सक्षम र सवल प्रदेश,सुनिश्चित अधिकार

हजुरबाको हाँसो

अहिले गठबन्धन भएपछि सुविधा यो छ, प्रतिपक्ष दल सरकारबाट हट्नु परेकाले गठबन्धन तोडेर आफू सत्तामा आउने ताकमा उसले यस्तो गरेको छ । सत्तामा बस्न नपाएर प्रतिपक्ष छटपटिएको छ ।

Nepal Telecom ad

भाउपन्थी :

उहाँ भन्नुहुन्थ्यो, ‘तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ ।’ उहाँ परिवारवालाहरूको हजुरबा हुनुहुन्थ्यो । असी नाघेका । हजुरबाको भनाइ नेताहरूले सुन्ने कुरो भएन । उहाँ घरभित्र बसेर यस्तो फलाक्नुहुन्थ्यो— ‘तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ ।’ उहाँको यस्तो भनाइ सुन्न पाए नेताहरू रिसाउने थिए । भन्न सक्थे— ‘हामी उँभो लाग्न सक्दैनौँ भने लौ तिमी नै आएर मुलुक चलाउन त बूढा !’ उहाँ मतलब हजुरबा फिस्स हाँसिदिन सक्नुहुन्थ्यो, त्यस्तो भन्न सक्छन् भन्ने सोचेर । ‘ए त्यसो भए साँच्चै नै तिमीहरू कुर्सी छाड्छौ त ?’ यो प्रश्न पनि गरिहाल्नुहुन्थ्यो कि ? उहाँ असी वर्षको हुनुभो । अलि होसमा रहनुहुन्न । बेलाबेला कताकति खुस्किहाल्नुहुन्छ । र भन्ने गर्नुहुन्छ— ‘तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ ।’ र कहिलेकाहीँ मात्र थप्नुहुन्छ— मुलुकलाई पनि उँभो लाग्न दिँदैनौ ।’ उहाँको विचारमा तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ भन्नु नै पर्याप्त छ । अस्ति भर्खर मुलुक हाँक्ने सरकारप्रमुखले भनेका छन्— ‘यो मुलुकमा केही हुन सक्तैन भन्ने धेरै नकारात्मक सोच नबनाऔँ ।’

हजुरबा बूढाका घरकाहरू अत्तालिए । उनीहरूले भने— ‘हजुरबालाई जथाभावी बोल्न नदिऊँ । उहाँ असी वर्षको हुनुभो, जीवन भोग्नुभो । तर सरकार मूर्ख छ । सही भए पनि यस्तो नकारात्मक सोच राख्ने भनेर चौरासी पूजा गर्न नपाउँदै लगेर थुन्ने पो हो कि ? जेलभित्र चौरासी गर्न पाइन्छ कि पाइन्न ?’ हजुरबाको चौरासी पूजा गर्न उनीहरूले अहिलेदेखि तयारी गर्दै थिए । उनीहरूलाई सरकारले लगेर थुनिहाल्छ कि भन्ने आशङ्का यस कारण थियो, उहाँ भनिरहनुहुन्थ्यो हाँस्दै— ‘तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ ।’ फेरि हाँस्नुहुन्थ्यो । कहिले भन्नुभन्दा पहिले पनि हाँस्नुहुन्थ्यो र कहिले भनिसकेपछि पनि । हजुरबा बूढाको यो भनाइ सुराकी लागेकाले सरकारको कानसम्म पुर्‍यायो कि ? सरकारसँग कान मात्र छन् आँखा छैनन् । सरकार प्रमुखले यस कारण भनिरहेछन्— ‘धेरै नकारात्मक नसोचौँ ।’ घरकाहरूको विश्लेषणमा यो थियो— ‘तिमीहरू उँभोे लाग्दैनौ’ भन्नुमा केही पनि नकारात्मकता थिएन । असी वर्षका बुढाले आफ्नो जीवनको अनुभवले यो भन्नु— ‘तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ जायजै हो ।’

