नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

“कर्मगरे फल आफैं ओइरिन्छ“भन्थे उबेला ओलनेका अन्तरे बा । नभन्दै ठ्याक्कै त्यस्तै भयो हुतिरामका जीवनमा । मेलापात जाँदा होस् कि भोजभतेर खाँदा होस्, उनी अनेक कविता कत्थे र फुत्त फुत्त कविताकै झटारो फ्याँक्थे । कहिले झटारो ठाउँमै पथ्र्यो र राम्रै गथ्र्यो त कहिले कुठाउँमा पथ्र्यो र हुतिरामकै होस हथ्र्यो । जे होस् उनले कविता कथ्ने कर्म गर्न कहिल्यै छोडेनन् ।

उनको न्वारानकै नाम हो हुतिराम । घर पर्यो पारी टाँडेटोल । कतिले उनलाई हुतिटाँडे त कतिले उनलाई कुतिटाँडे भन्थे । जे होस् उनी हुतिराम नै हुन् । मोफसलका मान्छे, बालीनालीको फसलबाहेक आयआर्जनको पसल नदेख्या । हुतिराम भावुक प्रकृतिका मान्छे हुन् । पढाइलेखाइ सामान्य भए पनि कहिलेकाँही राम्रै रचना गर्थे । प्रकाशनको पत्तो नपाएर उनका कति रचनामा साङ्लाले पाइखाना बनाए त कतिमा मुसाले प्रसूतीगृहको सेवा भोग गरे । केही रचना सहरियाहरूले सोहोरसाहार पारेर सहरतिरै लगेर आफ्नै नाममा छपाए । गर्नेभन्दा गराउने ठूलो भन्दै हुतिराम आफ्ना रचना अर्कैका नाममा छापिएको देखेर दङ्ग परे ।

‘साहित्यको उर्वर भूमि हो’ भन्दै अलि अस्ति सहरियाहरू आएर टाँडेटोलमा कविगोष्ठी गरे । उत्कृष्ट हुनेलाई पुरस्कारसहित सम्मान गर्ने घोषणा गरे । सयौँ सिकारुदेखि तिखारु कविहरूले कविता सुनाए । हुतिरामको पनि पालो आयो । इष्टकोटका पाकेटबाट कविताको पाना निकालेर भर्खरै देउता आउन लाग्या झाँक्रीका झै उनी लुग्लुगाए । सुरुवाल थोरबहुत सिञ्चित भए पनि हुतिरामले हार नखाई कविता पूरै सुनाए । “दैव दाहिना भएपछि कसैको केही लाग्दैन” भने जस्तो, उता छनोट समितिमा छवे सर पर्नाले हिम्मतसाथ हुतिरामकै नाउँ छानेछन् ।

दुई सातापछि नै तारे काकाकाँ सहरबाट सम्मान गर्ने भन्दै तारखबर आयो । खबरको खुसी खप्न नसकी हुतिराम बाटैमा हर्षले नाच्नै लाग्याथे, तर छँटाएछ भन्लान् भन्ने डरले मन थामे । दौडँदै गएर आफ्नै जाहानलाई पुरस्कार थाप्न जाने खुसीको कुरो सुनाए । बिचरी ! खिनमायाँको मुख हर्कले आँको आँ भयो । उनले आफ्नै लोग्नेलाई अनौठो मान्दै ट्वाँ परेर हेरिरहिन् । उनका आँखा रसाए । छेउ पर्नै लजाउने उनी छिनमै हुतिरामका कुममा टाउको राखेर हुँकहुँकाइन् । हुतिरामले जोसिँदै भने- ए रातै मोफसलमा पनि अब पुरस्कारको फसल पाक्यो ।

खिनमायाँको टाउको सुम्सुम्याउँदै— ट्याम्के कि आमा ! अब हाम्रा दुःखका दिन गए । तैँले अब यो कुममा फाट्या चोली टालीटाली लाउनु पर्दैन । हामी जोईपोइ नै जाने सम्मान लिन स’राँ … भन्दै हुतिरामले खिनाका आँखाको आँसु पुछिदिए । खिनमाया हुतिरामका मुखमा पुलुक्क हेर्दै लुपुक्क भइन् । पुरस्कार पाउने दिन जति नजिकिँदै गयो उति नै हुतिराम र खिनमायाँको चुरीफुरी सोह्रश्राद्धका पुरेतको झै हुँदैगयो । हुतिराम निक्कै गम्केर हिँड्न थाले । पहिला तर्केर हिँड्ने खैराँते साहुले पनि ऋण एकै वचनमा खुरुक्कै पत्याए । एकअर्काको बोलीचाली र छरछिमेकीको व्यवहारमा समेत व्यापक परिवर्तन भयो ।

पुरस्कार थाप्न उनीहरू दुवै जना सहर गए । सानदार हलमा अरूहरूसँगै सामेल भए खिनमायाँ र हुतिराम । हुतिरामलाई हेर्ने र खादा भिराउनेको ओइरो लाग्यो । हलभरि टन्न मान्छे, झिलीमिली बत्ती, गीतगजलको मधुर आवाज, आयोजकको चहलपहल । फूलमाला र दोसल्लाले छोपिनै लाग्या थिए हुतिराम । हुतिरामका सृजनाको मुर्धन्न्य समालोचकहरूले मुक्त कण्ठले उच्च मूल्याङ्कन गरे । उदघोषकले ताम्रपत्र वाचन गरे, प्रमुख अतिथिले हस्तान्तरण गरे । तालीको गड्गडाहट चल्यो । खिनमायाले पनि जोडले थपडी बजाइन् । रासीको पुटुस्स परेको थैली थाप्दा उनीभन्दा उनकी श्रीमती खिनमाया अझ खुसी देखिन्थिन् ।

कार्यक्रम सफलतासाथ समाप्त भयो । हल बाहिर निस्कँनै लाग्दा खिनाले खुसुक्क भनिन्- बुढा, पैसाचाहिँ अहिले नै हेरौँ न हाउ ! हुतिरामले खिनालाई घरमै पुगेर दङ्ग पार्ने विचारले सम्झाउँदै थुम्थुम्याए । घर पुगेर हतार हतार खोपाको कुप्पीपट्टि फर्किएर खिनालाई सुइँकै नदिई सुटुक्क हुतिरामले थैली खोले, थैलीभित्र खाम, खामभित्र खाम, खामभित्र अर्को खाम… हुतिरामको हृदयको गति जाम हुनै लाग्याथ्यो, खिनाले खुसी हुँदै भनिन्- बुढा ! यो ताम्रापत्रचाहिँ कहाँ झुन्ड्याउनु हँ ? झ्वाँकिएर त्यो तेरा नाकमा झुन्ड्या, भनौं झै हुतिरामलाई भाथ्यो, तर मुसाको रिस भ्यागुतालाई के पोख्नु भनेर उनले भनिदिए- ऊ त्यही हल्लुँडो झुन्ड्याउने सिँगौरामा झुन्ड्या ।

हुतिराम मेरा मन मिल्ने मित्र हुन, आँखाभरि हर्षका आँसु बर्साउँदै यो विवरण बताए । म पनि त कवि मनको कमलो मान्छे परें हजुर ! कताकताबाट कविता फुरिहाल्यो…..!

आएश्री कविजी पुरस्कृत भई, खामै मजाको थियो
यसका साथ प्रमाणपत्र बढिया रङ्गीन छापा थियो ।
दोसल्ला पनि किन्तु जब यो, खामै खुलाई लिया
रित्तो खाम रहेछ, मानु मुखमा चिनी बिनाको चिया ।

तेह्रथुम, हाल काठमाडौं