नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

कागले आफ्नै नाम काढ़्छ । म काग होइन र मैले ‘काग… काग…’ भनेर आफ्नो नाउँ काढ्ने कुरै आएन । मेरा छिन्द्रान्वेषीहरूले मलाई हाकाहाकी भन्ने आँट नगरे पनि मेरो पिठ्यूँ पछिल्तिर भन्लान्- “तँ काग होइनस् ठिकै हो । तर तँ चोर हुँदै होइनस् र पनि चोरलाई नै विषयवस्तु बनाएर किन व्यङ्ग्य लेख्न तम्सिस् ? तँ आफै चोर होस् !” हो म चोर हुँ हजूर… चोर हुँ । र ता मजस्तै चोरहरूमाथि व्यङ्ग्यवाण चलाउन तम्सेका हुँ । “म चोर होइन कि होइन” भनी चोरको स्वर ठूलो पार्न चाहन्नँ । स्वीकार्छु म चोर हुँ… मैले जीवनमा दुइपल्ट चोरेको छु । पहिलो श्रेणी पढ़्दाको कुरा । टिफिन समयमा हामी भुराभुरी विद्यार्थीहरू चोर-पुलिस खेल्दै थियौं स्कूलको विराट मैदानमा । मसित खूबै मिल्ने मेरा सहपाठी तिलक छेत्रीको पेन्सिल भुइँमा खस्यो । त्यसले पेन्सिल त्यसको हाफ प्याण्टमा राखेको रहेछ । चोर-पुलिस खेल्ने झोंकमा आँखा नहेरी दुगुर्ने हुँदा आफ्नो पेन्सिल खल्तीबाट खसेको पनि त्यसलाई थाहै भएन । चारैतिर पालाक-पुलुक् हेरी त्यसको पेन्सिल टपक्कै टिपेर चूपो लागि श्रेणी कोठामा पसी झोलाको कुनामा राखेँ । घण्टी बज्यो । हामी सबै श्रेणी कोठामा पसेको केही क्षणमै तिलकले चोर-पुलिस खेल्दा आफ्नो पेन्सिल मैदानमै हराएको कुरा रुँदै मलाई सुनायो । मनिटर भएको नाताले अफिसमा गई तिलकको पेन्सिल हराएको कुरा सेकेण्ड सरलाई सुनाएँ । मेरो कुरा सुन्ने बित्तिक्कै सेकेण्ड सर अफिसबाट निस्केर मसितै श्रेणी कोठामा पसे । श्रेणी कोठामा पस्नेसाथै सर गर्जे- ’’…कसको के हरायो अरे ? (सरको स्वर नै कड़ा) ।

सुँक्क-सुँक्क रुँदै तिलक आफू बसेको ठाउँबाट उठेर भक्कानिँदै सरलाई पोल हाल्यो- “सर ! मेरो पेन्सिल हरायो सर ।”
– “तेरो पेन्सिल हरायो ता म के गरूँ ? आफ्नो चिज ठेगानमा राख्न जान्दैनस् …अहिले ग्वाँ-ग्वाँ रुन्छस् ?” सरको गर्जाइ सुनेर उबेला चित्राले बारेका अन्य श्रेणी कोठा पनि चकमन्न भयो । किनभने सेकेण्ड सर भनेपछि सिङ्गो पाठशाला नै थुरथुर थियो ।

तिलक ग्वाँ-ग्वाँ रुँदै भए पनि सकी नसकी बोल्यो- “सर ! भरे बाबाले मार्नुहुन्छ मलाई….।”
सबैको झोला जाँच्ने सरले मलाई नै आदेश दिए । मनिटर भएको नाताले सबैको झोलामा हात हाली पेन्सिल खोजीटोपलेको जस्तो मात्र गरेँ । तिलक साथीको पेन्सिल उनकै सहपाठी मनिटर साथीको झोला भित्र कुनामा भएको कसलाई थाहा ? कसैको झोलामा पेन्सिल नपाउँदा (पाउने कुरो पनि ता आएन) तिलक झन् डाँको छोड़ी-छोड़ी रुन थाल्यो । सोझो भएर सरलाई “सर ! मेरो झोला पनि हेर्नुहोस्” भनेर चोरको डङ्क ठूलो गरेँ ।

