नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

खबरदार ! अबदेखि कसैले यो उखान भन्ला । खबरदार ! अबदेखि कसैले यो उखान लेख्ला !! म त्यसको बिरोध गर्ने मात्र हैन सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा हाल्नसमेत पछि पर्ने छैन । यति मात्र हो र ! यो उखान कसले चलाउन सुरु गरेको हो त्यसको खोजी गरी ऊ मरेको भए पनि उसका सात पुस्तालाई आजीवन कारावासको सजायँ गराउन लगाउँछु न्यायाधीशलाई । बरु अलिकति हातमा मह लाइदिएर चाट्न पनि दिन पछि पर्ने छैन । देख्दा राम्रो, सुन्दा कणर्प्रिय र खाँदा गुलियो भएर हुन्छ र ? व्यवहारमा कति नमिठो र कति घातक छ भन्ने तपाईँले अहिलेसम्म अड्कल काट्नुभएकै छैन होला । त्यसैले मैले यसो भनिरहँदा तपाईँलाई आन्द्रैदेखि झोँक चलेको हुनुपर्छ । तर नरिसाउनुहोस् कुरा बुझेपछि तपाईँको झोँक चुँडिहाल्छ ।

जसले मह काढ्छ उसले हात चाट्छ रे ! यसलाई किन उखानका रूपमा विकसित गरियो भन्ने अनुमान सबैले लगाउन नसक्लान् पनि । कुनै विषयमा पनि तर्क नगरी सोझै पत्याउने हाम्रो पवृत्ति छ । यसलाई पनि हामीले त्यसै गरी पत्याइदिएका छौँ । उसो भए अचार साँध्नेले हात चाट्दैन ? दही मथ्नेले हात चाट्दैन ? हाम्रो शरीरका कर्मशील अङ्गहरू भनेकै यी दुई हात त हुन् । हातको काम हो कर्म गर्नु । अरु अरु अङ्गका पनि आआफ्नै काम होलान् तर धेरैजसो काम गर्ने हातै हो । त्यसैले त भन्छन् नि ‘यसमा तपाईँको ठूलो हात छ’ भनेर । यद्यपि उसले त्यो काम खुट्टाले गरेको होस् वा ढाडले गरेको होस् । दिमाग लडाएर गरेको भए पनि, बुद्धि बङ्ग्याएर गरेको भए पनि ‘यसमा तपाईँकै हात छ’ भनिदिएपछि गर्ने के ! मह काढ्नेबाहेकका अरु काम गरेर हात चाट्नु नै नपर्ने हो वा के हो मैले त कुरा बुझिन नि । जसले सिँगान फाल्छ उसले हात चाट्छ भने पनि त हुन्छ होला ! अथवा जसले गोबर सोहोर्छ उसले हात चाट्छ भन्न किन नमिलेको ? अनुप्रास मिलेन भनेर ? हुँदैहैन ।

यो उखान अनुप्रास मिलाउनका लागि मात्र भनिएको हैन । भलै सिँगान फाल्ने र गोबर सोहोर्ने काम त फोहोरी भएछन् अचार साँध्ने र दही मथ्ने काम त सफै हुन्, अखाद्य पनि हैनन् तर दही मथ्नेले हात किन चाट्दैन ? मह काढ्नेले मात्र किन चाट्छ ? विचार गर्नुहोस् त ! दही मथ्ने बन्न कति श्रम गर्नुपर्छ । अचार बसीबसी बन्दैन । तर मह काढ्न त्यस्तो परिश्रम गर्नै पर्दैन । बिचरा मौरीहरूको श्रम लुटेर खान पाएपछि को हात नचाटोस् ? हात मात्र हैन ओँठ पनि चाटे हुन्छ । अझै खुट्टामा चुहेको रहेछ भने खुट्टै चाटे पनि त कसले के भन्छ र !! पैतालामा टाँसिएको भए पैताला नै चाटे पनि भै गो । अरुको श्रम शोषण गरेर खान पल्केका शोषकहरूले आफूअनुकुल शोषण गर्न सजिलो होस् भनेर थालिएको कथन हो यो । यसलाई उखानको दर्जा दिनै मिल्दैन, बुझ्नुभो !