कसोकसो परिवारकालाई पनि लाग्न थालेको थियो वास्तवमै उँभो लाग्न सकिँदैन । त्यसैले जतिसक्यो चाँडो विदेश पलायनमै दूरदर्शिता छ । सबैका हातहातमा पासपोर्ट थिए, जाने उपायको खोजीमा थिए । मात्र कति भने हजुरबाको चौरासीको प्रतीक्षामा थिए सबै । नत्र कसै गरी सबै उहिल्यै उडिसक्ने थिए । परिवारमा यो एउटा निहुँ मात्र हो भन्ने थाहा थियो । निहुँ अरुअरु पनि थिए तर तिनको खोलुवा गर्दा लामै हुने डर थियो । परिवारकाहरू ढुक्क थिए, भएको सबै बेचविखन गर्दा विदेश जाने खर्च पुग्थ्यो । कोही अध्ययन भिसामा जाने थिए भने कोही भिजिट भिसामा गएर उतै गायब हुने तारतम्य मिलाउँदै थिए । कोही यहीँ बसेर उताबाट बोलावट आउने प्रतीक्षामा बस्ने उपायमा थिए । कोही डिभी खुलेपछि नाम आयो कि आएन भनेर पत्तो लाउने पषमा थिए । सबैका बीच एउटा सहमति बनिसकेको थियो— ‘विदेशै हानिने । यहाँ बसेर भविष्य छैन ।’

भविष्य छैन भनेर सबैलाई विश्वास भइसकेको थियो । भविष्य अँध्यारोमा बिलाएको थियो र त्यसमाथि असीपार हुनुभएका हजुरबाले जो चौरासीतिर जाँदै हुनुहन्थ्यो भनिदिनुहुन्थ्यो— ‘तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ ।’ उहाँ त्यसो भनेर हाँस्नुहुन्थ्यो । उहाँका बत्तिसै वटा दाँत अभैm पनि सग्लै थिए । असी नाघेका वृद्ध त्यसमाथि बत्तिस दन्तले परिपूणर्ले भनेको पुग्छ भनेर परिवारका पुरोहितले भनेका थिए । पुरोहित ज्योतिष विज्ञानमा पनि पोख्त थिए । राजनीतिक वृत्तमा प्रसिद्ध पनि थिए । नेताहरू उनलाई घरै बोलाउँथे । कालो सिसाको पजेरोमा राखेर घरभित्र सुटुक्क हुल्थे । मिडियाले थाहा पायो भने हल्ला मच्चिन सक्थ्यो— ‘फलानो नेताले साइत हेरायो प्रधानमन्त्री हुने’ भनेर । मुख बन्द गर्नलाई पुरोहितलाई पर्याप्त दक्षिणा दिन्थे । त्यस्ता पुरोतिहले हजुरबाको मुखभित्रका दाँतहरूको निरीक्षण गरेर भनेका थिए— ‘यी सिद्ध पुरुष हुन् ।’

‘सिद्ध पुरुष नभए पनि,’ पुरोहितले भने, ‘हजुरबालाई सुरक्षित राख्नाेस् । उहाँलाई अपहरण गरेर लगिन सक्छ ।’ तर अपहरण कसले गर्छ भन्ने पुरोहितले भनेनन् । परिवारले जोड दिँदा पनि भनेनन् । ‘समय आएपछि भनौँला । अहिले समय भएको छैन,’ भने । तर उहाँको चौरासी गर्न चाहने हो भने यही असी वर्ष पूरा गरेको अवसरमा पनि गर्न सकिन्छ भनेर सुझाए । कारण के थियो भने, उहाँको चौरासी भन्नु नै असीपछिको जुन वर्ष पनि हो । पुरोहितको भनाइमा यो थियो । परिवारमा एउटा भित्री कुरा यो पनि चल्यो, पुरोहितले असीपछि हजुरबाको निधन भयो भने चौरासी गराउँदा टिकाटालो आदिबाट पाइने नगद दक्षिणा र दानमा पाइने वस्तुगत धनधान्यादिको हानि हुने हुनाले त्यसो भनेको हुनुपर्छ । साथै हालसम्म चौरासीका लागि आर्थिक पक्षको बन्दोबस्त पूरा भइसकेको थिएन । त्यो व्यवस्था परिपूर्ण भएपछि चौरासी गर्न सुगम हुने निर्क्याैल थियो परिवारको । त्यसैले असी नाघेपछि जुनै वर्षमा चौरासी गर्न बाधा पर्दैन भन्ने पुरोहितको सुझाउ कार्यान्वयनमा ढिलो गरियो ।

