नमस्तेको मोडेल पुरानो हार होइन, जीवनको उपहार हो ।

हामी जुन मोडेलमा नमस्कार गरी विनम्र मुद्रा देखाउँछौ यो नै हाम्रो संस्कार हो । दुई हात जोडिने भएको हुँदा योगको क्रिया कराए पनि कसरतमा हुन्छ भनेर रमाए पनि हुन्छ । हामी कसैसँग दुई आँखा जुधाएर गर्धन मात्र सिधा पार्दैनौ हात पनि जोड्छौ । यहि हो नमस्कार भनेको एक्यूप्रेसर विधि पनि हो । हामी हात जोडेर बेठीकलाई ठीक भन्न सक्दछौंै । जस्तो परिवेस भए पनि सन्चो विसन्चो आराम विरामका कुरा गर्दा नमस्ते अनायासै आइहाल्छ । नमस्ते भेटघाटको पुरानो मोडलको थात्रो कपडा जस्तै हो । जति पुरानो भयो उति मोडल हुने । आफूसँग बास उठा गर्ने जोरिपारिको अगाडि नमस्ते नगरे बदनामको भागीदार हुनुपर्छ ।

आजकल कसैलाई खुशी पार्न कतै आकाशै छोला जस्तो अग्लो नमस्ते । पाताल जस्तो गहिरो नमस्ते । यो औडेखौडे नमिलेको नमस्तेको सतह कहाँ मिलेको छ ? बाटोघाटोमा भेटिँदा गरिने नमस्तेले कसको भलो गरेको छ र ? न त कतै कुभलो नै गरेको छ । कोही गोजीको पैसा तान्न नमस्ते गर्छन् ।

नमस्ते शब्द आफैं खराब कहाँ हो र ? कतै अलिकता भएको मन पापी भएर भरर कुभिण्डो जस्तो कुडिन्छ होला । पालो र बाटो मिचे पनि । टाउको भूइमा दले पनि । जस्तो चाहिन्छ उस्तै नमस्तेका पनि मोडेल छन् यहाँ । चोरले चोरलाई गर्ने धनुष्टङ्कार नमस्ते लोकप्रिय भए पनि नाफामा छैनन् । घमण्डीले घमण्डीलाई गर्ने जय नेपालको नमस्ते अमिलिएर डकार आउँछ । डर र धकले गर्ने गरेका नमस्ते पनि छन् । मान्छे छानिछानी नमस्ते गर्नुहोस् । यी सबै नमस्तेका मोडेल हुन् । मान्छेले उड्नेमा सग्लो हावाको महलदेखि हवाईजहाजको पुच्छर देखे । खै कसलाई मात्र नमस्ते भन्ने । नमस्तेको मोडेल बेला बेलामा फरक भएपछि यसको चर्चा चासो र चिन्ता पनि फरक ढंगको चलेको हुन्छ । नमस्तेका सम्बन्ध उडेको जेटदेखि हसको हसम्म हुने गरेको हुन्छ ।

जीवन एउटा नमस्तेको मोडेल हो । प्रत्येक हिडाईमा हामी नमस्ते कमाउँछौं । जुन बेला चाहियो उही बेला नमस्ते हुन्छ । चाहे हाँसको चालमा हिडेको होस् । त्यो कतै नालीमा मुख गाडेर हिँडेको होस् । आफ्नो एकसरो मानु खाएर अरुको चरित्र चुहाएर पनि नमस्ते प्रहार गर्छौ हामीहरू ।

नमस्तेको रुप बारम्बार बदलिरहेको हुन्छ । वल्लो पाखो र पल्लो भित्ता नाप्ने नमस्ते । अब त मोबाइलको कतै डोबले नमस्ते हान्छ । नमस्तेको डोबलाई कसरी अस्वीकृत गराउने यो मन पनि उस्तै हुन्छ । नमस्ते नमस्ते नंै हो हेण्डसम के बुद्धिजीवी, के पत्रुकार के असाधारण मान्छेले शंका गर्ने कुरा चाहिँ होइन । नमस्तेले हाण्डसमसित पनि सम्बन्ध गाँसेको हुन्छ । यति भन्दैमा तपाईंको होसहवास उडेको छ छैन ? तर पनि चाहेको मान्छेले मुसुक्क नहाँसेपछि नमस्ते गर्नेलाई बढि पिर पर्छ ? नमस्तेको टन्टामा फस्छ मान्छे कुन्नि किन ? कुरा हिउँजस्तो चिसो भए पनि नमस्ते खुसार्नीजस्तो पिरो भए पनि नमस्तेले मान्छेको जिब्रोको मस्तिष्क दैनिक नाप्छ र गजबको गुलेली ताक्छ । कागती जस्तो अमिलो नमस्ते भए पनि राहतको प्याकेज दिन्छ । दिमाग क्रान्तिकारी भए पनि शाान्तिकोे पर्दामा नमस्ते नै हुन्छ । नमस्ते आगो भएर पुतपुत धुवाँ छोडेर कालो आकाशमा उडे पनि सबै विद्रोही चिजलाई निभाएर पचाउँछ ।

