नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

रामप्रसाद पन्थी :

पढ्दा स्वदेशे पुज्यते राजा विद्वान सर्वत्र पुज्यते पढियाे । शस्त्र बलभन्दा शास्त्र बल बलियाे भनेर घाेकियाे । धनभन्दा बुद्धि ठूलाे भन्ने वादविवाद प्रतियागितामा पुरस्कार थापियाे । तरबार भन्दा कलम बलियाे भनेर बहस गरियाे । पढेकाहरूलाई आदर गरियाे । विद्वानहरूलाई कदर गरियाे । कतिपय अबस्थामा अपठित गवारहरूकाे जमात देख्दा टिठ लागेर आउथ्याे । एक किसिमले हेर्दा अपठितहरू भेंडाकाे बथान लाग्दथे ।

एकदिन पढेकाले भन्दा परेकाले जान्दछ भनेर एकजना बुढा मान्छेले मलाई घुर्की लगाए । स्कुलकाे मुखै नदेखेका बुढा मान्छेका घुर्की सुन्दा मलाई उदेक लाग्याे । मनमनै भनें जसले स्कुलकाे मुखै देखेन उसैका यस्ता फूर्ति ? रिसले कन्सिरीका राैं ठाडा भए । काला अक्षर भैंसी बराबर भएका बुढाले के चाहिँ परेर जाने ? हामी किताबका अक्षर निलेकाले के जानेनाैं ? जाे चाेर उसैकाे ठूलाे स्वर भनेझैं हेप्नुकाे पनि एउटा सीमा हुन्छ ! बुढाकाे झेंकाे झार्न मन लागेकाे थियाे । आफ्नै बा समानकाे मान्छेकाे मुख लाग्न सकिएन । चुपचाप लागियाे ।

ठूलो जागिर खाएर ठूलो मान्छे बन्न कसलाई मन लाग्दैन हाेला ? त्यसमाथि आफू परियाे पढेकाे मान्छे । जागिरे बन्नका लागि के मात्रै गरिएन ? विज्ञापन खुल्ने हरेक पत्रिका हेरिन्थ्याे । अफिसहरू धाइन्थ्याे । सूचना पाटीमा आँखा लाइन्थ्याे । विज्ञापनमा लेखे अनुसारकाे ठाउँमा गइन्थ्याे । प्राय : विज्ञापनमा अनुभवीलाई प्राथमिकता लेखिएकाे हुन्थ्याे । आफूसँग काम गरेकाे अनुभव थिएन । केवल थियोे विश्वविद्यालयले प्रदान गरेकाे सर्टिफिकेट । जुन सर्टिफिकेटले वेराेजगारीकाे बिल्ला भिराएकाे थियाे । जागिरका लागि कुँदाएकाे थियाे । जुत्ता फटाएकाे थियाे । कुकुर खटाएकाे थियाे । भुकाइकाे डरले डाँडाे कटाएकाे थियाे । तैपनि जाँच लिने अड्डाले राजश्व ठटाएकाे थियाे । परीक्षाका नामा धेरै ठाउँमा बसियाे। कहिले लिखितमा नाम निस्कियाे । कहिले निस्किएन । अन्तर्वातामा सफल हुन कहिल्यै सकिएन ।

धेरैजसाे ठाउँमा जागिरले अनुभव खाेज्दाे रहेछ । आफू परियाे अनुभवविहीन । कहिल्यै कुनै क्षेत्रकाे अनुभव भएन । जन्मियाे एकैपटक । पटकपटक जन्मिएको अनुभव छैन । स्कुलहरूमा सधै पहिलाे भइयाे । दाेस्राे, तेस्राेकाे अनुभव भएन । फेल हुने र कक्षा दाेहाेर्याउने अनुभव फिटिक्कै भएन । पढेर अब पुग्याे भनेपछि जागिर खाेज्न भाैंतारियाे । कति वर्षकाे अनुभव भनेर साेधियाे ? आफ्नो एउटै रेडिमेट उत्तर थियाे ; माैका नै पाएकाे छैन हजुर ! कहाँकाे अनुभव हुनु ?

