नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

दाता भनेको दिने हो । उसले लिन जानेको हुँदैन । दाताले केही पाउने वा केही लिने उद्देश्य राखेर केही दिएको छ भने त्यसलाई दाता नभनी लगानीकर्ता भन्नुपर्छ । दाता लगानिकर्ता हुन सक्दैन । दाताले मात्र दिन जानेको हुन्छ । निश्वार्थ दिन्छ र दिएको कुरा कतै नओकली बस्छ । अर्थात दिएको हिसाबकिताबको बही खाता ऊसँग हुँदैन । त्यस्तै दाता म पनि धेरै पटक भएको छु । मैले आफूलाई ‘म त दाता हुँ’ भनेको छु र धेरै पटक दान दिएको छु ।

अहिले नेपालको सरहदभित्र मतदानको कार्य सम्पन्न हुनै लागेको छ । यसका लागि धेरै याचकहरू हाम्रो घर दैलामा तपाईं दाता बनिदिनुस् र हामी याचकहरूको झोली भरिदिनुस् भोलि हामी केही गरेर देखाउँछौँ भनी आफ्नो कला देखाउँदै गला फुलाउन थालेका छन् । कसले कुन ठाउँबाट आफ्नो भलो हुन्छ, त्यहीँ खलो बनाएर गलो साफ गर्ने कार्य सुरु गरेका छन् । दातालाई फेरि झुक्याएर, मुक्याएर, भुक्याएर, कुकाएर कसरी हुन्छ आफ्नो बसमा पारेर आफ्नो झोलीतुम्बा भर्ने कार्यमा याचकहरू लागेका छन् । जहाँका दाता झुक्याउन सकिने, भुक्याउन सकिने छन् त्यतै याचकहरू गोहीका आँसु चुहाउँदै छेपारे रङमा आफूलाई रणमैदानमा उतार्दै छन् । चमेरे बुद्धि बिच्छ्याउँदै छन् । (चमेरे बुद्धि भनेको- पक्षी र जनावरको झगडा भएका बखत चमेराले जनावरसँग हुँदा म जनावर हँु, मेरा दाँत छन्, मेरा शरीरमा रौँ छन् । म तिमीहरूकै साथी हुँ । बरु पक्षीले तिमीहरूलाई तथानाम गाली गर्छन् भन्दै कुरा लगाएर बच्ने गरेको रहेछ । उता पक्षीसँग हुँदा म त पक्षी हुँ । उड्न सक्छु । म त तिमीहरूकै साथी हुँ । जनावरले तिमीहरूलाई आमाचकारी गाली गरेको सुनेर आएको हुँ भन्दै कुरा लगाएर खुब झगडा गराएछ । कालान्तरमा जनावर र पक्षीको सम्झौता भएर मेल भएछ । त्यस बखत चमेराको यथार्थ रूप थाहा पाएपछि दुवैले दुई जिब्रेलाई मार्न खोजेछन् । त्यही भएर चमेरो दिनभरि ओडारमा बस्छ अनि रातीराती मात्र चर्न निस्कन्छ रे ।) हाम्रा चमेरे नेताहरूको पनि त्यस्तै अवस्था नआओस् ।

‘मेरो छोरो गरी खान नसक्ने भयो केही दान पाऊँ न हजुर’ भन्नेले पछि हाम्रा लागि केही गर्छ भनेर दान दिँदैन दाताले । त्यसबाट पछि केही होला भन्ने सोचेको पनि हुँदैन । त्यस्तै मेरी श्रीमतीले, मेरा आफन्तले चुनाव लडेर खान नसक्ने भएकाले समानुपातिकमा उसलाई मतदान दिनुस् भन्ने नेताले यसो गर्छु उसो गर्छु भन्नु भ्रमपूणर् होला । त्यस्तालाई मतको दान दिने दाताले पछि केही गर्लान् भन्ने सोच्नु कति मूर्खतापूणर् कुरा हो, अनुमान लगाउन सक्नुहुन्छ नत्र हनुमान बन्नुहुन्छ ।

एक त दाताले दान दिएपछि याचकबाट केही पाउनु मूर्खतासिवाय केही होइन । दाता दिन्छ र हिन्छ । पछाडि फर्कँदैन । हामी अहिले मत-दाता हौँ । याचकले पाचक मागे पनि दिन्छौँ र हिन्छौँ । याचकले पनि दाताको उपर ‘भगवान् भला करे’ भन्दा बढी के भन्ला र । ऊ पनि मतको पोको पाएपछि झोली भरेको माग्ने झैँ भाग्ने छ र दुईचार वर्ष फर्कनेछैन । त्यतिबेला यो गरेन त्यो गरेन भनेर भन्नु दातालाई सुहाउँदैन । याचकले रोइकराई माग्यो, मागेको कुरा प्राप्त गर्‍यो र बाटो लाग्यो । कुरा ठुलो नै होइन ।

हामी दाता याने कि नागरिकले दान दिएको वस्तु वा सम्पत्तिमाथि वा त्यसको उपभोग गर्ने याचकमाथि कुदृष्टि लगाउनु पनि अधर्म हो । यो कुरा हाम्रा धार्मिक ग्रन्थ वा पुराणहरूमा वणर्ित छ । गीताको दोस्रो अध्यायको ४७ औँ श्लोकमा भगवान् कृष्णले भनेका छन्- कर्मण्यवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन (कर्म गर त्यो अधिकार हो तर फलप्रति अधिकार हुनुहुँदैन ।) मतदान गर त्यो अधिकार हो । मतदान दिएपछि त्यसबाट प्राप्त हुने फलमा दान गर्नेले आशा गर्नुहुँदैन । आखिर व्यवहारमा पनि त्यही भइराखेको छ ।

दाताले दिएपछि मैले दिएको दानको फल मलाई हुनुपर्छ भन्नु पनि मूर्खता हो भनेर शास्त्रले भनेको रहेछ । अनि हामी जनता मत-दाता भएपछि पजेरोमा घुइँकिने, कमिसनमा फुइँकिने र अर्को पार्टीमा सुइँकिने नाथे मगन्ते नेतालाई यो गरिनस्, त्यो गरिनस् भनेर भन्न मिल्ला त हजुर ? कुरा बुझौँ । त्यसकारण म त दाता हुँ । म त दान गर्छु । अनि मैले दान दिएको याचकबाट केही आशा पनि गर्दिनँ । तपाईंहरूले पनि त्यसै गर्नुपर्छ । यो संसारको रीति हो । उसले मन लागेर गर्‍यो भने गर्‍यो नगरे पनि गरेन भन्नु चाहिँ दाताको धर्म होइन । त्यो धर्म निर्वाह गर्नुपर्ने यथार्थ त छँदै छ त्यसमाथि बाध्यता पनि छ । खुट्टा छोएर माग्नेले भने जत्ति पायो भने पछाडि फर्केर हेर्दैन । त्यो पनि उसको धर्म हो । त्यही धर्म मतको याचना गर्ने याचकले पनि पुरा गरेकै छन् नि ।

त्यसैले हामी मत-दाताहरूले मतको दान मात्र गर्ने हो कि राज्य चलाउनका लागि इमान्दार नेता छान्ने हो ? यो प्रश्नमा विचार पुर्‍याउनुपर्छ । दान मात्र गर्ने हो भने दाता भइन्छ । दाताको नाता लागेपछि पछि पाता फर्काउने कुरा गर्न पाइँदैन । जय म-त-दाता !

०००
जुरोपानी, झापा