नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

धरामा बसेकालाई भन्दा पनि खसेकालाई खुसुक्क खबर भन्न भुसुक्क बिर्सेछु । आज अचानक झसक्क सम्झिएर चसक्क मनमा पस्यो र कलमजीवी गन्थन लेख्न घुँडा धसेर बस्यो । सारै सामान्य कुरा हो, मर्ने, आपत पर्ने, आँसू झर्ने र टर्ने । मान्छेलाई बहुरूपी प्राणी मान्नुपर्छ । किनकि परिस्थिति, वातावरण र अवस्था अनुसार आफूलाई ढाल्न सक्छ । बिहानको यथास्थिति बेलुका तोडमोड भएर टाउको फोडको अवस्थाबाट शवमा परिणत हुन पनि सक्छ । जब मान्छे मरिन्छ नि त्यसपछि आम जनजिब्रोले खसेको भन्ने गर्दछन् । मानव प्राणी अदल बदलको ठाउँ, ठेगान र ठहर हुँदैन । मर्नु मार्नु, आपत पार्नु, मुन्टिनु, जोतिनु, झर्नु, चर्नु, फोड्नु, जोड्नु मानव दिनचर्या र दैनिकी भित्रकै कुरा हुन् ।

आज जन्मिएर आजै खस्ने, आकार प्रकार वा मेल फिमेलको सङ्केत नदिएरै खस्नेहरू पनि कम छैनन् । हजार कमाउने सिलसिलामा बजार जमाउँदा र गाडीको स्टेरिङ समाउँदा हजारका हतारले दर्जनौ मान्छेलाई बोकेको बिर्सिएर भिरबाट सुइक्याउने सिपालु र द्रव्य पिपासु बालक चालकलाई खसाल्ने अनुमति पत्र दिएरै खसालेका हुन् । खस्नु, खसाल्ने, बसाल्ने तौर तरिका मान्छेले मान्छेलाई र मान्छे मै निर्भर हुने कुरा हुन् । एउटा प्वालमा लुसुक्क देखा परेर अर्काे दुलामा खुसुक्क छिर्ने अवसरवादी प्राणीहरू टोल टोलमा बग्रेल्ती पाइन्छन् । खस्ने, पस्ने र बस्नेको तँछाड मछाडको क्रम र क्रिया सृष्टिको उषाकालदेखि हालसम्म जारी छ भने पछि अब टुट्ला छुट्ला भन्ने शंकै गर्नु पर्दैन ।

खस्नु नखस्नु मानव मात्रको रुचि र खुसीको विषय होइन । यसमा चित्रगुप्त र यमराजको संयुक्त लगानी छ । त्यसैले यिनैको अ–अख्तियारी खटन पटन चल्ने गर्छ मानव जगत्मा । यसै रित र परम्पराले नै आज संस्कारको रूप लिएको छ । त्यसैले त हामी संस्कारको दाम्लो समाएर अगि पछि रल्लिने हल्लिने गर्छौँ । यसलाई अर्काे भाषामा पूर्खाको बिँडोधानेको समेत भन्ने गर्दछन् ।

जगतको जग बसाउने ऋषिमुनिहरू खसे । जगत्की जननी देवीहरूमा शैलपुत्री, ब्रह्मायणी, चन्द्रघण्टा, कुस्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्री, महागौरी, शिद्धिदात्री, सबै शक्तिका पुञ्जहरू कहाँ गए त ? महाकाली, महासरस्वती, महालक्ष्मी, देवाधीदेव महादेव, गणेश, गौतम बुद्ध, अब्राहम लिङ्कन, महात्मागान्धी, रङ्गभेदी नेता नेल्सन मण्डेला, मेरा जन्मदाता भविष्यवेत्ता पिताश्री देवीप्रसाद उपाध्याय खसेको पनि आज एक्काइस वर्ष भइसक्यो र अबको खस्ने पालोको रोल क्रममा गोता खाँदै झोल पिउँदै म पनि पर्खी बसेको छु ।
जगत्का मान्यजनहरू मौजुदा पुस्ताका प्रेरणाका स्रोत साबित हुन्छन् । विभिन्न दर्जाका आदरणीय, पूजनीय, स्नेही, माननीय, सम्माननीय जो जो जे जसरी खसे पनि, जस्तो स्थिति र परिस्थितिमा खसे पनि खस्नु नै जित्नु हो । आजको विश्वमा जित्नु मात्र पनि ठूलो महत्त्व र महिमा हुन्छ । जित्नु, खस्नु, मोक्ष प्राप्त गर्नु हो । मोक्ष प्राप्तिलाई लक्ष्य प्राप्तिभन्दा पनि फरक पर्दैन । नहिँडेको बाटो हिँड्न झ्याउ, झुर र बोर लाग्छ तै पनि खस्नु बाध्यकारी बाटो भए पनि यसको पद यात्रा अत्यन्तानन्ददायक हुनु पर्छ किनकि खसेकाहरू नफर्किनुको मूल रहस्य नै त्यही हो ।

