नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

नन्दलाल आचार्य :

१. होली र हुक्के
​”यसपालि कुन रङले पोत्ने त ?” चोकको एउटा अँध्यारो कुनामा छायाहरू खासखुस गर्दै थिए ।
​”रङ मात्र होइन, मोहनी नै लगाउनुपर्छ,” अर्को स्वरले थप्यो । वातावरणमा अबीरको सुगन्धभन्दा बढी षड्यन्त्रको गन्ध बाक्लो थियो । सडकमा फागुका मसिना कणहरू नाचिरहेका थिएनन्, बरु सम्भावित भविष्यका सपनाहरू झुण्डिएका थिए ।

शहरमा जताततै रातो र नीलोको द्वन्द्व थियो । कसैले सेतो टोपीमा केसरिया छर्किरहेका थिए भने कसैले हरियो गन्जीमा पहेँलो रङको लेपन खोज्दै थिए। एउटा बूढो हुक्का तान्दै भनिरहेको थियो, “हेर केटा हो, यो रङले अनुहार त बदल्छ, तर नियति बदल्दैन ।”

​तिनीहरू एउटा ठूलो ड्रमको नजिक पुगे । बाहिर ‘भ्रातृत्व’ लेखिएको थियो, तर भित्र भने अर्कै तरल पदार्थको हलचल थियो । अचानक एउटा हुल आयो । तीमध्ये एकले सोध्यो, “चुनावको रङ कि होलीको ?”

सबै निशब्द भए । वातावरणमा एउटा रहस्यमय सन्नाटा छायो, जसलाई एउटा चर्को हाँसोले चिर्यो ।
​ड्रलभित्र हात हालेर एउटा नेताले टाँसिएको रङ झिक्दै मुसुक्क हाँसेर भन्यो, “यो त केवल ‘टिकट’ पखालेको पानी पो त !”
००
२. रङ्गभित्रको रङ

​”यो रातो मात्र होइन, अलिकति कलेजी पनि मिसाउनुपर्छ कि ?” उनले शङ्काको नजरले बाटातिर हेरे ।
​”होइन, समय र सन्दर्भ अनुसार यसमा अलिअलि नीलोको जलप पनि चाहिन्छ,” अर्काले रङ घोल्दै रहस्यमय मुस्कान छाड्यो । पिँढीमा बसेका बुढापाकाहरू तमासा हेर्दै थिए- यो रङको पर्व हो कि रङ बदल्नेहरूको मेला ? गाउँको चौतारीमा यसपालि अबिरभन्दा बढी आश्वासनको धुलो उडिरहेको थियो ।

होलीको उमङ्गभन्दा बढी त चुनावको राप थियो । हरेक अनुहारमा एउटा मुकुण्डो झुण्डिएको थियो, जसमा कसैले इमानको सेतो रङ पोतेका थिए त कसैले छलकपटको गाढा बैजनी । को सक्कली अनुहार हो र को रङले पोतिएको पात्र, छुट्याउनै गाह्रो । चोकमा ठूलो आवाजमा गुन्जियो- “यसपालिको फागुले सबैको दाग धुनेछ !”
​भिडबाट एकजना वृद्धले रित्तो बाल्टी देखाउँदै धोद्रो स्वरमा भने, “बाबु, तिमीहरूले गाउँका भित्ता त रङ्ग्यायौ, तर मेरो आँगनको तिर्खा कहिले मेटिन्छ ?”

​एकजना नेताले ती वृद्धको काँधमा हात राख्दै भने, “चिन्ता नगर्नुस् बाजे, भोलिदेखि यो धारामा पानी होइन, परिवर्तन बग्नेछ ।”
​बडो गजबको माहोल थियो । रङ खेल्दाखेल्दै साँझ पर्यो । जब सबैले आफ्नो अनुहार पखाले, तब मात्र बल्ल वास्तविकताको पर्दा खुल्यो ।

​सबैका अनुहार सफा भए, तर ती नेताको अनुहारमा चढेको ‘विकासको रङ’ भने झन् गाढा भएर बसिरहेको थियो, जुन पानीले होइन, केवल पाँच वर्षपछिको अर्को चुनावले मात्र पखाल्न सक्थ्यो ।