मेरो कुरा सुनेर सेकेण्ड सर बेञ्चबाट जुरुक्कै उठेर हिंस्रक बाघजस्तै गर्जे- “तैंले यसको (तिलक साथीलाई ईङ्गित गर्दै) पेन्सिल चोरिस् ?”
मुटु मिचेरै बोलेँ म- चोरिनँ सर !
“अन्त किन स्वाङ पारेको तैँले ? तैंले भयङ्कर देखाको ? – अन्य सहपाठीतर्फ हेर्दै सेकेण्ड सर श्रेणी कोठा नै थर्किने गरी कराए – कृष्णजस्तो केटोले फेरि भएन मनिटरले आफ्नै साथीको पेन्सिल चोर्छ ?
पाठशालाको छानु नै उड़ाउँलाजस्तो गरी समवेत् स्वरमा श्रेणी कोठाभित्रका मेरा सहपाठी साथीहरू चिच्याए- “चोर्दैन सर ।”
उनीहरूको गगनभेदी अस्वीकारोक्ति मैले नसुनेकोजस्तो गरेको थिएँ त्यसदिन । मेरा आत्मीय सहपाठी भक्कानिँदै भए पनि उनले “चोर्दैन सर !” भनेको सुनेर मेरो पनि भित्रभित्र कता कता मन दुःखेकै हो ।

– “ला….! यो तेरो झोला राख् ठाउँमा… धेर भयङ्कर नहुँ है… खालास् अहिले सिर्कनु”- सेकेण्ड सरले मेरो झोला मतिरै घुइँकाइदिए । चोरेको पेन्सिल झोलाबाट फुत्तै झरि पो हाल्छ कि भनेर गोलकिप्परले गोली च्याप्पै समातेको जस्तै सरले घुइँकाइ पठाएका झोला च्याप्पै समातेँ… समातिरहेँ । तिलक सुक्सुकाउँदै आफ्नो ठाउँमा चूपो लागि बसी घोप्टो परेर घुँक्क-घुँक्क गर्दै रोइरह्यो ।

बुवाले बेलुकी सधैँ खाता-किताब जाँच गर्थे । मोटो हिसाबको खाताबाट एउटा पेन्सिल (जुन पेन्सिल मैले मेरो अत्यन्तै मिलनसार सहपाठी तिलकको चोरेर झोलामा हालेको थिएँ) भूइँमा खस्यो । पेन्सिल भूइँमा खस्ने बित्तिक्कै बुवाले सोधे – यो पेन्सिल कहाँबाट ल्याइस् ?
नम्र स्वरमा बोलेँ- साथीले दिएको ।
पुलिसका मान्छे बुवा । कड़ा स्वाभावका । मेरो मनोविज्ञान बुझेर हो वा पुलिसको कठोर मनोवृत्तिले हो बुवाको झ्याँपट मेरो कलिलो देब्रे गालामा कतिबेला चड़्कियो मैले थाहासम्म पाउन सकिनँ । बुवा गर्जे- यो पेन्सिल तँलाई तेरो साथीले दिएको होइन… तैले स्कूलबाट तेरै कुनै चैं साथीको पेन्सिल टिपेर ल्याएको होस् । के भनेर साथीले तँलाई पेन्सिल दिन्छ हँ ? यो पेन्सिल लगेर जसको हो उसैलाई देलास् बुझिस् ? बुवाको कठोर निर्देश सुनेर गाला रन्केको झोंकमा त्यसदिन मैले मुण्टो सामान्य हल्लाएको मात्र थाहा छ ।

बुवाको चढ़्कन खाएर अक्क न बक्क परिरहेको बेला बुवाको अनुमान सोह्रै आना सत्यता रहेको पुलिस बुवाका सामु चोर छोरोको छतिपति खोलिएको कुराले मलाई त्यसदिन बुवाको छेउमा भक्कुमारी कुरीकुरी लागेको थियो ।