मोक्ष वा लक्ष्य प्राप्त गरेका अग्रज मानव, देव, वा दानवलाई जुनसुकै रूपमा स्वीकार्न सकिन्छ । देवदेवीका अनेकौँ रूपको नाम हामी नखसेका सचेत प्राणीले अचेत भएर जप्ने र आवश्यक परे थप्ने गर्छाै । जनकलाल शर्माले लेखेको हाम्रो समाज ः एक अध्ययन पुस्तकमा लेखिएको छ “हरेक मनुष्य आफ्नो पूर्वजलाई आदरको दृष्टिले हेर्दछ र तिनको पूजा गर्दछ । यिनै पूर्खाले कालान्तरमा गएर देव देवीको रूप धारण गर्दछन् । मानवले पूर्वज पूजा गर्न जुनबाटो अपनाउँछ त्यही कुरा पछि गएर विधि विधानको रूपमा खडा भएको पाइन्छ” (पृ. ११२) ।

नमस्कार, स्तुति गान गाउनु, माया पिरती लाउनु खसेकाप्रति चरमादरभाव दर्शाउनु र भावी पुस्तालाई नतर्साउनु हाम्रो कर्तव्य हुन्छ । सके र बुताले भ्याए हामी पनि रावण रूपमा खुब उद्युम मच्चाउन उद्यत हुन्छौँ । आफ्नो उपद्रोमा सबैलाई डल्लो पारेर खल्लो पार्न रमाउँछौँ । तथापि लक्ष्यमा नपुग्दै लत्री सकेका हुन्छौँ । जे होस् यी सबै पौरख र पाखुरामा भर पर्ने कुरा हो । पाखुरा कर्मठ र दरा दरा भए पनि यमराजले कठैबरा भन्ने वाला छैन । खस्नै पर्छ । शत्रु होस् या मित्रु खस्न नाइनास्ती गर्न पाइँदैन । यसैमा छ चरमानन्द ।

पृथ्वीबासीले हालको हालत के कस्तो छ भनेर प्रार्थना या श्राद्ध गर्दा स्वर्गवासी खसेकाहरूलाई नसुनाउनु हाम्रो आफ्नै कमजोरी हो । खाली एकोहोरो “तृपेन्ताम तृपेन्ताम” भनि भनि श्राद्ध तुरिन्छ । मनमा उम्रिएका कुराका आँकुरा नमार्नु, नभन्नु स्वयंमा कपट र कुन्ठित हुनु हो । मनभरि कालो राखेर सेतो फूल चढाउने गर्छाै । यथार्थ र वास्तविकता नभनी पन्छिन खोज्छौँ । समस्या र फोहोर मैलालाई नदुत्कारी आफैँ भाग्छौँ । भाग्दैमा मन, पेट र कलेजो क्लिएर हुँदैन । वाक्क र ख्वाक्क गर्न सक्यो भने कफ जान्छ र गफ अझ राम्रोसँग खुल्छ छैन त ?

वास्तविकताको पुन्तुरो खोल्नु नै आंशिक इतिहास लेख्नु हो । हिजो खसिसकेका जगत्की जननी, जनक सामु खस्न उद्यत म जेष्ठ नागरिकको तर्फबाट धराको झिना मसिना कुरो भन्नु सुनाउनु, लाउनु या नवनारदको भूमिका निभाउनु जीवितात्माको कर्तव्य ठानेको छु ।

अब्राहम लिङ्कनको देशबाट सुरु गर्ने हो भने अमेरिकामा आज बाराक ओबामाको हाली मुहाली चलेको छ । उनले आइएस आइ एस नामक आतङ्ककारी मुसलमानका जत्थामाथि जहाजबाट मुसल बर्षाएका छन् । स्थल सेना, वायु सेना दुवै फौजलाई सक्दो सेकाउन भनेका छन् । सेकाउँदै वारी पारी आफ्नो बल देखाउने क्रम जारी छ । बीर, बहादुर दुबै हो तर सुखद मान्न सकिँदैन ।