००
३. रङ्गीन मुखुण्डो
​”यसपालि त रङ खुइलिँदैन नि, नेताज्यू ?”
​बस्तीको चोकमा ठडिएका उम्मेदवारलाई एउटा खुइलिएको टिसर्टधारी युवकले रहस्यमय ढङ्गले सोध्यो । वरिपरि अबिरको बादल उडिरहेको थियो, तर सबैका अनुहार कुहिरोमा हराएझैँ धमिलो देखिन्थे ।

नेताले दाँत टल्काउँदै उसको काँधमा हात राखे, “ढुक्क होऊ भाइ ! यो त प्रेमको रङ हो, राष्ट्रियताको लेप हो, चुनाव सकिएपछि पनि तिम्रो निधारमा गौरव बनेर टल्किरहनेछ ।”

त्यहाँ रातो, नीलो र पहेँलो अबिरको होरी चलिरहेको थिएन, बरु सपनाहरूको लिलामी भइरहेको थियो । आश्वासनका पिचकारीहरूले सोझा जनताका आँखा भिजाइरहेका थिए । समग्रमा भन्नुपर्दा, स्यालहरूले बाघको छाला ओढेर गर्जिरहेका थिए । चोकको त्यो पुरानो पिपलको रुखले तमासा हेरिरहेथ्यो, मानौँ ऊ सधैँको साक्षी हो ।

​उत्कर्षमा पुग्दा युवकले फेरि मुसुक्क हाँस्दै सोध्यो, “अनि त्यो भित्रको दाग नि ? त्यो पनि छोपिन्छ ?”
​नेताले विजयको भावमा अबिरको ठूलो मुठी उसको गालामा दल्दै भने, “होलीमा दाग देखिनु त अपशकुन हो भाइ, सबै छोपिन्छ !”
​युवकले आफ्नो अनुहार पुछ्दै बिस्तारै भन्यो, “हो त नि नेताज्यू, चुनाव पनि त पाँच वर्षमा एकपटक आउने यस्तै ‘होली’ रहेछ, जहाँ तपाईंहरू आफ्ना पुराना अनुहार छोप्न नयाँ रङ किनेर ल्याउनुहुन्छ ।”
००

४. रङ्गीन आश्वासन
​”यसपालि त ढक्कन खुल्छ नि, कि कसो ?”
​उनी मुसुक्क हाँसे । उनको ओठमा टाँसिएको त्यो गाढा नीलो रङ्ग कुनै रहस्यमय गुफाको प्रवेशद्वारजस्तै देखिन्थ्यो । उनले आफ्नो रङ्गीन हात हावामा हल्लाए, मानौँ कुनै अदृश्य साम्राज्यको बागडोर सम्हालिरहेका छन् । फागुको रापले राताम्मे भएका गालाहरूमा अबिरको पत्र मात्र थिएन, एउटा नचिनिएको ‘विजयी मुस्कान’ पनि लेपन गरिएको थियो ।
​वरिपरि अबिरको कुइरो उडिरहेको थियो । मानिसहरू मदहोश थिए । उनी पालैपालो सबैको काँधमा हात राख्दै साउती मार्दै हिँडिरहेका थिए । उनको श्वेत वस्त्रमा लागेका रङ्गीन छिटाहरूलाई उनी ‘जनताको भावना’ भन्दै ढोगिरहेका थिए । ढोलकको तालमा भन्दा बढी उनको बोलीमा एउटा अलौकिक जादु थियो, जसले सुन्नेको मनमा मृगतृष्णा जगाइरहेको थियो ।

“तपाईँको रङ्ग त निकै गाढा छ नि ?” मैले कौतुहलता पोखें ।
​उनले आफ्नो गोजीबाट एउटा चम्किलो खाम निकाले र मेरो हातमा राख्दै सुस्तरी भने, “होलीमा रङ्ग बदल्नु धर्म हो,

