नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

धेरै पुरानो कुरा होइन, जब साहित्य जगत्मा व्यङ्ग्यको स्वतन्त्र अस्तित्व र उपस्थिति स्वीकार नै थिएन । तर आज लगभग प्रत्येक पत्रिकामा व्यङ्ग्य स्तम्भसहित कमसेकम एउटा व्यङ्ग्य लेख अवश्य देखिन्छ । पाठकहरू इच्छाले वर्तमान घटना-प्रसङ्गलाई लिएर व्यग्यकारले गरेको व्यङग्यात्मक चुट्कीको आनन्द लिइरहेका छन् ।

व्यङ्ग्य एउटा यस्तो अभिव्यञ्जना हो जसलाई लेखेर या पढेर मनका भँडास पोखिन्छ । हतास मन प्रशन्न र शान्त हुन्छ । पढ्दा निराश मुहारमा मुस्कान छाउँछ । मलाई त साँच्चै यो औषधि जस्तो लाग्छ । तर कतिपय मानिसहरू यस्ता छन्- उसको आफन्त मात्रै एक जना छ, जसले व्यङ्ग्य लेख्न सक्छ अरुले त लेख्नै सक्दैन । तर म त्यस्ता दृष्टि-दोष बोकेकाहरूलाई भन्न चाहन्छु- व्यङ्ग्य तिम्रो खान्दानको पुर्खौली सम्पत्ति होइन, न त तिम्रो पेवा । यो त जसले पनि लेख्न सक्छ ।

मानिसहरू ठुलाठुला विद्वान, वरिष्ठ, मानिसहरूसँग बस्न त बस्छन् तर आफन्त मान्छेको इज्जतले मात्रै मैले चियर पाएको हो, एउटा खादा पाएको हो, मेरो त एक आनाको पनि मान सम्मान छैन भन्ने कुरा घरी घरी बिर्सिन्छन् कि क्या हो ?

यो समाजमा केही गर्न सजिलो त छैन विशेषतः हामी नारीहरूलाई । तर म चै ठिक उल्टो मान्छे- उनीहरूको तिरस्कारलाई ऊर्जा बनाएर अझै अघि बढ्छु । हुन त यो समाजमा जे गरे पनि जस त पटक्कै छैन ।

यहि समाजमा यस्ता यस्ता मानिसहरू पनि छन्- जसलाई देखेर हाँस उठ्छ । खै कुन्नि काम नै नभएर हो कि ? कि त बिमारी नै पो हो कि ? छिमेकी- मोटो भए के सारो मोटाको हौ यो त भन्छन्, दुब्लो भयो- खै उनीहरूको पो के के दुख्न थाल्छ- कहिले मोटाउछेस् हौ तँ त ? खाना दिन्न क्या हो तँलाई भन्छन् ।

त्यति मात्र हो र ? आफ्नै छिमेकीको कुरा काटनलाई हतार हतार जम्घटमा कुद्छन् । यता भात डढेर भुर्कुट, लु खा त सब्जी डढेर काल्लै, तर पनि कुरा काटन् पटक्कै छोड्दैनन् ।

गाउँका छोरीबुहारी अघि बढ्यो भने देखेर पनि नदेखे झैं गर्छन् ती फेसबुकका पोस्टहरू । अझै अघि बडोस् हाम्रै गाउँको नाम रोशन गरोस्, हामी साथ दिउँ भन्नु त छैन कोठे बैठक सुरु हुन्छ- फलनाको बुहारी, फलानाकी बूढी कसरी यस्तो लेख्ने भएछ, कसले यहाँसम्म पुर्‍याएछ ? रात भरी सुत्दैन ।

समाज भनेपछि सानो, ठुलो, धनी, गरिब, केही भेदभाव हुनुहुँदैन भनेर नै एउटा समाज संगठित भएको हुन्छ । तर त्यही समाजका कतिपय दृष्टिदोषीहरूले नै सिकाउछन् भेदभाव । वाह समाज वाह !