अब्राहम लिङ्कनका अनन्य मित्रले उनलाई सल्लाह दिँदै भनेछन् तपाईको कुरा यति धेरै काटेका छन् यस अमेरिकामा तपाईको शुभचिन्तक नै कोही छैनन् कि जस्तो लाग्छ । अनि लिङ्कनले भनेछन् ‘विचरा जनताको भलाइको काम नै मैले के गरेको छु र ? त्यसैले त मैले मेरै कुरा काटेको पनि चाल पाउदिन ।’ साथी जिल्ल परेछ ।

बेलायत, अस्ट्रेलिया जस्ता शक्तिशाली देशहरू अर्काको ढाड सेकाएर अमेरिकाले जस्तै नाम कमाउन लागि परिराखेका छन् । मुसलमानहरू आ–आफै जुधेर निख्रिन्छन् कि जस्तो छ । युक्रेन र रसिया मारामारमै रमाएका छन् । नेपालका प्रजातन्त्रवादी बिपी छक्क पर्ने गरेर माओवादीका अगुवा प्रचण्ड र बाबुराम भएर गोरखा फुजेलका नन्दप्रसाद अधिकारीको छोरो मारेको पिरलोले वर्षाै अनसनमा बसेर भरखरै अनसन आसनमै प्राण त्याग गर्दा पनि कसैले कठै भन्न सकेका छैनन् । आफ्नो छोरालाई माओवादीले दुर्गा भवानीले झै शिर छेदन गरेर दुर्गा माताको आशन ओगट्न आतुर हुँदा नन्दप्रसादको छोरो सिध्याएका थिए ।

विष्णुको अवतार मानिने विरेन्द्र राजाको वंशै विनास गर्दा त कसैलाई कारवाही भएन भने नेपालका निरीह नागरिकका लागि न्याय त आकाशको फल नै भयो नि ।

भारतका महात्मा गान्धी परोपकारी थिए । तर आज ठिक उल्टो भारतमा स्वयं सेवकहरूको मात्र जन्म भएको छ । त्यस भूभागमा नेपालका माओवादीको अवशेष बाँकी रहेकाले होला मानव सिध्याउने क्रम जारी छ । विश्व आतङ्ककारी नेता ओसामा विन लादेनको पाकिस्तानमा अमेरिकाले प्राण पखेरु उडाए पछि त्यसको उत्तराधिकारीको रूपमा आइएस आइएस र बोको हराम जस्ता भुत्ते र विब्ल्याँटो मति भएकाहरूको कारण विश्व बजार प्रायः तहसनहस छ र सज्जन वर्गको मन भतभति पोलिराखेको छ । यस्तै छ विश्व ब्रह्माण्डमा खस्ने खसाउने व्रmम जारी छ ।
यस लेखमा विश्व बखानको बयान गर्न थाल्यो भने खसेका बसेका सबै मेरो गन्थनबाट टाढिन्छन् । रिसले फुल्छन् त्यसैले थोरै आफ्नै आङ कन्याएर छारो उडाउँदै विदा लिन्छु ।

पहिलेकै कुरा हो, खोटाङ जिल्लाको सुङ्देल गा.वि.स. वडा नं. ३ हाँसूमा म ७।८ वर्षको हुँदो हुँ । मेरा पिता चुलामा (चुलाको नजिक) बसेर भोजन गर्दै गर्दा मैले अज्ञानवश छुन पुगेछु । पिताश्रीले भोजन गर्दै गरेको छोडेर अपराधीलाई झै आमालाई गाली गर्नु भयो । म तीन छक परँे । मैले के गल्ती गरँे । अप्ठ्यारोमा परँे । लौ म ता मरँे र पछि सरँे । ब्राह्मणहरू तेतीसम्म चोखीनीति र धर्मको ख्याल गर्थे आफ्नै अविवाहित र ब्रतबन्ध नगरेका सन्तानले छोएको भात पनि खान्थेनन् ।

हामी सात भाइ छोरा एउटी छोरीमा म र मेरी दिदी बाहेक अरू दाजुभाइ कर्तव्य भुलेर, गन्धे झोल घरभित्र हुलेर साँझ परेपछि फोन उठाउनै नसक्ने भइसकेका छन् । आत्मा समर्पण गर्दै एउटा दाजुले भन्नुभयो ‘तँ झुण्डिएर मर्छस् भने पनि म यो पिउ छोड्दिन’ ।

