साइबर अपराध सम्बन्धी सचेतना सामग्री

लुटको खेती

Nepal Telecom ad

जुटको खेतीबाट भन्दा लुटको खेतीबाट मनग्ये आम्दानी हुने भएपछि नै हाम्रो देशमा यस किसिमको खेती फस्टाएको हो । हाम्रो देशै कृषिप्रधान भएकोले पनि यहाँ हरेक किसिमको खेती फस्टाउनु अस्वाभाविक मानिँदैन । फेरि लुटको खेती गर्न त्यति साह्रो गाह्रो पनि छैन । चाहे वर्षा होस् चाहे हिउँद, जुनसुकै याममा गर्न सकिने यो खेतीले थुप्रैलाई रोडपतिबाट करोडपति बनाएको छ । कतिपयले यसलाई खानदानी पेशाकै रुपमा अँगाल्दै आएभने कतिपयले अवसरवादीका रुपमा सुरु गर्न पुगे । यो खेती निश्चित जातजातिले मात्रै गर्ने भन्ने पनि छैन । दरबार हुनेदेखि लिएर घरबार नहुनेसम्मले यसलाई मुख्य आम्दानीको स्रोत बनाउन सक्छन् । मौसमले खासै असर नपार्ने यस खेतीका लागि कीटनाशक औषधीको बारेमा भने विस्तृत जानकारी हुनु आवश्यक छ । नत्र त फेरि पतेरो सल्क्यो भने सखापै पो हुन्छ त !

लुटका विभिन्न जाति–प्रजातिहरु भने हुन्छन् है ! जमीन र सिँचाईको पूर्वमुल्याङ्कन गरेर मात्र लुटको खेती ग¥यो भने चोखो आम्दानी हुने निश्चित हुन्छ । थोरै जमीनमा धेरै बिऊ हाल्न खोजेर पनि हुँदैन र धेरै जमीन छ भन्दैमा धेरै रोपेर मात्रै पनि हुँदैन । रासायनिक मल, सिँचाई र कीटनाशक औषधीको राम्रो व्यवस्था हुनुप¥यो । ‘धम्की’, ‘छलकपट’ र ‘मिलेमतो’ नामका रासायनिक मलहरु बढी प्रभावकारी हुन्छन् । कीटनाशक औषधीहरुमा ‘सफाया’ नामको कीटनाशक औषधी उत्तम हुन्छ भने भण्डारणको लागि देशी–विदेशी बैङ्कहरु, फाइनान्स कम्पनीहरु अथवा आफ्नै घरका ट्वाइलेट, पानीट्याङ्की, गाग्रो, जमीन आदि जे पनि प्रयोगमा ल्याउन सकिन्छ । रासायनिक मल, रोगव्याधि, कीटनाशक औषधी, बीउ–बीजन र भण्डारण आदिका बारेमा जानकारी भैसकेपछि यसका प्रजातिहरुका बारेमा जानकारी लिनु जरुरी छ ।

पहिलो नम्बरमा ‘अति–उन्नत’ जातको लुट पर्न आउँछ । यस अन्तर्गत पर्छ ‘परम्परागत लुट’ । साठीदिने मूला भनेझैँ यो चैँ दुईसय चालीस वर्षे लुट हो । जिजुबा, हजुरबा, बा, छोरा, नाति, पनाति, खनाति हुँदै वंश बिग्रिएर नानाभाँती हुँदासम्म पनि खेती फस्टाएको फस्टायै । राँको बालेर देउतालाई झुक्याउने किसान भन्दा जण्ड किसानहरु परेपछि खेती नफस्टाउने कुरै भएन । यस प्रजातीमा पनि पुर्खौली, सरकारी भत्ता, अपुताली जस्ता विभिन्न उपजातिहरु छन् । तर यो खालको खेती अब आउँदाका दिनहरुमा फस्टाउने सम्भावना छैन । यसको बीउ नै मासिएकोले यस्तो खेती अब दुर्लभ हुनेछ ।

दोस्रो नम्बरमा ‘उन्नत’ जातको लुट पर्न आउँछ । चालीसदिने मूला भनेझैँ यो चैँ चारपुस्ते लुट हो । सोझासाझा जनतालाई हली बनाएर सबै जमीन आफ्नो बनाउँदै त्यसैमा बर्षौंदेखि सामन्ती नामको बीउ रोप्ने गरिन्छ । प्रतिकूल मौसमका कारण यसप्रकारको खेती पनि अब आउने दिनका लागि त्यति फलदायी मानिएको छैन । आजभन्दा अगाडिसम्म त यी दुई अतिउन्नत जात र उन्नत जातको लुटजति अरु कुनै जातको खेती फस्टाएको थिएन ।