परिवारमा खलबली थियो त अर्को— ‘यो तिमीहरू भनेका कोको हुन् ?’ हजुरबाले बरोबर भन्ने गर्नुहुन्थ्यो— ‘तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ ।’ त्यति भनेपछि पनि उहाँ गम्भीर बनेर मौन बस्नुहुन्नथ्यो, खितित्त हाँस्नुहुन्थ्यो । बूढाको कहिले जुङादारीले गालामुख ढाकिएका हुन्थे भने कहिले परिवार मिलेर जुङादारी खौरिदिएपछि सफाचट हुने गर्थ्याे । दुवै अवस्थामा उहाँ हाँस्न छाड्नुहुन्नथ्यो र दुवै अवस्थामा उहाँको हँसाइ अलि अनौठैको हुने गथ्र्यो । मानौँ आजै केही अनिष्ट भइहाल्ने हो । तर आजसम्म केही भएको थिएन । भएको थिएन भने पनि केही भएकोमा यो थियो— रूसको सेनामा भर्ती भएर युक्रेनसँगको युद्धमा मुलुकका बेरोजगार युवाहरू मारिएका थिए । दैनिक हजारौँ युवाहरू रोजगारीका लागि खाडी मुलुकतिर गइरहेका थिए । राजनीतिक नियुक्तिहरू भइरहेका थिए, न्यायलयमा पनि र विश्वविद्यालयहरूमा पनि । मुलुकमा स्थिर सरकार थिएन । हरेक दिनजसो एएटा घोटाला वा प्रकरण उकुचिरहेको थियो । गठबन्धनका लागि दलहरूबीच आपसी अविश्वास कायमै थियो । अरू काम छाडेर सरकारी गाडी र इन्धनको खर्चमा सरकार तोड्ने जोड्ने काममा नेताहरू जनताको पिरमर्का बिर्सेर लागिरहेका थिए । गठबन्धनमा वर्षदिनजति पनि सरकार चल्दैनथ्यो । नकारात्मक सोच नलिएर पनि सकारात्मक केही भइरहेको थिएन ।

हजुरबा ‘तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ’ भनेर किन हाँसिरहनुहुन्छ ? यो प्रश्न कायमै थियो र यसो विचार गरेर परिवारले उहाँको भनाइमा सत्यता भएको ठहर गर्‍यो तर राति निद्रामा पनि उहाँ त्यही भनेर बर्बराइरहुन्छ र हाँस्नुहुन्छ, यसमा दिक्दारी थियो । राति हजुरबा त्यसरी बर्बराएको सुनेर बुहारीहरू केही अनिष्ट पो हुने हो कि भनेर डराउँथे । राति उहाँको पटकपटक त्यस्तो भनाइ सुनेपछि उनीहरू झन् डराउँथे । उहाँको हाँसो पनि रातको सन्नाटामा झन् तर्साउने खालको हुन्थ्यो । उहाँलाई कसैले यो सोध्न सकेको होइन, यसमा हाँस्ने कुरो के छ ? परिवारकाहरू अथ्र्याउँथे— ‘तिमीहरू उँभो लाग्न सक्दैनौ’ भनेपछि हाँस्नुको कारण व्यङ्ग्यार्थमा हाँस्नु पो हो कि ?