आफै गम खानुहोस् कतै निभेको आगो सल्काउने को छ ? यो नमस्ते मोडेलको युग हो । प्रत्येक फूलकवि नमस्तेमा हाँस्छ । अतः दुई चार हरफको मन्तव्य मोड्न तोड्न र जोड्न पनि नमस्तेको आवश्यक्ता परिरहेको छ । यो नै नमस्ते सुस्केराको भाषाभित्र पर्छ पर्दैन मलाई वास्तवमा थाह छैन । रुखमुनि वसे पनि पाटीमुनि घुस्रे पनि नमस्तेकै मोडेल वहस हुन आवश्यक छ ।

अब म नमस्तेलाई कुन मोडेलमा ढालिदिउँ ? भेटघाटमा अनायास जुजुमान भेटे पनि जजमान भेटे पनि नमस्ते गर्नैपर्छ । कहिलेकाहीँ व्यङ्ग्यमा भनिन्छ- मान्छेसम्मलाई नमस्तेको थोत्रो प्रडक्ट मन पर्छ । कसैको कुभलो नचिताए पनि ठाउँ अनुसार नमस्तेको मोडेलमा पनि विशाल र बिस्तृत परिवर्तन भएको हुन्छ । मान्छेलाई चिनजानमा छेट्याउने नमस्ते शब्द हो भन्ने कुरा तपाईले पक्कै थाहा पाइसक्नु भएको होला । नमस्ते यो आदर्रार्थी ढोग भए पनि यसले जिस्क्याओ नभन्नु होला । यो विश्वव्यापी चलेको चलन हो । नमस्तेको नून खानेलाई भन्दा नजिरको सुन चाट्नेलाई यसैले बढी झटारो हान्ने गरेको संकेत नमस्तेले दिन्छ ।

मान्छे नमस्तेको एउटा पात्र मात्र होे । मान्छे सिहदवार छिरेको नातेदार खुर्सानी जस्तो पिरो होस् वा त आर्यघाटको आयुमा लगेको लाश । कागतीजस्तो अमिलो र धमिलो होस् म नमस्ते नै गर्छु । कति काम गर्न नमस्तेले सहयोग गरेको हुन्छ । नमस्तेलाई बैगुनी शब्द भन्न पनि मिल्दैन । यो कर्ममा फिट हुन्छ । यो एक्काइसांै शताब्दीमा मान्छेलाई चाहे जस्तो नमस्तेको स्वाद नआउँदा पनि मान्छेलाई भिमसेनपातीले पुजेका छन् । ढुगालाई भने पनि नमस्ते गरेकै छौँ हामीले । हो त्यहि भएर अत्यास आउँदा पनि नमस्ते मासिएको छैन ।

नमस्ते कतै सल्केर भास्सिएको पनि छैन । कतै मान बढ्दा, कतै शक्ति घट्दा नमस्तेले चाकरीको चलन दर्शाएकै हुन्छ । नमस्तेको इतिहास भन्दा जम्काजम्की भेटमा नमस्ते बूढो भएको छ । टिकटकमा कसैले कसैलाई ठूलो साँठगाँठ बनाउन, कसैले कसैलाई सानो देखाउन या धाक लाउन नमस्ते नतमस्तक बनेर उदाउँदो रहेछ । कसैले कसैलाई दशैको खसी खुइल्याए झै खुइल्याउन नमस्ते गरिदो रहेछ । शान्तिपूर्वक बाँच्नेले पनि नमस्तेको मोडेल बुझेकै हुनुपर्छ । नत्र त उही हो, कुरो बुझियो नि हैन ??

०००
२०७९ मङ्सिर २६
काठमाडौं