चुनावमा त यो अनिवार्य कर्म हो; यो रङ्ग होइन, भोलिको उज्यालो हो !”
​भीडतिर लाग्दै गर्दा उनले फर्केर आँखा झिम्क्याए । मैले हतार-हतार खाम खोलें, त्यहाँ केवल एउटा रित्तो कागज र ‘प्रयोग भइसकेको’ मतपत्रको नमुना थियो ।
००
५. रङ्गीन प्रतिज्ञा
​”यसपालि त वारपार नै हुन्छ, ढुक्क हुनुहोस् !” उसले गालाभरि रातो रङ दल्दै भन्यो ।
​उसकी प्रियतमाले लजाउँदै सोधिन्, “साँच्चै त होला नि ? कि सधैँझैँ यो पनि केवल रङ्गीन आश्वासन मात्र हो ?”
​पर्खालका चुनावी पोस्टरहरूमा झैँ उनीहरूको प्रेममा पनि नयाँ नारा थपिएका थिए । हावामा उडेको अबिरको बादलमा भविष्यको सपना तैरिरहेको थियो । उनीहरूको साउतीमा एउटा यस्तो ‘गठबन्धन’ को सुगन्ध थियो, जसले सामाजिक मर्यादाको ‘थ्रेसहोल्ड’ कटाउने दाबी गर्थ्यो । गाउँमा चुनावी रौनक थियो, तर उनीहरूको आँखामा भने आफ्नै निजी घोषणापत्रको रन्को ।

​”म तिम्रो सिउँदो भर्न आतुर छु,” उसले हातमा अबिरको पोको कस्दै भन्यो, “मेरो निष्ठामा शङ्का नगर, म कुनै दल बदल्ने ‘बागी’ होइन ।”

त्यत्तिकैमा टाढाबाट चुनावी माइकिङ गुञ्जियो । ऊ अत्तालिँदै जुरुक्क उठ्यो । उसको अनुहारमा प्रेमको भन्दा बढी जिम्मेवारीको रङ पोतिएको थियो ।

​प्रियतमाले खिन्न हुँदै सोधिन्, “यस्तो रमाइलो बेला कहाँ जान लाग्नुभएको ?”
​उसले कोटको गोजीबाट अर्को रङ निकाल्दै भन्यो, “धत्, बिर्सिएछु ! अर्को टोलमा विपक्षीको र्‍याली आउँदैछ, म त त्यहाँको ‘बुथ’ कब्जा गर्ने कमान्डर पो त !”
००
६. रक्ताम्य फागु
​”अरे, यो त मान्छेको टाउको जस्तै देखिन्छ त !” चौतारीमा थुप्रिएको रातो रङको थुप्रोतिर हेर्दै हर्कपुरेले चिच्याएर भन्यो ।

​गाउँमा चुनावी राप चढेको थियो । फागुको उमङ्गभन्दा बढी जितको उन्माद व्याप्त थियो । चोकमा पिचकारीबाट निस्किएको रातो झोल नालीतिर बग्दै थियो, जुन ढलको लेदोभन्दा अस्वाभाविक बाक्लो र चिपचिप लाग्दो देखिन्थ्यो ।
​”ह्या, के डराएको ? यो त ‘गुलाल’ हो, अलि गाढा परेछ,” अर्कोले खित्का छोड्दै भन्यो । तर, हावामा अबिरको सुगन्ध होइन, फलामको भन्भनाउँदो गन्ध मिसिएको थियो । सेता कुर्था लगाएका कार्यकर्ताहरूका अनुहार रङ्गीन थिएनन्, बरु डरलाग्दो मुखुण्डो जस्तै विभत्स देखिन्थे । तिनीहरूका दाँतका कापमा रातो रङ सड्दै गरेको मासुको टुक्रा झैं टाँसिएको थियो ।

उल्लासको नकाबभित्र लुकेको त्यो दृश्य हेर्न नसकिने गरी बीभत्स बन्दै गयो। ढोलको आवाजमा कसैको चित्कार दबिइरहेको थियो । रङ खेल्ने निहुँमा लुछाचुँडी चलिरहँदा एउटा कार्यकर्ताले अट्टहास गर्दै अर्कोलाई झम्टियो ।
​जब साँझ पर्न लाग्यो, हर्कपुरेले भुइँमा लतपतिएको एउटा हात देख्यो, जसमा चुनाव चिन्ह अङ्कित एउटा झण्डा कसिलो गरी मुठ्ठीमा थुनिएको थियो। उसले काँप्दै सोध्यो, “यो रङ कि…?”

