नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

मुकुन्द आचार्य :

एक दिन आफ्नो परिवारमा मित्रता र स्नेहको ठूलो खडेरी परेको देखेर म लागेँ एक जना मित्रकहाँ, सके खाजा, नभए उपखाजा (चियासिया) सम्म त कसो नपाइएला, भन्ठानेँ । मित्रको खाजा र चिया खर्च हुने, आफ्नो चाहिँ मित्रता र सद्भावनाको गाँठो निःशुल्क बलियो हुने !

मित्रवरको घर पुग्दा त मित्र तथा मित्राणी (मित्रकी पत्नी) दुवै घाइते भएर लडेको देखेँ । पच्चीस प्रतिशत आश्चर्य र पचहत्तर प्रतिशत शोक मिसाएर शोकाकुल स्वरमा हालखबर सोध्न थालेँ । हृदय शुष्क भए पनि आँखा रसिलो पारेँ । मित्राणी दोजिया थिइन् । उनलाई भित्र पीडा भएजस्तो बुझियो ।

सोधे- ‘कुनचाहिँ छिमेकीसँग झगडा पर्‍यो ? तिमीहरू पठित दम्पती हौ, तिम्रा छिमेकीहरू सबै मूर्ख र अशिक्षित छन् । यस्तो ठाउँमा बस्नै नहुने ! गुहुलाई चलाएर गन्ध ।’

मित्रले भने- ‘छिमेकीहरू त सबै मिजासिला र सहयोगी छन् । उनीहरूसँग किन झगडा हुन्थ्यो ।’

मैले लख काटेँ- ‘ए । त्यसो भए छुट्टिएका तिम्रा आफ्नै आन्द्रा छिनेका दाजुभाइसँग त परेन ? ज्यादै मापाका छन् है, तिम्रा दाजुभाइ । तिमीलाई निर्धा र सोझो देखेर हेप्छन् । कुन दिन मसँग पर्छ । तिनीहरूको !’

मित्राणीको बेथा बढेजस्तो लाग्यो । ठसठसी कन्दै भनिन्- ‘दाजुभाइहरू त देउता छन् हजुर देउता । राम, लछुमन, भरतजस्ता छन् ! कहाँ पाउनु त्यस्ता मनकारी दाजुभाइ ।’

मेरो लखले आलु खायो । मनमनै लजाएर मैले फेरि विचार गरेँ । मेरो मनले कोही नपाएर मैलाई प्रश्न गर्‍यो- ‘आजको युगमा छरछिमेकी र दाजुभाइबाहेक अर्को ठूलो शत्रु को हुन सक्ला र ।’

फेरि अँध्यारोमा छामछामछुमछुम गरे- ‘कतै दुर्घटना त भएन ?’ मित्रले मेरो शङ्का समाधान गरे- ‘हामी थोत्रो साइकलमा चुइँचुई गरेर गुड्नेको के दुर्घटना हुन्थ्यो र गो. प. मा नाउँ छापिन्थ्यो । त्यस्तो भाग्य कहाँ पाउनु । पछिल्तिर प्रेमिका अथवा पत्नीलाई राखेर बेजोडसित हुइँकिने मोटरसाइकलको पो दुर्घटना हुन्छ ! छेउमा बसेकी कुनै सुन्दरीका अङ्गसँग खेल्ने राम्रो ढङ्ग नपुगेका कारचालकको पो दुर्घटना हुन्छ । अथवा ठूलठूला तस्करहरूको पो पुष्पक विमानमा दुर्घटना हुन्छ । हामीलाई मर्ने ढङ्ग पनि छैन ।’

मेरो मनको झर्कोले मेरो स्वरलाई चर्को पार्यो ‘अनि कसरी जिउँदो वीरगति पायौ त ? यसो पनि हैन भन्छौ उसो पनि हैन भन्छौ !’

मित्राणीले असाध्यै लाज मान्दै फुकाइन्- रहस्यको गाँठो- ‘दस दिनदेखि कसैसँग झैझगडा पर्दै परेन, ज्यादै खल्लो र नरमाइलो लागेर दिन बिताउन गाहो पर्‍यो । त्यसैले हामी पतिपत्नीले आआफैँ मिलेर झगडा गर्‍यो । झगडा र कुटपिट गरिसकेपछि बल्लबल्ल जीउ हलुको भयो ।’

यसरी आफ्नो हातखुट्टा भाँचेर भए पनि आआफैं झगडा गरेर भए पनि नेपालका अशान्त नागरिकहरूले नेपाली संस्कृतिलाई जगेर्ना गरेको देख्दा त्यस मित्रदम्पतीको आरती गरेर चरणामृत पान गर्ने मलाई सदीक्षा भयो ।

सोधेँ – ‘झगडाको श्रीगणेश कसरी भयो त ?’ मित्रले सम्झाए ‘हेर न ? त्यो भन्छे छोरालाई मास्टर बनाउने रे । पैसा खेलाउन कहिल्यै नपाइने, समाजले पनि ‘माडसाहेब ।’ भनेर गिल्ला गर्ने । फेरि प्रधानमन्त्री र शिक्षामन्त्री जतिसुकै फेरिए पनि कुरो उही हो । घुमीफिरी रुम्जाटार । शिक्षक सधैँ सौतेनी आमाको सन्तानकै प्रशासनको आँखी भइरहने । यो लाटी भन्छे छोरालाई मास्टर बनाउँछु ।’

