नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

महाराज अकबरको दरबारमा बिरबलको क्षमता देखेर मन्त्रीहरू नै हायलकायल हुन्थे । दरबारमा एक मन्त्री महामन्त्री पद पाउने लोभमा थिए । त्यसैले उनले एउटा योजना बनाए । ती मन्त्रीलाई दरबारको मुख्य सल्लाहकार बिरबल भएसम्म महामन्त्रीको पद पाइन्न भन्ने राम्ररी थाहा थियो ।

त्यसैले उनी बिरबललाई तह लगाउन राम्रो मौका खोजीमा थिए । एक दिन दरबारमा अकबरले बिरबलको खुव प्रशंसा गरे । यो सुनेर मन्त्रीलाई रिस उठ्यो । उनले सिधै महराज अकबरसँग भने– ‘यदि बिरबलले मेरा तीन प्रश्नको उत्तर दिन सक्षम भए मात्र म उसको बुद्धिमता स्विकार गर्छु नत्र बिरबल महाराजको चाप्लुस मात्र भएको प्रमाणित हुन्छ ।’

बिरबलको क्षमताबाट परिचित अकबरले पनि मन्त्रीको यो प्रस्ताव स्विकार गरिहाले ।
ती मन्त्रीको तीन प्रश्न थिए–
१.आकाशमा कतिवटा तारा छन् ?
२.पृथ्वीको केन्द्र कहाँ हो ?
३.सारा संसारमा कति स्त्री र कति परुष छन् ?

उ बेला अहिलेसम्म तारा सम्बन्धी अध्ययन गर्ने विज्ञान, उपकरण केही थिएनन् । त्यसैले कति हो अनुमान गर्नु असंभव थियो । पुरै पृथ्वी भ्रमण गर्ने अकबारको राज्यमा कोही थिएनन् त्यसै पृथ्वीको बिच यही हो भनेर कसले भन्ने ? त्यसैगरी पृथ्वीको जनसख्या त्यतिखेर कस्ले गनेको थियो र ? मन्त्रीका सवै प्रश्नहरू बिरबललाई फसाउने हेतुले तयार पारिएको थियो ।

तर बिरबलले बुद्धि प्रयोग गरेर उत्तर दिए जो इतिहासमा अमर बने ।
पहिलो प्रश्नको जवाफ थियो–
बिरबलले एउटा भेडा दरबारमा तत्कालै मगाए र भने यो भेडाको शरीरमा जति रौं छन् आकाशमा त्यतिनै तारा छन् । नपत्याए गनेर मन शान्त पार्नुस्, बिरबलले मन्त्रीतर्फ हेर्दै मुस्कुराए ।

दोस्रो प्रश्नको उत्तर–
बिरबल अलि पर गए, धर्का तानेजस्तो गरे, हिसाब गरेको झै गरे । एकछिन् बहुत सोचबिचार गरेर एउटा फलामको डण्डी जमिनमा गाडे । उनले महाराज अकबरलाई भने– महाराज यही हो पृथ्वीको केन्द्र, नपत्याए नापेर हेर्न लगाउनुस् ।’

तेस्रो प्रश्नको उत्तर–
बिरबलले भने– महराज यो संसारमा केही मान्छे न पुरुषको श्रेणीमा आउँछन् न महिलाको श्रेणीमा । ती मध्ये केहि मानिस हाम्रै दरबारमा छन् । जस्तै यी मन्त्री (प्रश्न सोध्ने मन्त्री) । यदि तपाईंले यी मन्त्रीलाई मारिदिनु भयो भने म महिला र पुरुषको सही सङ्ख्या बताउन सक्ने थिएँ ।’

बिरबलको यस्तो कुरा सुनेर ती मन्त्री डरले थरथर काँप्न थाले र भने, ‘महाराज अकबर, मलाई सवै प्रश्नको उत्तर मिल्यो । म बिरबललाई बुद्धिमान स्विकार गर्छु ।’