नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

चट्याङ मास्टर

कर्मचारीले किन काम गरेनन् भन्ने कुरा ह्रस्वदीर्घ बुझेको हुन्छ । कर्म (काम)- चे (पनि)- अरि (शत्रु) कामको पनि शत्रु कर्मचारी । अनि कर्मचारीले काम गरेनन् भनेर बरफले आगो बलेन भन्न मिल्छ ?

कर्मचारी न कहिल्यै टन्न अघाउँछ न भोकै पर्छ । टन्न अघाउनेहरूको आदेश मानेर आधापेट भर्ने कर्मचारीले रित्तो पेट हुनेहरूको भलो सोच्न सक्छ ? उसले त डकार्नेहरूकै भलो गर्नुपर्छ नि । तन्त्र पुस १ गते नमनाउनेलाई खोसुवा गर्न अग्रसर भएको कर्मचारी फेरि शहीद दिवस मनाउन रोक लगाउन पनि सक्रिय हुन सक्थ्यो ?

हो, हुन सक्छ । किन भने गधा देखे “ज्यू हजुर”, कुकुर भुके “ठीक हजुर” र साँढे डुक्रे, “हो हजुर” भन्न ऊ बाध्य भइरहेको हुन्छ । सत्र थरीका नियम, सत्ताईस थरीका बेनियम र छत्तीस थरीका रीति न थितिका नीतिभित्र बसेर संसारमा कतै नभएका संस्था र व्यवस्था जोगाउनु र चलाउनु नै बुद्धि, विवेक, धर्म, मर्म, र शर्मलाई पैतालामुनि हालेर बस्ने कर्मचारीले जनताको टाउकामा टेक्नु अचम्म हो ? जनताले आफ्नो टाउकाको भार मात्रै हेरेर पुगेन, आफ्नो टाउकोमा उभिएको मान्छेको पैतालामुनि के छ भनेर पनि हेर्नुपथ्र्यो । एक महिना आफूले गरेको र गराएका कामलाई नियाल्दा आत्मग्लानीले बौलाएन भने कर्मचारीले तलब पाउँछ । कति पाउँछ थाहा छ ? एउटा अधिकृतको तलबले एक किलो मासु पनि आउँदैन । के उसले मासु खान हुन्न ? उसले राष्ट्रिय पोशाक लगाएर सडकमा नारा लगाइदिएन भने कैयौं सभाको शोभा पनि बढ्दैन ।

त्यसरी उसले नलगाई नहुने राष्ट्रिय पोशाक किन्न त सके पूरै एक महिनाको तलबले पनि भ्याउँदैन । के उसले राष्ट्रिय पोशाक लगाएर राष्ट्रिय संस्कृतिको रक्षा नगरोस् ? नयाँ खुलेका अंग्रेजी बोर्डिङ्ग स्कूलहरू एउटा शिशुको शुल्क उसको एक महिनाको तलबभन्दा धेरै हुन्छ । के उसले आफ्ना बालबच्चा एउटा डकर्मीको दैनिक आर्जन अधिकृतको भन्दा धेरै छ । के उसको आहार र व्यवहार एउटा डकर्मी सरहको पनि नहोस् ? एउटा डाक्टरकहाँ जानुपर्‍यो भने उसको दिनभरिका समय मात्र होइन, दिनभरिको कमाई पनि जान्छ । के उसले आफ्नो रोगको उपचार नगराओस् ? यस्ता कति कति । एउटा अधिकृतको त यो हालत छ भने अनधिकृतको कुन हालत होला ?

अनि कर्मचारीले घुस खाए अरे ! घुस नखाए के भुस खाऊन् त ? कर्मचारी दक्ष भएनन् अरे ! पेटमा भोक, जीउमा रोग र गिदीमा शोक बोक्ने कुन चाहिँ दक्ष हुन सक्छ ? कर्मचारीले मान्छे झुलाए अरे ! विचरा ऊ आफैं जिन्दगीभर झुलिरहेको मान्छेले अरुलाई दुई चार दिन झुलाउनु कुन अचम्मको भयो ? कर्मचारी सेवामूलक भएनन् अरे ! मेवा र सेवा दुवै अरूको भएपछि सेवा मात्रै गर्न के कर्मचारी समाजको दास हो, बाँधा हो ? भोक लागिरा छ, त्यसैले पैले अलिकति खाम अनि गरौंला नि काम ! हुन्न ?