मित्राणी कोल्टे फर्केर कराउन थालिन् ‘हेर्नुस् त, रामबहादुरका छोरा घामबहादुरले ट्युसन पढाएरै तीनतले घर बनाए । जामसिंह खड्काका ज्वाईं ठामसिंहले ट्युसनकै बलमा नाम र दाम निकै बटुले । धनी भएपछि समाजले त्यसै पनि आदर गर्छ ।’

‘योग्यता नभए पनि सामाजिक संस्थाहरूमा अध्यक्ष हुन पाइन्छ । धन भयो भने सबको मन जित्न सकिन्छ ।’

म त बिहानीपखको लाटोकोसेरोझैँ कुनै बेला मित्र (दिन) र कुनै बेला मित्राणी (रात) लाई हेर्न थालेँ । दुवै मभन्दा निकै जान्ने बुझिए ।

मेरा मित्र मेरा सामु पत्नीसँग हार मान्न तयार थिएनन् – ‘डाक्टर, इन्जिनियर, डी. एफ्. ओ., भन्सार अथवा करको हाकिम पो बनाउनुपर्छ छोरालाई ! बुझ्नुसुज्नु छैन, छोराका सन्तानदर सन्तानलाई हरिकङ्गाल बनाउन मास्टर बनाउँछु पो भन्छे, गोजेङ्ग्री !’

मित्राणीको अहम फेरि बिउँज्यो-

‘भ्रष्टाचारको डर हुन्छ नि, अरु काममा !’

पत्नीको मुख्र्याइँमा मित्रले उन्मुक्त हाँसो हाँसे- ‘के भनेर भ्रष्टाचारको डर हुन्छ । आफूभन्दा माथिल्लो भ्रष्ट नभए पो तल्लोलाई डर । मह काढ्नेले हात चाट्छ भन्दैमा सबै आफैले कुम्ल्याउने हो त, लाटी ! अचेल त मह काढ्नुपर्छ, महजति आफूलाई राखेर हातचाहिँ अरुलाई चाट्न दिनुपर्छ । नत्र हातमा वि. प्र. रूपी डिँगा बस्छन् । त्यो पनि मह काढेको अरूले थाहा पायो भने मात्रै नि ! हैन भने, मह र हात दुवै आफ्नै ।’

मैले मित्रधर्मको पालना गर्दै मित्रकै पक्षमा तर्क तेर्स्याएँ- ‘मास्टरीमा विषय राम्रो पर्‍यो भने, हेडमास्टर र सञ्चालक समितिका छट्टै स्यालहरूलाई बेलाबेलामा राम्राडदान गर्‍यो भने मात्र, दुई-चार पैसा आउला रे । तर अन्य विभागमा त दामको दाम नामको नाम । जागिरे छउन्जेल हाकिम, भ्रष्टाचारमा परिहालियो भने जागिरे खुदा कमाएको पुँजीले सहरको नामी साहूजी ! बेलामा माल कमाए पो पछि कमाल गर्न पाइन्छ ।’

मित्रले मलाई भने- ‘आखिर तिमीले सच्चा मित्रको कर्तव्य पालना गर्‍यौ । यस्तो सङ्कटको घडीमा (पत्नीसँग कुरामा हार्नुलाई मेरा मित्र ठूलो सङ्कट मान्दछन्) सङ्कटमोचन हनुमानझैँ मलाई बचायौ ।’

मित्रले मुखमै प्रशंसा गरेकाले मेरो मुख लाजले रातो भयो । लाज पचाउँदै भनेँ- ‘आजको युगमा मित्रले मित्रलाई दिने कुरो सल्लाहै त हो नि, अर्थोक त त्यस्तै हो !’

मित्राणी बहस गर्ने मुडमा थिइन्- शिक्षक भएपछि विद्यादान गरेर धर्म हुने, ट्युसनबाट अर्थ हुने, अर्थ भएपछि सबै काम सजिलैसित चल्ने, अनि सांसारिक झन्झटबाट मुक्ति पाइने । धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष पुरुषार्थ-चतुष्टयको सहज प्राप्ति !’ उनले विद्वतापूर्ण हाँसो हाँसिन् ।

मित्रको पालो आयो – ‘हैन, मास्टरीबाहेक अरू धरैजसो पेसामा यो चारै फलको प्राप्ति भएर पनि यौटा अर्को पाँचौँ फल पनि प्राप्त हुन्छ । त्यो हो- सामाजिक धाक र रबाफ ! सरकारी कर्मचारी भएपछि कालले पनि छुने आँट गर्दैन बाबै !’

मैले पनि त्यसै मुन्टो हल्लाइदिएँ, अचेलका चम्चाऊँ ! चियासियाको कतै कुनै चियोचर्चो नसुनेर ‘अब अबेर भो, फेरि भेटौँला नि ! भन्दै त्यहाँबाट उम्कें । दुई महिनापछि थाहा पाइयो- ती मित्रवर र मित्राणीको संयुक्त योजनाले छोरी मोरी पो जन्मिछ । आखिर नेपाली योजना न ठहरियो ।

०००
‘पट्ठो बन्ने रहरमा’ (२०४६)