नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

नन्दलाल आचार्य :

आदरणीय शितलताका महानायक जुडशितलज्यू,

सर्वप्रथम, यो प्रचण्ड गर्मीको रापमा तपाईंको आगमनलाई लिएर मेरो तर्फबाट एउटा गहिरो सुस्केरा र दुई अञ्जुली चिसो पानीको “डिजिटल” अर्पण ! जब सूर्यदेव आकाशमा बसेर पृथ्वीलाई ताप्केमा हालेको मकै झैँ भुट्न खोज्छन्, ठीक त्यही बेला तपाईंको पदार्पण हुन्छ । मानौँ, तपाईं कुनै ईश्वरीय “एयर कन्डिसनर” हुनुहुन्छ, जसले स्विच थिच्ने बित्तिकै संसारकै टाउकोमा शीतलताको बरदान बर्सिन्छ ।

आज वैशाख २ गतेको यो रापिलो दिनमा, म यहाँ एउटा टेबुलमा बसेर पसिना पुछ्दै तपाईंलाई यो पत्र लेख्दैछु । जुडशितल ! कति मीठो नाम, तर काम भने झन् कसिलो ! सानाको टाउकोमा ठूलाले पानी छ्यापेर आशीर्वाद दिने यो चलन देख्दा लाग्छ- हाम्रा पुर्खाहरू कति दुरदर्शी थिए है ? उनीहरूलाई थाहा थियो कि भविष्यमा मान्छेको टाउको यति धेरै तातिनेछ कि त्यसलाई सेलाउन बाल्टीका बाल्टी पानीकै खाँचो पर्नेछ ।

मलाई आज ती दिनहरूको खुब याद आउँछ, जब तपाईंको आगमनको अघिल्लो रात हामी “भोलि कसको टाउको पहिले भिजाउने” भन्ने रणनैतिक योजना बुन्थ्यौँ । त्यो समयमा “जुडशितल” केवल एउटा पर्व थिएन, त्यो त एउटा वैधानिक “वाटर फाइट” थियो ।

बिहानै उठेर अघिल्लो रातको बासी भात (करही-बरी र भात) खानुको त्यो दिव्य स्वाद ! आजका “डाइट कन्सस” पुस्ताले त्यो बुझ्दैनन् । उनीहरू त “ग्लुटेन फ्री” र “लो कार्ब” को चक्करमा आफ्नै संस्कारको स्वाद बिर्सिसके । तर त्यतिबेला, त्यो चिसो बासी भातले पेटमा जुन शान्ति दिन्थ्यो, त्यसले मष्तिष्कलाई भन्थ्यो- “हेर बाबु, बाहिर जतिसुकै गर्मी भए पनि भित्र चाहिँ बरफ जम्नुपर्छ ।”

मलाई याद छ, पानी सकिएपछि हामी हिलोमा उत्रिन्थ्यौँ । मान्छे चिनिँदैनथ्यो । तर त्यो हिलोमा एउटा यस्तो “अर्गानिक” स्पर्श थियो, जुन आजका महँगा फेसवास र मड-मास्कमा कहाँ पाउनु ? हामी माटोबाट आएका थियौँ र माटोमै रमाउँथ्यौँ । आज त मान्छेलाई माटो लाग्दा “इन्फेक्सन” को डर हुन्छ, तर त्यतिबेला माटोले नै शरीरका सबै “इन्फेक्सन” निको पार्थ्यो ।

हो, ती दिनहरूमा सानाको टाउकोमा चिसो पानी पर्दा निस्कने त्यो “ऐया” भित्रको मुस्कान नै तपाईंको असली स्वरूप थियो । तर अचम्म, आजभोलि त मान्छेको टाउको पानीले होइन, घमण्ड र तनावले तातेको छ, जसलाई निभाउन बागमतीको सारा पानी खन्याए पनि नपुग्ला जस्तो छ !

जुडशितल महाराज ! वर्तमानको कुरा सुन्नुभयो भने तपाईंको टाउकोमा पनि कसैले तातो तेल खन्याए जस्तो होला । अहिले त पर्वहरू पनि “स्मार्टफोन” को स्क्रिनमा कैद भएका छन् ।

मान्छेहरू प्रत्यक्ष भेटेर टाउको भिजाउन डराउँछन्, कतै आईफोन-१५ प्रो म्याक्स नभिजोस् भनेर ! त्यसैले उनीहरू फेसबुकमा “जुडशितलको शुभकामना” लेखेको एउटा चिसो स्टिकर पठाएर कर्तव्य पूरा गर्छन् । ए बाबा ! स्टिकरले कसैको टाउको सेलाउँछ र ?

हिजो हामी इनार र पोखरीको चिसो पानीले नुहाउँथ्यौँ । आज त पोखरीहरू प्लटिङ भएर घर बनेका छन्, इनारहरू सुकेर “इतिहासको सुरुङ” जस्ता भएका छन् । पानीको लेभल यति तल गइसक्यो कि अब त जुडशितल मनाउन पनि “मिनरल वाटर” किन्नुपर्ने अवस्था आउन लागिसक्यो ।

अर्को कुरा, हाम्रो देशमा त जुडशितल भन्दा बढी राजनीतिक राप छ । नेताहरूको टाउको यति तातेको छ कि उनीहरूलाई जुडशितलको पानी होइन, सिधै अन्टार्कटिकाको हिउँमा लगेर गाड्नुपर्ने स्थिति छ । यहाँ त वर्षैभरि एक-अर्कालाई “हिलो छ्याप्ने” काम भइरहन्छ, तर विडम्बना- यो तपाईंको पवित्र “हिलो” होइन, यो त कुण्ठाको हिलो हो ।

जुडशितलज्यू, वर्तमानमा मान्छेको मन यति सुख्खा भएको छ कि त्यहाँ सद्भावको एक थोपा पानी अडिनै गाह्रो छ । हामी विकासको नाममा “कङ्क्रिटको जङ्गल” बनाइरहेका छौँ र फेरि तपाईंलाई सोध्छौँ- “किन यति धेरै गर्मी बढेको ?” यो त त्यस्तै भयो, आफैँले आगो बाल्ने र फेरि धुवाँले आँखा पोल्यो भनेर रुने !