बुझे बुझ्नोस् नबुझे नबुझ्नोस् साँचो कुरा भने यही नै हो । उहिलेका कुरा खुइलिए भनेर हामी सबैलाई नयाँ बनाउन खोज्दै छौँ । उहिलेका कुरा सबै खुइलिहाल्दैनन् । कति त झन् जरा गाडेर बाक्ला बाक्ला बोक्रा लागेर अग्राख पल्टिएका पनि छन् । त्यस्तै मध्येको एउटा हो यो उखान । म मात्र हैन मेरा बाजेका बाजेले पुनर्जन्म लिएर आए पनि र सर्वोच्चको बाजे अदालतमा मुद्दा हाले पनि खारेज हुनेवाला छैन यो । ठ्याक्कै राणाकाल आसपासको जिम्मावाली र मुखियाली खालको शासनशैली उदाएको छ लोगनेमा । फेरि यो लोगने भनेको केहो ? कतै स्वास्नी नभएको लोग्ने भनेको त हैन ! यस्तो तर्क पनि आउन सक्छ तपाईको मनमा । कुरा त्यस्तो उपाधि अप्ठेरो छैन है ! लोगने भनेको लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल क्या !! पहिले जहानियाँ राणाशासन थियो, अहिले घरानियाँ छाडाशासन छ । यो छाडाशासन भन्दा त राणाशासन नै ठिक थियो भन्न थाले राणाशासन बेहोरेका तल्लारे माइला बाजेले ।

उहिले उहिले जिम्मावाल र मुखियाहरूले गाउँगाउँ र टोलटोलमा तिरो भरो उठाउने सानातिना मुद्दामामिला मिलाउने गर्थे रे ! मेरी साख्खै हजुरआमाले भन्नुभएको । त्यही नाममा उनीहरूलाई खाना खुवाउने मात्र हैन झारा, बेठी तिर्नु पर्थ्यो रे । यही मह काढ्नेले हात चाट्ने सिद्धान्तलाई त्यतिबेलाका टाउकेहरूले मन्त्र मानेर अलिकति आफैले चाट्थे अलिकति माथिल्लो तहका ठुल्टाउकेहरूलाई चाट्न दिन्थे । यसरी कसैको केही झगडाटन्टा मिलाएबापत वा भलो गरेबापत लिने फाइदालाई लक्ष्यित गरेर यो उखान जन्माइएको हो भन्ने मेरो मोटो बुद्धिले सोचेको छ । बाँकी तपाईँको मसिनो र तिखो बुद्धिले खोज्नुहोला । नत्र दही मथ्नेले हात चाट्नै नहुने हो र ? राम्रा र गतिला काम आफै हत्याउने अनि हात नचाटेर खुट्टा चाट्ने त कुरै भएन । गोबर सोहोर्ने काम त तल्लो दर्जाका रैतीको काम न हो । फेरि गोबर सोहोरेर के हात चाट्नु !

यो आधुनिक जमानामा पनि के उहिले उहिलेका कुरा गर्छ यो भन्ठान्नुभयो होला । स्वभाविकै पनि हो । उहिले पो मुखियाली थियो, अहिले त छैन नि ! भन्न पनि बेर छैन तपाईँले त । ईः छैन ! उहिले ठुल्टाउकेहरूले बोलेर जिम्मावाल र मुखिया तोक्थे अहिले सान्टाउकेहरूले मतपत्रमा छाप ठोकेर तोक्छन् फरक यत्ति हैन त ? नयाँ शैलीको मुखियाली छ अहिले ! मह काढ्ने र हात चाट्ने तरिका पनि नयाँ !! यो युग नै नयाँ, नेपाल नै नयाँ भएर होला क्यारे । मुखियाली र जिम्मावाली लिने बेलामा मैले तलब लिन्नँ भनेर घोषणा गर्ने अनि तलबसलब नलिएको टाउके चाहिँ उडुस जस्तै मोटाउने गरेको सबैले देखेकै छन् । कतै तलब नलिने घोषणा घुसणा मात्र पो थियो कि !!

कतैतिर बाङ्गोटिङ्गो नपारेर र कसैलाई घोचघाच नगरेर भन्ने हो भने यो उखानले सोझै भ्रष्टाचारलाई प्रोत्साहन गर्छ । कानुनी भाषा मैले जान्दिन, नेपाली भाषामा भन्ने हो भने यो उखान भन्नुको अर्थ घुस खान दिनु भन्ने हो । यसर्थ यो उखानलाई बहिष्कार गर्नुपर्ने माग छ मेरो । नत्र कसैले पनि भ्रष्टाचार र घुसखोरीको बिरोध नगरे हुन्छ । संस्कारगत रूपमा घुस खाने चलनको विकास यही उखानले गराएको हो । आफ्नो ज्यानको बाजी राखेर परिश्रम गरी सङ्कलन गरेको मह खान नदिएर मौरीको सत्यनाश पार्ने अनि मह लागेको हात चाट्ने ? कति लाक्षणिक अर्थ छ यसको ! त्यसैले त यो उखानको थालनी गर्ने मान्छेका सात पुस्तासम्मलाई घोक्रेठ्याक लाउनु पर्छ भनेको हुँ मैले ।