तेस्रो नम्बरमा पर्न आउँछ ‘मध्यम’ जातको लुट । यस अन्तर्गत भ«ष्टाचार, कमिसन र घुस सबै प्रजातिहरु पर्दछन् । हाम्रो देशमा असाध्यै प्रभावकारी ढङ्गबाट सप्रिएर गएको खेती नै यै हो । यसको खेती प्रायः प्रधानमन्त्री, मन्त्रीगण, ठूला नेता, सचिव–सहसचिवहरु, न्यायाधीशहरु, अधिकृतहरु लगायत साामन्य कर्मचारीहरुले समेत गर्ने गरेको पाइन्छ । यस किसिमको खेतीले अधिकांश किसानहरुलाई प्रशस्त आम्दानी गराएको छ र आउँदाका वर्षहरुमा पनि यो नै मुख्य आयस्रोतको बाटो हुने सम्भावना रहेको छ । त्यसैले पनि यसप्रकारको खेतीमा अझै निरन्तर किसानहरुको लगाव रहिरहने निश्चित छ । हुरी–बतास, असिना–पानीले समेत लछारपाटो लगाउन नसक्ने यस किसिमको खेतीमा ढुक्क भएर निर्भर हुन सकिने भएकोले किसानहरुको मन तानिनु स्वाभाविकै हो ।

चौथो नम्बरमा ‘सामान्य’ जातिको लुट पर्न आउँछ । यस किसिमको खेती प्रायः व्यापारी व्यवसायीले गर्ने गर्दछन् । खेती नै गरेको पनि झ्याप्पै देख्न नसकिने तर भित्र–भित्र आफ्नो घरखर्च गज्जवले टार्न सक्नेगरी आम्दानी हुने । यस्तो खेतीलाई सामान्य खेती नै मानिएको छ र निरन्तर रुपमा अँगालिने पनि पक्कापक्की छ ।

पाँचौँ नम्बरमा पर्न आउने लुट ‘निम्न’ जातिको लुट हो । यस अन्तर्गत धम्क्याएर चन्दा लिने, खोस्ने, कब्जा गर्ने, चोर्ने आदि प्रजाति पर्दछन् । यो किसिमको खेतीले वास्तवमा खेती नै नगर्ने किसानहरुलाई फाइदा पु¥याउँछ । अरुको खेतबारीमा फलेको चीज आफूले टिपेर ल्याएजस्तो । आफ्नो जग्गाजमीन नहुनेले अथवा भएर पनि खेती गर्न अल्छी मान्नेले प्रायः यो खेती रुचाउँछन् । बाह्रवर्षे द्वन्द्वताका त यो टट्टीमाथिको मूलाझैँ हर्लक्कै बढेको थियो । त्यो बेलामा त “गाउँ–गाउँबाट लुट, बस्ती–बस्तीबाट लुट” भन्ने गीत घन्काउँदै, बारुली कम्मर भाँच्दै, छम्छम् नाच्नु पर्लाजस्तो भएको थियो । तर यस किसिमको खेतीले अचाक्ली फाइदा गराएपनि समाजमा इज्जत भने दिलाउँदैन । यस किसिमको खेतीबाट स्याहारिने अन्नबाली लुकीचोरी खानुपर्ने हुनाले पनि समाजमा यसलाई ‘घटिया’ जातको खेती मानिन्छ ।

हवस् त ! आजको कृषि कार्यव्रmममा लुट खेतीका बारेमा समेटिएका यिनै कुराहरुलाई राख्दै र जतिसुकै थुप्रैलाई फाइदा पु¥याउने भएपनि तुलनात्मक रुपमा लुटखेती भन्दा जुटखेती नै इज्जतदार हो भन्दै अर्को कार्यक्रममा ठूला मान्छे भनाउँदा मूलाहरुको बिभिन्न प्रजाती र खेतीको बारेमा जानकारी लिएर यही समयमा उपस्थित हुने वाचा सहित आजलाई बिदा चाहन्छु नमस्कार !

‘फित्कौली’ वर्ष–३, अङ्क–१, भदौ २०६५

Subscribe
Notify of
guest

0 Comments
Oldest
Newest Most Voted
Nepal Telecom ad
उमेर भनेकै यस्तै हो

उमेर भनेकै यस्तै हो

अनिल कोइराला
लुटको खेती

लुटको खेती

अनिल कोइराला
बेकारको टन्टो

बेकारको टन्टो

अनिल कोइराला
धक्कामुक्की नै गरेर आउनू भन्या हो ? त्यस्तो त अलि नगरुँ होला !?

धक्कामुक्की नै गरेर आउनू...

राजेश मानन्धर (राजमान)
१८ का १८ ! हैन यो ट्रक साहित्य हो कि राजनीतिक साहित्य हो ?!

१८ का १८ !...

राजेश मानन्धर (राजमान)
यो उखान पनि पुरानो भइसक्यो ! अब अर्को नयाँ उखान भन्नु न बा !?

यो उखान पनि पुरानो...

राजेश मानन्धर (राजमान)
बिहे

बिहे

पूर्णप्रसाद ब्राह्मण
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x