नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

आशिष भट्टराई ;

“यु फ्रम् इन्डिया ?” झनक्क तातेर आउँछ । दायाँ-बायाँ मुन्टो हल्लाउँदै फिस्स हाँसेर “नो सर”, भन्छु ।
“प्याकिसट्यान् ?”
“नोप्”
“ब्याङ्ल्याडेस् ?”
“न्ह्या”

अन्तिममा आफैले “नेपाल” भनेपछि पनि अझ कुरा जित्न, “आई वाज् क्लोज्”, भन्छन्, मान्छे हेरेरै देश पत्ता लाइदिने यस्ता विशेषज्ञ । कतिलाई त ज्ञान पनि हुँदैन कता हो नेपाल भन्ने ।

बुद्ध र एभरेस्टका कुरा जोड्दै आफ्नो देशको परिचय दिन हौसिन्थेँ कुनै समय म पनि। थाकेँ । अब अहिले, “या क्लोज ईनफ्”, भनेर लाइदिन्छु । बरू अड्कल काट्ने कष्ट नगरी, “ह्वाट्स् अप् डग्, ह्वेर यू फ्रम् ?” भनेर सम्मानपूर्वक सोध्नेहरू नै बेस लाग्छ आफूलाई ।

अरु भन्दा पनि किन हो कसैले इन्डियन भन्दिँदा, झोँक चलेर आउँछ त्यसै । त्यसो त उनीहरूसित मुछिँदाका सकारात्मक पक्षहरू पनि नभएका होइनन् । प्राय आर्थिक हिसावमा सम्पन्न, राम्रो पढे-लेखेका, उति हिस्सी नपरेका र नजिक पर्दा हस्स असन चोक पुगेको हरक छाड्ने प्रभाव छ भारतीयहरूको यता । शैक्षिक र आर्थिक मामिलामा मेल नखाए पनि, सम्मानित वर्गमा पर्न पुगिएकोमा गर्व जस्तो पनि लागेर आउँछ कता कता । बाँचिएको आधा जस्तो समय यतै कटिसकेछ, अब कताबाट भन्ने के कुरा ।

आफ्नो नामैले बोलाइएको सुन्न नपाइने भइसकेको छ आफ्नो यता । हेशुस्, ह्यासिस् र प्राय ठाउँमा अशिस् भएको छ अहिले मेरो नाम । सच्याउन निकै कोशिस गर्थेँ तर मिलेर बटारिँदैन उनीहरूको जिब्रो । उनीहरूको के दोष, आफू आइएको छ उनीहरूको ठाउँमा । नामैमा के छ टेक् ईट् ईजी भनेर, निकै भयो, त्यसलाई पनि महत्त्व दिन छोडिसकेँ । कतै आफ्नो नाम टिपाउनु पर्दा कम्तीमा पनि दोहोर्‍याउनु पर्ने हुन्छ, दोहोर्‍याउँदै पनि ठिक बुझ्दैनन्, त्यही भएर बरू उस्तै ठाउँहरूमा माईक् या स्याम बन्दिन्छु । थरको त उस्तै नपरे उच्चारण गर्दिनँ । एक ठाउँ अनलाइन फर्म भर्दा लास्ट नेम भर्ने भन्ठानेर पासवर्ड बनाउने ठाउँमा भरेछु, भेरी स्ट्रङ् पासवर्ड भनेर आयो, नोबडि क्यान गेस योर पासवर्ड भन्दै ।

नेपाल हुँदा बिहान-बेलुकै घण्टी बजेको सुनिन्थ्यो । चोकैपिच्छे मठ-मन्दिर, या त केही नभए पनि फूल-अबीर चढाइएका ढुङ्गाका दर्शन पाइन्थ्यो । धर्मको विषयमा अर्थोक सोच्ने ध्यान पुग्दैन थियो । यता विभिन्न खालका धर्म, भिन्दाभिन्दै भगवान् र अनेकौँ विधि-विधान देख्दा, यी सबै त कसरी ठिक हुन सक्लान् भन्ने लाग्न थाल्यो ।

कतै यी सबै बाटाले पुर्‍याउने गन्तव्य पो उही हो कि । उही बाटो हिँड्न फेरि नियम किन फरक परेका होलान् । कसैले गाई खाए नर्क, कसैलाई सुँगुर छोए जहन्नुम, अर्काले फेरि जे ठोक्ता पनि केही नहुने । के त यी गाईखाने मोराहरूलेनै भरिएको होला त नर्कलोक ? निकै अघिदेखि यतै बसेका एक भलाद्मीले सम्झाए, “नेपाली गाई पो खान हुँदैन त लाटा, यताका यी साँढे बजियालाई के पत्तो गाईपूजाको ।” पढाइको सिलसिलामा फेरि विज्ञानमा अर्कै खाले तर्कहरू भेट्न थालेँ । धर्म-परम्पराको विषयमा धेर घोत्लिएर पनि जीवन सहज हुने छाँट देखिनँ । यसलाई पनि हल्का हिसाबले लिँदै अघि बढ्न थालेँ ।