अब केवल टाउको होइन, नियत पनि भिजाउनु पर्छ । तर चिन्ता नगर्नुहोस् जुडशितल महाराज ! म र म जस्ता केही “पागल” हरू अझै जीवित छौँ, जो यो संस्कारलाई बचाउन चाहन्छन् । मेरो प्रतिबद्धता आजका दिनमा यस्तो छ:
वृक्षारोपणको सङ्कल्प: म कसम खान्छु, केवल आफ्नो टाउकोमा पानी हालेर मख्ख पर्ने छैन । म कम्तीमा एउटा रूख रोप्नेछु र त्यसलाई पनि जुडशितल गराउनेछु । किनकि रूख रहे पो शीतल हावा चल्छ, नत्र त केवल एअर कन्डिसनरको आर्टिफिसियल हावाले कतिन्जेल बाँच्नु ?

सद्भावको जल: म प्रतिबद्ध छु कि म आफ्नो मनमा रहेको इर्ष्या र रिसको तातो खरानीलाई तपाईंको चिसो पानीले निभाउनेछु । कसैलाई गाली गर्नुभन्दा पहिले एक घुट्की चिसो पानी पिएर मौन बस्ने कला सिक्नेछु ।

संस्कारको संरक्षण: म आफ्नो भावी पुस्तालाई सिकाउनेछु कि “जुडशितल” भनेको केवल पानी खेल्नु होइन, यो त प्रकृति र मानव बीचको अटुट सम्बन्धको उत्सव हो । म उनीहरूलाई माटोसँग खेल्न सिकाउनेछु, ताकि उनीहरूलाई थाहा होस्- असली सुख सफा कोठामा होइन, माटोको सुगन्धमा हुन्छ ।

हे जुडशितल ! भविष्यप्रति म निकै आशावादी छु । मलाई विश्वास छ कि एक दिन मान्छेले बुझ्नेछ- ग्याजेटले सुख दिन्छ, तर प्रकृतिले जीवन दिन्छ ।

म भविष्यमा यस्तो समाज देख्न चाहन्छु, जहाँ वैशाख २ गते कसैको पनि घरको ढोका बन्द नहोस् । सबैजना बाहिर निस्किएर एकअर्कालाई जलले अभिषेक गरून् । त्यो जलमा कुनै भेदभाव नहोस्, कुनै जात र धर्मको रङ नहोस्, केवल मानवताको शितलता होस् ।

मलाई आशा छ कि हाम्रा सुकेका नदीहरू पुनः कलकल बग्नेछन् । हाम्रा पोखरीहरूमा फेरि कमल फुल्नेछन् र जुडशितलको दिन हामीले पानीका लागि ट्याङ्कर कुरेर बस्नुपर्ने छैन ।

हृदयको जुडशितल: मेरो अन्तिम आशा यो छ कि मान्छेको मष्तिष्क यति विकसित होस् कि उसले अर्काको प्रगति देख्दा आफ्नो मनमा डाहको आगो नबालोस्, बरु जुडशितलको पानी परेजस्तै मन शान्त पारोस् ।

अन्त्यमा, जुडशितल महाराज ! तपाईं केवल एउटा तिथि मात्र होइन, तपाईं त एउटा दर्शन हो । जसरी तपाईंले वर्षको सुरुवातमा टाउको भिजाएर “दिमाग चिसो राख” भन्ने सन्देश दिनुहुन्छ, त्यसरी नै हामीले जीवनभर आफ्नो विवेकलाई चिसो राख्न सकौँ ।

यहाँ मान्छेहरू कुरा ठूला-ठूला गर्छन्, तर काम भने बालुवामा पानी हाले जस्तै गर्छन् । म भने यो पत्रमार्फत सबैलाई आग्रह गर्दछु- आउनुहोस्, यो जुडशितलमा हामी आफ्नो ‘इगो’ लाई पानीमा डुबाऔँ, आफ्नो घमण्डलाई हिलोमा मिलाऔँ र आफ्ना पुराना तीता सम्बन्धहरूलाई बासी भात झैँ सजिलै पचाऔँ ।

तपाईंको यो चिसो आशीर्वादले संसारका सबै तातेका टाउकाहरू (विशेष गरी सत्ताका भोका र युद्धका पिपासुहरूका) सेलाउन् ! सबैमा बुद्धत्वको शीतलता प्राप्त होस् ।
भविष्यको शीतल प्रतीक्षामा,
तपाईंको एक भक्त,
(जो अहिले बाल्टीमा पानी भर्दैछ !)

पुनश्च: यदि यो पत्र पढ्दा तपाईंको मन अलिकति पनि पग्लियो भने, कृपया यसपालि अलि बढी वर्षा गराउनुहोला, किनकि यहाँ गर्मीले गर्दा विचारहरू पनि डढ्न थालिसकेका छन् !
जुडशितल पर्वको हार्दिक शुभकामना !
सदा सर्वदा शीतल रहनुहोस्, शीतल राख्नुहोस् ।

०००
२०८३ वैशाख २ गते, जुडशितल पर्व