तर खतरा यो थियो, सरकारमा बसेकाहरूको भनाइ थियो, ‘हामी केही गर्दै छौँ । हामी चुप बसेका छैनौँ ।’ उनीहरू त्यति भनेर हाँस्दैनथे । तर कतै हजुरबाको यो ‘तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ’ भन्ने सुनेर ‘यो बूढो साँच्चै बुढै भएछ । सरकारले यत्रो गरिरहेछ र पनि तिमीहरू उँभो लाग्दैनौ भनेर भनिरहेछ । त्यतिले नपुगेर अझ माथिबाट हाँस्छ पनि । हाँसेर हामीलाई गिज्याएको त होला ।’ भन्दै थुनामा लैजाने डर थियो । सरकार गठबन्धनको छ । गठबन्धनका दलहरूले भन्न सक्छन्— ‘यो प्रतिपक्षको गठबन्धन तोड्ने षड्यन्त्र हो । आफूहरूले रमिता हेर्न यो बूढोलाई खटाएका छन् । बूढोलाई पनि आफू प्रयोग भएको थाहा छैन, जुन दलले जे भन्यो त्यही पत्याएर सरकारको खोइरो खनिरहेछ । यसका परिवारवाला पनि यसको षड्यन्त्रमा सामेल छन् । यस्तो मालुम हुन्छ ।’

सरकारका मन्त्रीहरूको छोटो बुद्धिको चर्चा मिडियाले खोइरो खनेरै गर्ने गरेको छ । त्यताको रिस पोख्न यस्तो बेला सरकारले हजुरबाको परिवारको पासपोर्ट जफत गरिदिन पनि सक्छ, नजरबन्दमा राख्न पनि सक्छ । विदेशीको हात पनि छ भन्ने चर्चा सरकारका मन्त्रीहरूको इन्टरभ्युमा आइरहेको छ । विदेशीको हात ? त्यो हात कसको हो खुलासा गरिएको छैन । मन्त्रीहरू यति मात्र भनेर चुप लाग्छन्— विदेशीको हात । हातको धनीको खुलासा गर्न तिनलाई पसिना छुट्छ । विदेशीको हात भन्ने एउटा सरकारी थेगो नै हो कि ? तर अहिले गठबन्धन भएपछि सुविधा यो छ, प्रतिपक्ष दल सरकारबाट हट्नु परेकाले गठबन्धन तोडेर आफू सत्तामा आउने ताकमा उसले यस्तो गरेको छ । सत्तामा बस्न नपाएर प्रतिपक्ष छटपटिएको छ ।

तर हजुरबाले बाहिर जेजस्तो भनाभन र हल्ला चले पनि यो भन्न छाड्नुभएको छैन— ‘तिमीहरू उँभो लाग्ने हैनौ ।’ त्यति भनेर चुप लागिदिए त हुन्थ्यो भन्ने परिवारकाहरूको मान्यता छ । तर उहाँ त्यति भनेर चुप लाग्नुहुन्न मानौँ भविष्य जुन अँध्यारो छ (अँध्यारो नै होला) देखेझैँ हाँस्नुहुन्छ । किनभने यिनको हातबाट उँभो लाग्ने काम हुन सक्दैन भन्ने उहाँको दीर्घ जीवनको लामो अनुभव छ । परिवारकाहरू उहाँको चाँडै चौरासी गरेर विदेशतिर लाग्न पाए यो ‘तिनीहरू उँभो लाग्दैनौ’ भन्ने आक्षेप र भयबाट मुक्त भइन्थ्यो भन्ने थियो र साथै त्यो भनाइ लगत्तैपछि आउने व्यङ्ग्यार्थ हाँसोबाट पनि उन्मुक्ति पाइने थियो ।

०००
काठमाडौं

Fitkauli Publication Books comming soon
Nepal Telecom ad
नकच्चरा

नकच्चरा

आर.सी. रिजाल
चौकीपावर

चौकीपावर

नगिता लेप्चा राई
जिउँदो समय

जिउँदो समय

नन्दलाल आचार्य
भाते सत्ता

भाते सत्ता

महादीप पाेखरेल
ब्याक पेन

ब्याक पेन

सुरेश राई
क्या क्या दिमाग हा हा !

क्या क्या दिमाग हा...

रामकुमार पाँडे