जागिर खाेज्दै हिड्दा उमेर छिप्पिदै गयाे । जाेरीपारीले छिप्पड प्रसाद भन्न थाले । कतिपयले बुढाे बाेकाे गनायाे पनि भन्न भ्याए । कतिले काठ पसेकाे मुला । यस्तै यस्तै उपमा धेरै आए । याे हिसाबले वास्तविक नाम नै धरापमा लाग्ने देखियाे । जागिर नखाई बिहे नगर्ने अडानलाई थाती राख्न बाध्य भइयाे ।हितैषीहरूले पढेकाे केटाे भनेर ढाेल पिटाए । केटी खाेज्न दस गाउँ डुलियाे । लमी लिएर हिड्दा प्रश्न मलाई हुन्थ्यो – भनेपछि उहाँ हजुरकाे छाेरा ! त्याेबेला कस्ताे भए हाेला तपाईं आफै अनुमान गर्नुहाेस् । हुन नसकेको ससुरा माेराले बिहे गर्न खाेजेकाे केटालाई नै हजुरकाे छाेरा ? भनेपछि कहाँसम्मकाे हैरानी भए हाेला ! कुरा यत्तिमै सिमित छैन ।

कहिंकतै उमरेवाला कुमारी केटी नपाएपछि मजस्तै छिप्पिएका वा घरबार बिग्रिएर खिपिएका केटी खाेज्ने काम भयाे । एकठाउँ कुरा मिल्ला मिल्ला जस्ताे भयाे । केटा र केटीकाे एक्ला एक्लै वार्ताका लागि एकान्त कुनामा पठाइयाे । हुनेवाला दुलहीले मुसुक्क हाँसेर भनिन्- ” हजुर पनि अनुभवी हाे ? ” आफू त निशब्द भइयाे । याे अनुभव र अनुभवी सन्दर्भ मेरा लागि टाउकाे दुखाइकै विषय भयाे । केही बाेल्न सकिएकाे थिएन । केटीले प्रसङ्ग जाेडिन्

“अब हजुर एउटै मनमुटु गाँसिने कुरा भएपछि कुरा लुकाउनु हुँदैन । मेराे पहिलाे घरबार बिग्रिएर अहिले माइतीमा बसेकी हुँ । उता छाेडपत्र भैसक्याे । ”
मैले जिज्ञासा राखे -” छाेडपत्रकाे कारण ?”
उनले भनिन् , ” मेरा दुईचार जना केटा साथी थिए । सबैसँग राम्रै सम्बन्ध थियाे । त्यहीँ भएर । तपाईंले पनि पछि धाेका दिने हाे कि ? तपाईंका पनि केटी साथी छन् कि ? ”

ऊ बेला पढ्नेतिर बाहेक अन्त ध्यान गएन । केटी साथीकाे कुरा नै भएन । जीवनसाथीकाे खाेजी गर्दा यहाँ पनि अनुभवकाे कुरा आयाे । मैले प्रसङ्ग काेट्याएँ, ” यहाँलाई सन्तानकाे पनि अनुभव थियाे कि ? ”
उनले जवाफ दिइन्” जन्माएकाे त छैन जन्मन नदिएकाे भने छ ।”
मैले भने, ” उसाे भए मेराे त्यस्ताे केही अनुभव छैन । अनुभवी मान्छेसँग विवाह गर्नुहाेला । यहाँलाई शुभकामना ।”

जागिरे जीवनका लागि त अनुभवी भनियाे । बिहेका लागि पनि अनुभवकाे खाेजी भयाे । आफूसँग जन्मिएकाे अनुभव भएन । जन्माएकाे पनि भएन । लाग्छ मर्ने पनि एकैपटक हाे । यसकाे पनि अनुभव हुने छैन ।

केटी माग्न जाँदाकाे रातभर निद्रा लागेन । राजनीतितिर लागू कि झैँ लाग्याे । रातभर साेंचे केटाकेटी छँदा मन्त्री , प्रधानमन्त्री भएका अनुहार आज पनि उनै छन् । भनेकाे सुनिन्छ “राजनीतिमा जति पाकाे उमेरकाे भयाे उति अनुभवी । काँचो उमेरका काउ युवाले कुनै कुराकाे भाउ पाउदैनन् । त्यसैले बुढाहरूकै रजगज चलेकाे हाे रे !