मुमाले काखमा राखी उनको खाराक खुरुक ममता मैमाथि न्यौछावर गर्दा त्यसदिन म भक्कानो फुटिञ्जेल रोएको अद्यावधि झल्झल्ती सम्झिने गर्दछु । गालाका डिलमा खसेका आँसुका थोपाहरू आफ्नो सारीको फेरले पुछिदिँदै भनेकी कुरा अहिलेसम्म पनि मेरो कणर्कुँवरमा गुञ्जिरहन्छ- “अर्काको चिजलाई गुहू सरी मान्नू अनि आफ्नो चिजलाई सुनसरी ठान्नू ।”

भोलिपल्ट स्कूल पुग्ने बित्तिक्कै सेकेण्ड सरलाई हिजो मैले चोरेको तिलक साथीको पेन्सिल अफिसमै दिँदै मलिन स्वरमा भनेँ- सर ! यी…यो तिलक साथीको पेन्सिल ।
सेकेण्ड सरको उही कड़ा स्वर- कहाँ पाइस् तैंले यो पेन्सिल ?
नम्र स्वरमा मैले ढाँटिदिएँ- सर…ऊ… पर…मैदानमा पाएको सर ।
छेवैमा बसिरहेकी गुरुआमाले सोधिन्- यो पेन्सिल कहिले हराएको हो ?
सर बोले- हिजो मैदानमा खेल्दा हराएको अरे गुरुआमा । आफ्नो चिज ठेगानमा राख्दैन । यस्तो केटोलाई ता नि गुरुआमा सिर्कनु लाउनुपर्ने हो ।
गुरुआमाले सोधिन्- पेन्सिल हिजो हराएको हो भने… तैंले पाएछस्… हिजो नै दिन सकिनस् ?
गुरुआमाको कुरा ठिकै भए पनि एक राश ढाँट बोल्दै भनेको थिएँ त्यसदिन- गुरुआमा ! स्कूल आउँदै गर्दा आजै मैदानमा भेटेको गुरुआमा ।

सेकेण्ड सरले पेन्सिल आफूसित राखेर मलाई भने- तँ जा…क्लासमा ।
स्कूलको घण्टी बज्यो । साबिक झैं प्रार्थना गीत र राष्ट्रिय गीत सिद्धिने बित्तिक्कै सेकेण्ड सरले मलाई स्कूलको बरण्डामा उभ्याए । जहाँ सम्पूर्ण सर-गुरुआमाहरू प्रार्थना सभाको निम्ति स्कूल बरण्डामा उभिएका थिए । मनै च्यूँ-च्यूँ पारी उभिएँ सर-गुरुआमाहरूकै लाममा ।

सेकेण्ड सरले मैले चोरेर लगेको तिलक साथीको पेन्सिल देखाउँदै पङ्क्तिवद्ध उभिएका विद्यार्थीहरूको दृष्टि आकर्षण गर्दै कराए- यो कसको पेन्सिल हो ?

पङ्क्तिवद्ध उभिएका विद्यार्थीहरूमध्ये पहिलो श्रेणीका विद्यार्थीहरू मात्र समवेत स्वरमा कराए- तिलकको सर….
उही कड़ा स्वर- सुन नानी हो ! यो पेन्सिल यो कृष्णले (मलाई ईङ्गित गर्दै) स्कूल आज बिहान स्कूल आउँदा ऊ…पर मैदानमा भेटेर मलाई दियो ।

गगनभेदी थपड़ी गुञ्जयमान भयो मेरो नाउँमा । चोरको निम्ति बजेको थपड़ीले मलाई नै चढ़्कन लगाएको सोच्दा सोच्दै हेड सर बोले- कि यो पेन्सिल एई कृष्णले नै चोरेको थियो कि !
समवेत गगनभेदी स्वर- होइन सर….
सेकेण्ड सरको उही चर्को स्वर- सुन नानी हो ! यो कृष्णले चाहेको भए यो पेन्सिल पच पार्नु पनि सक्थ्यो । मैदानमा आजे पाएर यसले मलाई ल्याएर दियो । तिमीहरू कृष्णजस्तै हुनुपर्छ । स्कूलमा पाएका कुराहरू जति सबै नै यसरी नै स्कूलमा फर्काउनुपर्छ । बुझ्यौ ?
समवेत स्वर- बुझ्यौं सर !