यसरी त आफ्नो ठाउँसितको सम्बन्ध हराउने भयो भनेर त्यसलाई जोडी राख्न भए पनि बिहे चाहिँ नेपालमै गर्नु पर्‍यो भन्ने लागेको थियो । तर ढिलो भइसकेछ, आफ्ना विचार त अघि फरक परिसकेछन् । त्यो पनि सफल हुन सकेन । आफू जस्ता अरू नेपाली यतै पनि त होलान् भनेर खोजी हेर्दा, त्यस्ता नेपालीका लागि फेरि मिल्दो जति “अमेरिकनाईज्ड” पनि भइसकेको रहेनछु । त्यो बेला पो साँच्चै चाल पाएँ, म त यता न उताको पो भैसकेको रहेछु । घरजमको विषयले पनि सानतिनो दार्शनिकै बनाएर छोड्यो । देश-धर्म भन्दा सोचाई मिल्नु बढी महत्त्वपूर्ण लाग्न थाल्यो, यसरी ससुराली पनि मेरो भेनेज्वेला पर्न पुग्यो ।

संस्कृति र परम्पराले समयक्रममा विचार र परिवेशका आकार लिँदा रहेछन् । तिनलाई मातृभूमिको निष्ठासित जोडेर हेरिने हुँदा, आफूले जानेर त्यस्तो केही बिगार गरे जस्तो त लाग्दैन भनेर एक छिन आफै घोरिन्छु । तिथि-मिति मिलाई-मिलाई, आफ्नो नभएको बिदा लिएर केटा-केटीको पास्नी-छेवर गराउँदा चाहिँ हुने, नगराउँदा चाहिँ नहुने कस्तो रहेछ यो देशको माया भनेर छक्क पर्छु । कि देउसी-भैलो खेल्नु साटो भुरासित ह्यालोविनमा चक्लेट बटुल्न हिँडेर आफ्नो देशको मानहानी नै पो गरेँ कि मैले भनेर आफै एक छिन अल्मलिन्छु । “खान हुँदैन नि फेरि” भनिएका पदार्थ बजाइँदा वरिपरि कोही नभए पनि पल्याकपुलुक हेरेरै मात्र घत्ल्याक्क पार्छु ।

यति सबै भइसक्दा पनि साह्रै रिस उठेर धारेहात लाउँदा मुखमा नेपालीमै गाली आउँछ । सिन्की र गुन्द्रुकको वासनाले अझै उस्तै र्‍याल कढाउँछ । आफ्नै ठाउँका गीतले मात्रै साँच्चै मन छुने विरह चलाउँछ । आफ्नो मौलिकतासित बलियो गरी जरा गाड्ने सबै भन्दा मजबुत आधार त भाषा नै हुँदोरहेछ । चाहेर-नचाहेर आफ्ना विचार-धारणा समय-परिस्थितिसित बद्लिँदै गए पनि, पहिचानका यस्ता कतिपय गुणहरू अझै उस्तै रहँदा रहेछन् ।

अझै आफूले मानिराखेका रीतिरिवाज नबचाए त आफ्नो अस्तित्व नै हराउने हो कि भने जस्तो लागेर आउँछ । परिवारमा अहिले अब केटा-केटी छन्, न त यी नेपालमा जन्मिए, न अब यिनलाई उता लगेर हुर्काउनै सक्छु, त्यही पनि यिनले मेरो परम्परा जोगाइदिई राखून् भनेर बल गरी हेर्न खोज्छु । थचारेर आफ्ना आस्थाका टिका टाँसिदिई हेर्छु, झटारिएर आफैदेखि पर पुग्छन् उनीहरू ।

आफ्ना मान्यताको ढाकर बोकाई यिनका पछि सिर्कना लिएर कति पर चाहिँ पुर्‍याउन सकूँला र मैले यिनलाई । यिनलाई त त्यही पनि केही छैन, घुर्क्याउँदै-रिसाउँदै पनि भने जस्तो गराई नै राखूँला, यिनका छोरा-नातिलाई पनि भिराई राख्लान् त यिनले यो मेरो पहिचानको जिम्मेदारी ?

०००
हाल अमेरिका