​मुस्कुराउँदै नेताले भन्यो, “पर्खेर बस हर्कपुरे, भोलि गणना भएपछि मात्रै थाहा हुन्छ- यो विजयको रङ हो कि पराजयको रगत!”
००
७. रङ्गको राजनीति
​”यसपालि कुन रङ्ग रोज्नुभयो त, मुखिया बा ?”
​आँगनको डिलमा बसेका मुखियाले चिलिमबाट धुवाँको मुस्लो फाल्दै रहस्यमय मुस्कान छरे । गाउँमा चुनावको राप र होलीको रन्को एकापसमा जेलिएका थिए । चोकमा चुनावी झण्डाहरू रङ्गीचङ्गी अबिरझैँ फहराइरहेका थिए ।

​”मैले त सातै रङ्ग मिसाएर एउटै रङ्ग बनाएको छु,” उनले कर्के आँखाले हेर्दै भने । उनको स्वरमा एउटा गहिरो सन्नाटा र शान्त विद्रोह लुकेको थियो । छिमेकी कान्छाले कौतूहल थाम्नै सकेन, “मिश्रित रङ्ग ? त्यो त फुस्रो देखिएला नि !”
​मुखियाले एउटा रातो रङ्गको पोको र एउटा हरियो रङ्गको पोको देखाउँदै थपे, “हेर कान्छा, मान्छेको अनुहारमा दलिएको रङ्ग त पानीले पखाल्छ, तर मनको भित्तामा दलिएको स्वार्थको रङ्ग मेटाउन कुन साबुन घोट्नुपर्ला?”
​परतिर एउटा जुलुस ‘होली रे!’ भन्दै चिच्याइरहेको थियो । मुखियाले आफ्नो झोलाबाट एउटा सेतो रुमाल निकाले र भुइँमा झरेको अबिर पुछ्दै शान्त भावमा बोले ।

भोलिपल्ट मतदान केन्द्रमा सबैको अनुहार रङ्गीन थियो, तर मुखियाको हातमा मात्रै एउटा रङ्गहीन ‘सेतो अबिर’ देखियो ।
​”बा, यो कस्तो रङ्ग हो ?”

मुखियाले बिस्तारै फुसफुसाए, “यो ‘तटस्थता’ को रङ्ग हो कान्छा, जुन सबै रङ्ग सहेर पनि आफ्नो स्वच्छता जोगाइराख्छ ।”
००
८. रङ्गीन कुरुक्षेत्र
​”यसपालि रातो रगतले होइन, रातो रङ्गले इतिहास लेखिनेछ !” उनले मञ्चबाट गर्जनुभयो । वरपरका कार्यकर्ताहरू हनुमानले पर्वत उचालेझैँ उफ्रे ।

​गाउँको चोकमा अबिरको बादल मडारिएको थियो । फागुको उत्सव भनौँ कि चुनावी कुरुक्षेत्र ? ठम्याउनै गाह्रो । चोकको बूढो पिपलको फेदमा दुई विपरीत समूह आमनेसामने भए । एकातिर ‘क्रान्ति’ को नारा थियो, अर्कातिर ‘शान्ति’ को दुहाइ । दुवैका हातमा रङ्गका मुठ्ठीहरू यसरी कसिएका थिए, मानौँ ती सुदर्शन चक्र हुन् ।
​”मैदान छाड्ने कि मोहभङ्ग गर्ने ?” विपक्षी नेताले जुँगामा ताउ लगाउँदै सोधे ।
​”जितको टीका त निधारले नै रोज्छ,” यताबाट प्रतिवाद भयो ।

​वायुमण्डलमा सन्नाटा छायो । सबैका आँखा एकअर्काको निधारमा गाडिएका थिए । अचानक मुठ्ठीहरू खुले र रङ्गका फोहोराहरू छुटे । अबिरको त्यो कुइरोभित्र को मित्र, को शत्रु- सबै एकाकार भए । वीर रसको त्यो उन्मादमा सबैको अनुहार एउटै ‘नकाब’ ले ढाकियो ।

साँझ ढल्दै गर्दा एक वृद्धले सोधे, “चुनाव कसले जित्यो त बाबु ?”