चोरको डङ्का ठूलो हुन्छ भन्छ । मैले पेन्सिल चोरेर पनि डङ्का ठूलै गरेर जितैकै थिएँ ।
ए मेरा छिन्द्रान्वेषी साथीहरू हो ! म चोर हुँ । आफ्नो सहपाठीको आँखामा धूलो हाली पेन्सिल चोर्ने पेन्सिल चोर ।

यो थियो मेरो जीवनको पहिलो चोरीकाण्ड । जीवनमा पहिलोपल्ट चोरेको पेन्सिल मेरो हातमा नरहे पनि दोस्रोपल्ट चोरेको पेन्सिल (मेरो हृदयको खातामा प्रेरणाका हरफहरू लेखिदिने) भने अद्यापि मसित छिन् । ती पेन्सिल हुन् मेरी अर्धाङ्गिनी । जवानीमा डाकू मङ्गलसिंह भन्दा कम्ति थिइऩँ म । मेरो उनी डाकारानी फूलनदेवीभन्दा थोर थिइनन् । उनको हृदयमा डाँका हालेर उनलाई मैले चोरेँ । पहिलोपल्ट चोरेको पेन्सिल बुवाको टोकेश पाएर सेकेण्ड सरकहाँ स्कूल अफिसमा फर्काउऩ एक्लै गएको थिएँ भने दोस्रोपल्ट चोरेको पेन्सिल (अर्धाङ्गिनी)मा छ ? ! “नन् रिफण्डेबल”-को आईएसआई ट्रेड मार्क लगाउन तीन दिनपछि गाउँका बूढ़ापाकाका हुद्दासित ‘चोरीदण्ड’को फेष्टुन लिई अपञ्जीकृति ससुराली पुगेको थिएँ । मेरा छिन्द्रान्वेषीहरू भ्रममा नपरुन् । बड़े-बड़े शहरतिर नोकरीको प्रलोभन देखाएर हाम्रा चेलीबेटीहरूलाई बिक्री गरी पैसा गुटमुटाउने उद्देश्यमा मैले दोस्रो चोरीकाण्ड गरेको होइन । कसैको फूलबारीमा वर्षौंदेखि ढकमक्क फुलेको फूल चोरेर मेरो जीवनको फूलबारीमा ढकमक्क पारी सुखिलो, बान्किलो, मिठाइलो, टेसिलो पार्न दोस्रोपल्ट चोरेको हुँ । यसैकारण, म चोर हुँ भनी निर्धक्कसाथ घोषणा गर्न चाहन्छु- म चो हुँ ….चोर….।

बङ्ला भाषामा एउटा भनाइ नै छ, “रतन रतने चिने; सुकर चिने कच्चु ।” अर्थात् “रत्नले रत्न नै चिन्छ अनि सुङ्गुरले पिँड़ालु चिन्छ ।” यसै सन्दर्भमा भन्नुपर्दा चोरलाई चोरलाई नै चिन्छ । मेरा छिन्द्रान्वेषीहरू ! दुइ-दुइपल्ट चोरेर ख्याक् भइसकेको यो चोरलाई चोरलाई नचिनेर कसलाई चिनोस् ता !

बङ्ला भाषामै अर्को एउटा ठुङमार्दो भनाइ- “चोरी विद्या महाविद्या जोदि धोरा ना पोरे ।” अर्थात् चोरी विद्या पक्रा परेन भने महाविद्या हो । पक्रा परे ईङ्गलिश चुटाइ । परीक्षा हलमा चोरेर पास गर्नु सके ता उत्तम तर चोर्दै गर्दा कथङ्कल पक्रा परे सर्वनाश । यसकारण चोरी गर्ने कुनै कामले अचेल राष्ट्रिय संस्कृतिको पगरी गुँथेको देखिन्छ ।

बसभित्रको घुइँचो, मलापात, हाट-बजारको भीड़मा कसैको ब्याग वा खल्तीबाट पैसा चोर्नेहरू ता सामान्य चोरहरू हुन् । राष्ट्रिय सम्पत्ति चोर्ने चोरहरू राष्ट्रमा मात्रै किन विश्वमै छप्छप्ती छन् । मिड डे मिलको निम्ति स्कूलमा आएका चामल चोर्नी गुरुआमा अनि अण्डा चोर्ने हेड सर पनि नदेखिएको होइन हाम्रो यतातिरका स्कूलहरूतिर ।