गफ्फा चाहिँ असाध्यै आधुनिक पाराको छाँट्ने, व्यवहार भने सतीपुर्खे गर्ने ! संसारले विकासको फड्को कति मारिसक्यो भन्ने अड्कल पनि त राख्नु पर्छ नि । हजुरबाले सरातमा बिरालो बाँध्थे भनेर नातिले पनि त्यसै गरेपछि कसलाई के भन्नु । आजको युगमा मह काढ्नेले हात चाट्नै पर्दैन । हातमा मह लागे पो चाट्नु ! आधुनिक प्रविधिका घारहरूको आविष्कार भैसकेको छ । मह काढ्ने यन्त्रको विकास भैसकेको छ । मौरीका चाकामा हात गाड्नै पर्दैन । गम्रक्याएर मह खान पाइएला भनेर हो यो उखानलाई जोगाइराख्न खोजेको ! पुराना ढर्राका मुढे घारमा पो लुँड्याउन पाइन्थ्यो र ! अब पनि पुरानै चाला दोहोर्याउने हो भने ‘यो एक्काइसौँ शताब्दीमा आएर पनि रुढीवाद, अन्धविश्वास, जातीय छुवाछुत कायमै छ … … ‘भन्दै थोत्रा भाषण नभट्याए हुन्छ ।

यस्तो गुलियो चाट्न पाइने कुरालाई मान्छेले किन छोडोस्? कति पुरानो परम्परालाई त छोडेकोरहेनछ । अस्ति भर्खरको कुरा हो । म त जिल्लै परेँ बा !! अस्ति रातीको कुरा म एक जनाको जन्त गएको थिएँ । बिजुलीको झिलिमिली जताततै थियो । स्वयंवर गर्ने बेलामा त दुईओटा राँका पनि बालेका ! हैन, के परम्परा थामेको हो कुन्नि । उहिले उहिले पो उज्यालोको विकल्प थिएन र राँका बालेर स्वागत गर्नु पर्थ्यो जन्तीलाई । बिजुलीको झल्झल उज्यालोमा राँका बाल्नु चाहिँ कुन आधुनिकता हो मेरो गिदीले भेटेन ।

हेर्नुहोस् है ! मेरो खबरदारी जारी छ । भ्रष्टाचारलाई साहित्यिक मान्यता दिलाउन बनाइएको यो उखानको जरै उखेल्नु पर्छ । सुन्दा मह झैँ गुलियो होला तर विचार गर्नुहोस् त ‘आः, जसले मह काढ्छ उसले हात चाट्छ भन्ने त चलनै छ’ भन्दै जसजसले जेजे लुड्याए पनि वास्ता नगर्ने हो भने हाम्रो के हालत होला ? पहिलो कुरो त मह मदानी बनिसकेकोले मह काढ्नेले हातै चाट्छ भन्ने हुँदैन । दोस्रो कुरा चाहिँ मह काढ्नेले चाट्नै पर्छ भन्ने के छ र ! साबुनले हात धोए भैहाल्छ नि । नत्र अचार साँध्नेले पनि हात चाट्न पाउनु पर्छ; दही मथ्नेले पनि हात चाट्न पाउनु पर्छ । हातले जे जस्ता राम्रा काम गर्छ ती सबै हातहरूको चाटिने अधिकार कसैले रोक्न पाउँदैन । हैन भने म पनि भ्रष्टाचारी, तपाईँ पनि भ्रष्टाचारी ! जसले मह काढ्छ उसले हात चाट्छ भन्नुहुन्छ भने तपाईँ सोह्रै आना भ्रष्टाचारी हो भनेर ठोकुवा गर्छु । यसको थालनीकर्ताको पत्तो नलागे पनि प्रयोगकर्ताहरू त छ्याप्छ्याप्ती भेटिन्छन् । आइन्दा यो उखान भन्ने र लेख्ने दुवैलाई भ्रष्टाचारीको बिल्ला भिराउने अभियानमा छु । आउनुहोस् ! तपाईँ पनि भ्रष्टाचार विरोधी हुनुहुन्छ भने मेरो यो अभियानलाई साथ दिनुहोस् । हैन भने तपाईँ भ्रष्टाचारी मात्र हैन घुसखोरी नै हो ।

बम्घा, गुल्मी