एक दिन एउटा गाउँमा बसोबास गर्न भनी दुई परिवार आएछन् । बस्दै जाँदा एक दिन त्यही गाउँको ठुलावडा घुम्दै आएछ्न अनि भनेछ्न्- तिमीहरू नयाँ छौ, हाम्रो एउटा समाज छ, त्यहीँ पसिहाल । समाजमा छौ भने धेरै सहयोग हुन्छ । अर्को परिवारको साँइला आएर प्याच्चै बोलेछन्- समाज भनेको त गाउँ सुधार गर्नलाई हुन्छ होइन र ?
ती ठुलाठालाले केही नसोची जवाब दिएछन्- हो नि, गाउँ घरमा केही संकट परे, पहिला समाज बसेर छलफल गरेर मात्र के गर्नुपर्ने हो निणर्य हुन्छ । गाउँघरमा प्रतिभाशालीहरू छन्, जो गरिब छन् जसले प्लाटफ्र्म पाएका हुँदैनन्, जसको क्षमता हुँदैन त्यहाँ पुग्ने उनीहरूलाई हामी समाज नै मिलेर त्यहाँसम्म पुराइन्छ । उनीहरू नै हाम्रो भविष्य हुन् भनेछ । अर्को मान्छेले पनि थपेछन्- हो नि त्यसैको लागि त समाजमा पस्नु जरुरी छ ।

पल्लो घरे साँइलाको टुप्पीबाट धुँवा निक्लियो । अब छेउमा आएर भनेछ- खै त ठुला बा, तपाईंको समाजको न्याय ? खै त तपाईंहरूले सहि निणर्य लिएको ?

आज धेरै जस्तो गाउँका युवाहरू जेलमा थुनिएका छन्, सानो सानो झगडाका कारण । जो तपाईंले गाउँमै मिलाउन सक्नुहुन्थ्यो ।

खै त तपाईं प्रतिभाशालीहरूलाई प्लाटफर्म दिएको ? आज पनि ती प्रतिभाशालीहरू यहि गाउँमै प्रतिभाहरूलाई भित्रै दबाएर सेत्तै फुलिसके, प्रतिभाहरू भरपुर भएर पनि हाम्रा नानीहरू किन पिछडिएका छन् ? किन हाम्रो समाजमा छोरी बुहारीलाई अलग अलग दृष्टिकोणले हेरिन्छ ?

आफ्नो छोरीलाई ज्वाइँले कमाएर सबै पैसा दिँदा चै मेरो ज्वाइँ कत्ति राम्रो छन् भन्ने आमाबाउले आफ्नै छोराले बुहारीलाई आफ्नु कमाइबाट अलिकति हातखर्च दिँदा चाहिँ त्यो छोरा जोइटिङ्ग्रे भयो भन्छन् । के ती बुहारी र छोरी एउटै होइनन् ? प्रश्न छ- तिम्रो समाजलाई के यहि हो तिम्रो समाजको न्याय ? वाह समाज वाह !

तिनीहरू त्यहाँ बसेको पाँच बर्ष बित्यो तर ती ठुलोठालो मान्छेहरू भने फर्किएर आएनन् साँइलाको जवाब पाएर ।

यस्तै व्यक्तिहरूका कारण आज समाजमा प्रतिभाहरू जन्मन नपाई मर्दैछ्न, कोपिलाहरू फक्रिन नपाई झर्दैछन् । प्रतिभाशालीले अवसर रस्थान पाएका छैनन् । व्यङ्ग्यकार, कवि, साहित्यकारहरूले आफ्नो कलम चलाएर समाजलाई जगाउने, आँखा चिम्लिएर बसेको समाजको आँखा खोल्ने प्रयास जारी नै छ तर समाज भने सुतेको सुत्यै छ । वाह समाज, वाह !!

०००
खोलाचन्द फाप्री, जलपाइगुढ़ी (भारत)