पढी गुनी के काम हलाे जाेती खायाे माम भन्ने केही दमालीहरू आज सम्झिन्छु । हरेक वर्ष कक्षा दाेहाेर्याएर दस वर्षमा पाँच कक्षा सम्म पुगेका साथीहरू पनि बिर्सन कहाँ सकिन्छ र ? राजनीतिमा पनि यस्तै मानिसहरू चाहिदा रहेछन् । एउटै कक्षामा पटकपटक पढेका र उपद्राे गरेर जेलनेल भाेगेका अनुभवी नभएसम्म राजनीतिकाे दाउपेचमा सफल नभइने कुरा जानकारहरू भन्छन् ।

शासन गर्नका लागि भासनकाे अनुभव चाहिदाे रहेछ । भासनबाट रासनकाे आश्वासन दिएपछि राजनीतिक मिसन पूरा हुँदाे रहेछ । शासक बन्न सासक बन्ने सामर्थ्य राख्नुपर्ने कुरा एकजना नासकले बताएकाे कुरा यहाँनेर सम्झिन चाहन्छु ।

अरू देशमा राष्ट्रपति बनिसकेका मानिसहरू सर्वसाधारणको रूपमा फर्किएर विभिन्न पेशा वा व्यवसायमा फर्किएको सुनिन्छ । हामीकहाँ त्यस्ताे अनुभव गरिएकाे छैन । सकेसम्म आफ्नो घर भाडामा लगाएर सरकारी सुविधा कुम्ल्याउने र आफू सुम्ल्याउने अनुभव आम नागरिकले गरेका छन् ।

आजभोलि सडक तातेकाे छ ।सडक तातेसँगै मान्छे मातेकाे छ । मात चढेकाहरूले अरूलाई लात लगाएर भात पचाएका छन् । सडक तताउनेहरूमा काेही राजावादी छन् । काेही गाँजावादी । नसाले लठ्ठिएका हरिलठ्ठकहरू एकले अर्कालाई खुइलाउने दाउमा छन् । सडकमा बाजा बजाएर राजा नआउने तर्क एकाथरिकाे छ । जसरी भए पनि राजालाई गद्दीमा राखेर गद्दारी गर्ने ताउमा अर्काथरि छन् । मजस्ता केही बज्रस्वाँठ कता लाग्ने अन्याैलमा छन् ? यस्ताे अवस्था “पशुपतिनाथले सबैकाे कल्याण गरून् ।” भन्ने निरीहता बाहेक अरू केही नभएकाे निवेदन गर्न चाहन्छु ।

संघीयताले सिंहदरबार गाउँ गाउँमा पुगेकाे छ । दरबारसँगै बिना श्रीपेचका बाइसे चाैबिसे कालीन राजाहरूका शासकीय स्वरूपकाे अनुभव जनताले गरिरहेका छन् । नाइँ मलाई त्यहीँ केटी चाहिन्छ भन्ने गीत तपाईंले सुन्नुभएकै हाेला ! केही मान्छेहरू, “नाइँ हाम्लाई त्यही राजा चाहिन्छ ।” भनिरहेका छन् । पूर्वराजाकाे भूमिकामा रहेकाले आफू आफ्नो वंशकाे विरासतलाई जाेगाउन कम्मर कँसेर लागेकाे कुरा विश्वस्त सुत्रबाट आएकाे छ । पटक पटक मन्त्री र प्रधानमन्त्रीकाे चटक देखाउने देशमा दुईपटक राजाकाे अनुभव लिएकालाई तेस्राे पटक राजा बन्ने रहर लाग्नुलाई अनाैठाे मान्ने कुरा भएन ।

अनुभवीलाई प्राथमिकता दिनै पर्छ । यसाे भनिरहँदा मजस्तै कहिल्यै कुनै कुराकाे अनुभव नभएका बबुराहरूले कहिले अनुभवीकाे प्रमाणपत्र पाउने ? अनुभवीकाे लाइसेन्स वितरण गर्ने निकायकाे खाेजीमा छु । कसैले फेला पारेमा खुसुक्क बताइदिएमा आभारी हुनेछु ।

०००
रेसुङ्गा न पा २, गुल्मी
२०८१।१२।१२