ब्राह्मणी बृद्ध आमा यी सबै गतिविधि देखेर आजित मात्र होइन पराजित भै मूल घर छोड्न बाध्य भएर काठमाडौँ गौरीघाटमा भाडामा लगभग नजरबन्दमा झैँ दिन गुजारी रहनु भएको छ । ‘बागवान’ हिन्दी चलचित्रको झै पौरख र पाखुरीले कमाएर बनाएको आफ्नै घरबाट आमा निकालिनु भयो । चतुरहरूले बुबाले बनाएको एक एक वटा घर हडपेर भाडा खान्छन् । आमालाई सिटामोल किनेर खुवाए भने खर्च आठ भाग लगाउँछन्, अहिले आमाको जीवन दुःखदायी र कष्टकर लाग्छ मलाई । असी वर्ष लाग्नुभयो । मुटुको एउटा पाइपबाट रक्त सन्चार नभएर गंगालाल हृदयरोग केन्द्रमा लगेर व्याट्रीको मद्दतबाट मुटु सुचारु गरिएको पनि ५ वर्ष लाग्यो । आमासँग बस्ने, आमालाई पाल्न पनि जन्मिदै लिएर आउनु पर्दो रहेछ । आमा पाल्ने रहर छ तर त्यो सौभाग्य मेरो लागि कहिल्यै सुगम भएन । पाँच छ महिना पालि हालँे भने पनि चीउनी सम्झिएर होला लगेर भाडामा बस्न बाध्य पार्छन् । यता उता जानु प¥यो र आमासँग पैसा भए टिकट काटिदिन्छन् । अन्यथा आमा खटाएको मानुको अधिनमा जीउन पिउन विवश मात्र होइन बाध्य नै छन् । त्यसैले म आफू फूस्रो, कर्तव्यहीन छोरो भएर जन्मिएकोमा पछुताई रहेको छु । सायद आमाको घर ओगट्न, हडप्न आतुर मेरा दाजु भाइहरू छोरो भएर जन्मिएकोमा गर्भाएमान होलान् । त्यो आमाको लागि स्वभाविक रूपमा दुर्भाग्य पूर्ण छ ।

एक दिनको कुरा हो साँझ सात बजेकै थिएन । ‘आमालाई पाउन’ भन्दै पोखराबाट फोन गरँे । झर्काे फर्काेका साथ फोन उठायो । ‘यस बेला फोन गर्छ काम नपाएर’ … गन्गनाउँदै आमालाई फोन दियो । अर्को एउटा लरबरिएको जिब्रो तन्काउँदै फोन गर्छ ‘मेरो स्टेन्डरसँग तिमीहरूको स्टेन्डर मिल्दैन त्यसैले भेट्नु भन्दा फोनमै कुरा गरौँ । के बोल्ने के नबोल्ने फोनमै उचाल्दै पछार्दै गर्न कम्ता सिपालु छैनन् । काग धेरै बाठो भयो भने आची खान्छ भन्थे मलाई त्यस्तै लागि रहेको छ ।

देवीका नौ रूपहरूमा आमा छोरी दिदी, बहिनी, फुपु, माइजु, भान्जी, नातिनी, जेठानी, भतिजी, नै जीवित देवीहरू हुन् भन्ने मान्यता रहेको छ । त्यसैका डरले भन्ने गरिन्छ, घरकी लक्ष्मी खुसी भएदेखि लक्षिन आफै आउँछ । सकिन्छ मिल्छ भने यी देवीका नौ रूपको चित्त दुखाउनु नपरोस् । प्रसन्न राख्न सके सुख अन्त जाँदैन भन्ने कुरा हामीले यदाकदा नसुनेको होइन । तर नजिकको तिर्थ हेला हुने व्रmम भने रोकिएको छैन ।

देश चलाउने, यातायात चलाउने, घर चलाउनेलाई आज भोलि रक्सीले चलाएको हुन्छ । पैसाले मैमत्तु भएकाहरू त रक्सिमा डुब्न आनन्द मान्छन् । खसेकालाई भन्दा पनि पृथ्वीमा बसेकाहरूको जिन्दगी भय र सन्त्रासले त्राही त्राही छ । को काटिने, को घरबाट निकालीने, खेदिने लखेटिने क्रम हर बस्तीमा ब्याप्त छ । देशमा जडीबुटी खेर गएको छ । इच्छाएको दवाई हुँदैन तर गन्धे झोल टोल टोलमा प्रर्याप्त छ । यसले मान्छेको असल मतिमा ठूलो खति भएको छ । खसेका आफन्त पराई मान्यजनसँग यी खासखुससँगै धरामा मै ठूलो भन्दै पहरा दिने पाइनदारहरूलाई खास खुसीको कुरा खुसुक्क सुनाउन नसकेकोमा कान समाउँदै क्षमादानको पर्खाईमा चिच्याउँदै दाँत ङिच्याई रहेको छु ।

फूलबारी–११, पोखरा
फोन ०६१५३०१२२, ५३४७१३