बाइक चोर, गाड़ी चोरको कुरा पनि एकक्षणलाई छोड़िदउँ क्यारे ! देशको आर्थिक पहिया नै चोरेर देशको झोल सुकाइदिने चोरहरूलाई शूलीमा चढ़ाउनु ता परकै जावोस् सम्मानको खोल ओढ़ाएर ‘चोरलाई चौतारो साधुलाई शूली’ गरेको देख्ता तेस्रोपल्ट चोर्ने जङ चल्छ अचेल फेरि मलाई ।

ढाड़ेले दूध चोर्छ, स्यालले कुखुरा । सरकारी कर्मचारी काम चोर्छन् । चोर्नु एउटा धर्म नै भएको छ अचेल ।
म चोर मात्रै होइन । एकजना टपर्टुइँय्ये साहित्यकारका साथै जदौरे पत्रकार भएको नाताले चोर साहित्यकार र चोर पत्रकारको कुरा यहीँ उठान नगर्नु नै वेश ठानेँ । पक्कै चोर नभए पनि कवि शिरोमणि लेखनाथ पौड्याललाई उनको प्रसिद्ध कविता ‘पिञ्जराको सुगा’- माथि चोरको बात लागेको हो । नाट्य सम्राट शेक्सपियरले पनि पनि क्रिष्टोफर मार्लोका नाटकहरू चोरेका हुन् भनी उनलाई नाटक चोरको बात नलागेको होइन । पारिजातले ‘शिरीषको फूल’लाई पनि चोरको बात लागेकै हो । निबन्धकार शङ्कर लामिछानेले ढीट भएरै ‘मैले चोरको हो’भनी स्वाकारेका कुरा हाम्रो निम्ति नयाँ होइन क्यारे ! हाम्रो साहित्यमा यस्तो चोर साहित्यकारहरू कति होलान् । ती चोर साहित्यकारहरूको नाम यहाँ राखिहाल्नु मुनासिब नहोला । आफ्नै गाला आफ्नै लपेटा ।

विश्वमा चोर पत्रकार छैनन् भन्नु मिल्दैन । हाम्रा नेपाली पत्रकारहरू ठ्याम्मै चोर्दैनन् । यो सत्य हो । हिन्दी तथा बङ्ला दैनिकबाट सम्पादकीय वा केही सामग्री सारेर आफ्नै नाउँमा छपाउने गरेको कुरा ती चोर पत्रकार र ईश्वरलाई बाहेक अन्य कसैलाई थाहा हुने कुरै आएन । अर्काको कविता आफ्नो नाममा छपाउनु सोह्रै आना चोरी हो । तर अर्काको लेख वा प्रतिवेदन वा अन्य सामग्री अन्य भाषाबाट सारेर निजी नाममा छपाउनुलाई हाकाहाकी चोरी भन्नु ठिक होला कि नहोला त्यो ता सरुवाहरूलाई सोध उचित होला । तर एउटा तितोसत्य यहाँ उकेलिहाल्नु के आवश्यक छ भने, अर्काको सामग्री हुबहु सारेर प्रकाण्ड, भयङ्कर, डरलाग्दा साहित्यकार-पत्रकार (जे भन्नोस्)को पगरी गुँथ्न चाहनेले डोकोले छोप्दा-छोप्दा थुन्सेले छोपेको दिन मात्र उनकी जीवनमा गतिलो भूइँचालो मात्रै होइन ज्वालामुखी नै पड़किन्छ भन्ने कुरा पनि हर-हमेशा याद राख्नुपर्छ ।
“मिथ्योपेतानि कर्मा ण सिद्धेयुर्या नि भारत ।।
अनु पापप्रयुक्तानि मा स्म ते षः मनः कृथा ।।
(विदुर)
अर्थात्,
कपटद्वारा आफ्नो काम बनाउनेलाई पछि गएर त्यस कपट कार्यको फल हानिप्रद हुन्छ । यसैले कपटपूणर् काम निन्दित छ ।

०००
सिलिगुड़ी (भारत)