नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

भूकम्पअघि नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु हुँदा छोराले स्कुलबाट सात रेक्टर स्केलको भर्ना शुल्कको चिर्कटो ल्याएको थियो । यसपालि पनि गएको वर्षभन्दा ५० प्रतिशत बढी रेक्टर स्केलको चिर्कटो आएछ । चिर्कटो के भन्नु, चिर्पट । चिर्पटमा अत्यासलाग्दो मासिक शुल्क र अरू दर्जनौँ परकम्प शुल्क थिए । खेलकुद शुल्क, पौडी शुल्क, स्वास्थ्य परीक्षण शुल्क, ट्युसन शुल्क, भ्रमण शुल्कजस्ता पुराना परकम्प कायमै राखेर केही नयाँ परकम्प शुल्कको व्यवस्था विद्यालयले गरेछ । फोहरमैला शुल्क, नदी सफाइ शुल्क, विद्युत् शुल्क, जेनेरेटर शुल्क, औषधी उपचार शुल्क, नर्सिङ शुल्क, संगीत शुल्क, चन्दा शुल्क, पर्खाल मर्मत शुल्क, भइपरी शुल्क इत्यादि । चिर्पटको अन्त्यमा एउटा बन्चरो पनि संलग्न थियो, यो कागज हात परेको तीन दिनभित्र बच्चालाई भर्ना गरिस् भने गरिस् गरिनस् भने मरिस् भन्ने टाइपको ।

मर्नुभन्दा बौलाउनु जाती भन्छन्, जसोतसो भर्ना गरियो बच्चोलाई । स्कुलले भर्नाका लागि तोकेको म्याद सकिएपछि एकथरी पुरेतहरू बढो क्रान्तिकारी भाकामा उदाउँछन्, हरेक वर्ष । विद्यार्थी संगठन नामका ती पुरेत स्कुलले भर्ना गरुन्जेल मिटिङ गर्छन्, भर्ना सकिएपछि बढाएको शुल्क घटाउनैपर्छ भनेर आन्दोलन गरौँलाझैँ गर्छन् । दुई–चार दिन कचमच हुन्छ, पछि को–कोसँग के–के खासखुस हुन्छ, आन्दोलन फासफुस हुन्छ । वार्षिक कर्मकाण्ड सम्पन्न । पुरेत र जजमानबीच दक्षिणा आदानप्रदान हुन्छ कि हुँदैन, त्यो उनीहरू नै जानून् तर आजसम्म यी पुरेत र जजमानबीच किचलो नपरेको र शुल्क नबढेको कुनै वर्ष छैन ।

भूकम्पपछि पढाइ नभएका महिनाको शुल्क लिन पाइँदैन भनेर फेरि विद्यार्थी संगठनहरूले कुरा उठाएपछि एक महिनाको शुल्क नलिने गरी अर्को कर्मकाण्ड सम्पन्न भएछ ।

एक महिनाको भर्ना शुल्क फिर्ता हुने भो भनेर बूढीले एक किलो खसीकै मासु उधारो ल्याइहालिछन्, स्वादले बजाइयो । त्यसको भोलिपल्टै स्कुलले छोरालाई पाँच किलोको चिर्पट भिराएर पठाएछ । भूकम्पले चर्केको स्कुल मर्मतका लागि चन्दाको चिर्पट । एक महिनाको शुल्क मिनाहा, दुई महिनाबराबरको चन्दा । रन्थनिँदै पुगेँ स्कुलमा । प्रिन्सिपल साहूजीसँग जम्काभेट भयो । मैले चन्दाको कुरो चर्काएपछि उल्टै उनले मलाई थर्काए, ‘आधा महिनाको शुल्क छुट, डेढ महिनाको खानामा २० प्रतिशत र गाडी भाडामा १५ प्रतिशत छुट गरेका छौँ । कत्रो नोक्सानी भएको छ व्यापारमा ।’

मैले भात नखाएका महिनाको भातको पैसा र गाडी नचढेका महिनाको गाडी भाडाको कुरो उठाउन आँ मात्रै गरेको थिएँ, उनी उफ्री उफ्री कराउन थाले, ‘टहरा बनाएर तपाईंका छोराछोरीलाई पढाउँदै छौँ । टहराको बिल तपार्इंलाई पठाएको छ ? भूकम्पको भय हटाउन तपार्इंका छाउरा–छाउरीलाई कलाकारहरू बोलाएर नचायौँ, तिनीहरूलाई दिएको पारिश्रमिकको बिल तपाईंलाई पठाएका छौँ ? स्कुलमा टाँसेको रातो स्टिकरलाई हरियो बनाउन एक डोको हरिया नोटले दल्नुपर्योि । यसैपालि स्कुलको गाडीले दुर्घटना गराएर झन्डै दुई लाख जरिवाना तिर्नुपर्योा । भर्ना शुल्क उठाएको लाखौंँ रुपियाँ लिएर एकाउन्टेन्ट भाग्यो । यसैपालि स्कुल पार्टनर फुटेर गयो, त्यसको सेयर फिर्ता गर्नु छ । ती सबै थोकको बिल पनि आउँछ । गाह्रो पर्ला जस्तो लाग्छ भने लगे हुन्छ, आफ्नो बच्चोलाई ।’

सरको आठ रेक्टर स्केलको चिर्पटले लागेर म स्कुलमै ढलेछु । स्कुलले मलाई अस्पताल पुर्या।एबापतको परकम्प चिर्पट पनि पठाइसकेको छ । त्यसको भुक्तानी बाँकी नै छ ।

नेपाल साप्ताहिक