एक कार्यकर्ताले आफ्नो रङ्गिएको अनुहार पुछ्दै मुसुक्क हाँसेर भन्यो, “बाजे, रङ्ग एउटै भएपछि कुन पार्टीको रङ्ग कुन हो भनेर छुट्याउनै बिर्सिएछ !”
००
९. रङ्गको राजनीति
​”यसपालि कुन रङ्ग दल्ने त ?”
​बलेको आँखामा शङ्काको सलाई कोर्दै छिमेकी खनेदाइले सोधे । मझेरीमा बसेर रङ्गका पोका सुम्सुम्याइरहेको म झस्किएँ । वरपरको हावामा अबिरको सुगन्धभन्दा बढी चुनावी जोडघटाउको गन्ध थियो ।

​”रङ्ग त सबै उस्तै हुन् नि दाइ, जुन दले पनि आखिर अनुहार लुक्ने नै हो,” मैले दार्शनिक मुद्रामा जवाफ दिएँ ।
​गाउँका भित्ताहरूमा टाँसिएका घोषणापत्रका गालाहरू होलीको रङ्गले पहिल्यै रङ्गिइसकेका थिए । कसैलाई ‘लालित्य’ भर्नु थियो, कसैलाई ‘हरियाली’ देखाउनु थियो । खनेदाइले एउटा गाढा नीलो पोको उठाउँदै भने, “यसले त भित्रको दाग पनि छोप्छ अरे, हो र ?”

बिम्ब र प्रतीकको लडाइँ सडकदेखि सुरापालसम्म पुगेको थियो । मानिसहरू रङ्ग साटासाट गरिरहेका थिएनन्, आस्थाको लेपन दल्ने दाउ कुरिरहेका थिए । फागुको रापले तातेको माहोलमा एउटा रहस्यमयी मुस्कानसहित खनेदाइ मेरो नजिक आए । उनले मेरो कानैमा कानेखुसी गरे, “भोट हाल्ने बेला पनि यही रङ्ग सम्झिएस् नि !”
​मैले मुसुक्क हाँसेर अन्तिम पोको खोलेँ । सबै रङ्ग मिसिँदा त्यहाँ एउटा अनौठो रङ्ग बनेको थियो ।

​”दाइ, रङ्ग जतिसुकै गाढा लगाए पनि भोलि बिहान मुख धुँदा त आखिर आफ्नै सक्कली अनुहार देखिन्छ नि, होइन र ?”
००
१०. चुनावको रङ्गीन ‘होली’

​”यसपालि त रङभन्दा बढी ढङ फेरिने भो नि त बा !” चोकको चौतारीमा बसेको गजवबहादुरले पिच्च थुक्दै भन्यो ।

​सामुन्नेको भित्तोतिर फर्किएर मुसुमुसु हाँस्दै धनबहादुरले जवाफ फर्कायो, “हो नि, अब त रङ पनि विचार हेरेर दलिन्छ, अनुहार हेरेर होइन ।”

​गाउँमा फागुको रन्को त थियो, तर अबिरको रातोभन्दा झण्डाको सूर्य र रुखको हरियोबीच अनौठो जुहारी चल्दै थियो । ‘जनताको सेवक’ भनिनेहरू आजभोलि घरदैलोमा ‘अबीर’ बोकेर होइन, ‘आश्वासन’ को पिचकारी लिएर निस्किएका थिए ।

​”बा, यो पटक कुन रङको पल्ला भारी होला त ?” एउटा तन्नेरीले जिज्ञासा राख्यो ।

​”जुन रङले घाउ लुकाउँछ, त्यही रङको जीत हुन्छ बाबु,” धनबहादुरले रहस्यमय भावमा भन्यो ।

​गाउँको माइला बाले टाढैबाट थपे, “होलीमा त रङ पखालिन्छ, तर यो चुनावी रङ त भित्रैसम्म सोसिन्छ कि क्या हो !”

​सबै हाँसे, तर त्यो हाँसोमा एउटा ठूलो आशङ्का लुकेको थियो । साँझपख, एउटा गाडी गाउँ छिर्‍यो । भित्रबाट एकजना ठूलै नेता ओर्लिए र चोकमा उभिएका सबैलाई अबीर लगाइदिँदै भने, “होलीको शुभकामना है !”

​सबैले टीका थापे । उनी हिँडेपछि धनबहादुरले आफ्नो अनुहार ऐनामा हेर्दै भन्यो, “अहो ! रङ त रातो दलेछन्, तर हत्केला त पूरै रित्तो पो रहेछ !”

०००
२०८२ फाल्गुन १५ गते ।
सिद्धार्थटोल, उदयपुर ।