कर्मचारीले अर्को पेशा अपनाउन मिल्दैन । बढेको खर्च गरेकै पेशाबाट पुर्‍याउनुपर्ने तर तलब नबढ्ने भएपछि घुस नखाई सुख ? घूस खानु राम्रो कुरा होइन, थाहा छ । तर भोकभोकै मर्नु ? जागिर खाएर बाबुबाजेको सम्पत्ति सिध्याउनु र बुढेसकालमा टाट पल्टनु झन् नराम्रो कुरा हो । यो पनि थाहा हुनुपर्‍यो । चार कक्षामा पढ्ने भुण्टे तपाईंसँगै फेल भयो र पढाइ छोड्यो । सातपुस्ते गरीबी हटाउन को नेता भयो । अनि पाँचतारे होटेलमा तपाइँलाई ज्यूनार गर्न बोलायो । त्यतिखेर कुखुराका सपेटा लुछ्न पाउँदा तपाईंलाई देश स्वर्ग बने जस्तो लाग्छ होला । तर तपाईंका सातपुस्ताले नसक्ने पढाइ पढेर सुकुचा हाकिम भएको देख्नुभयो भने घुस्याहा भनेर झम्टन मन लाग्छ होला होइन ? अनि सुकुचालाई देशप्रेम, चरित्र र जनसेवाको पाठ पनि पढाउन मन लाग्छ होला नि कसो ? हिजोसम्म दश रूपैयाँमा पाइने चीज आज बीस रूपैयाँमा किन्नुपर्दा केही बिग्रे जस्तो लाग्दैन । अनि एउटा कर्मचारीले तपाइँसँग ५-१० रूपैयाँ कामपर्दा झार्‍यो भने देश डुब्न लागेको भान हुन्छ होला होइन ?

हिजोसम्म खाल्टे चर्पी सोहोर्नेले आज लाखौं रुपैयाँ पर्ने मोटर चढेर हिंडेको देख्दा उसको भाग्यको प्रशंसा गर्न मन लाग्छ होला । तर एउटा कर्मचारीले ट्याक्सी चढेको देखियो भने देशमा ब्रम्हलुट भइरहेको जस्तो देखिन्छ होला । कि होइन ?

कर्मचारी काम गर्दैनन् अरे । चारखालको मालपोत अड्डामा जानोस् त राति विजुली नआए मैन्टोल, लाल्टिन र मैनबत्ती बालेर पनि काम गरिरहेका हुन्छन् बिचराहरू । के ती कर्मचारी होइनन् ? कर्मचारी अफिसबाट भाग्छन् अरे । भन्सारका जाँचकीले आफ्नो ठाउँबाट जीउको त के कुरा आँखासम्म पनि अन्त पुर्‍याएको थाहा छ कसैलाई ? के ती कर्मचारी होइनन् ? के त्यो कार्यालय होइन ?

रूस, चीन, जापान, अमेरिका, निकारागुवा, लेसोथो, कुन चाहि देशका कर्मचारीले घूस खाँदैनन् ? हो, उता थोरै कर्मचारीले मात्र घुस खान्छन् होला किनभने त्यहाँ थोरै मात्र कर्मचारी नेपाली कर्मचारी जस्तो मारमा परेका हुन्छन् । यहाँ धेरैलाई मर्का छ । त्यसैले धेरैले थोरै र थोरैले धेरै खान्छन् । के कर्मचारीले आफ्नो र आफ्ना सन्तानको भविष्य दरिलो बनाउन खोज्नु अपराध हो ? यो सबै देख्दादेख्दै र बुझ्दाबुझ्दै पनि तालिम दिएर कर्मचारीको दक्षता बढाउन खोज्ने आसेहरू पनि भेटिन्छन् । बरू चलेको तलबमा कसरी जहान बच्चा पाल्ने भन्ने विषयमा तालिम दिनू नि । कर्मचारीलाई नसिहतको उचित व्यवस्था गरेर स्थिति सुधार्न खोज्नेहरू पनि भेटिन्छन् र वर्तमान परिस्थितिभन्दा थप नसिहत के हुन सक्छ ? उही गुप्ताङ्गमा नून र खुर्सानी दलेर भटाभट उफार्न एउटा बाँकी छ त्यही गर्ने त होला ।

कर्मचारीको आधारभूत आवश्यकता पूर्ति गर्ने दिशातर्फ पनि सोचाइ भइरहेको होला । तर कुनै कालमा उत्पन्न भएको पशुपतिले अहिलेसम्म चलेको छ भने कुनै कालमा बढेको तलबले अहिलेसम्म नपुग्ने त कुरै उठ्दैन । त्यसमा पनि एउटा परिपत्रले कर्मचारी तह लगाउन सकिने व्यवस्था हुँदाहुँदै किन करोडौंको आर्थिक बोझ उठाउनु ? कुरो ठीकै हो एउटा हाजीर गरेर तलब पाक्ने व्यवस्था किन काम गर्नु ?

बलवान् भीमसेनले हनुमानको पुच्छर उचाल्न खोज्दा हल्लाउनसम्म पनि नसकेको कथा घेरैले जानेका छन् । हो, ठीक त्यस्तै, जबसम्म यो कर्मचारीरूपी हनुमान प्रसन्न हुँदैन तबसम्म यो घूस र ढीला-सुस्तीरूपी हनुमानको पुच्छर भीमसेनरूपी नीति र निर्देशनले डेग चलाउन सक्तैन । कैयौं भीमसेन आए- कैयौं भीमसेन गए । अब त फेरि भीमसेन आउलान् जस्ता पनि छैनन् । त्यसैले कर्मचारीको घूस- इन्क्लाव । ढिला सुस्ती- जिन्दावाद !!

०००
‘चट्याङगीता’- २, (२०५८)