नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

घनश्याम रेग्मी :

आजको चर्चाको विषय छ- मुला । हामी सबैले खाए चिनेको सर्वसुलभ वस्तु मुला ! अलि सामान्य मानिने र निम्नस्तरको तरकारी वर्गमा पर्ने मुलाको पनि के कुरा गरेको होला भन्नुहोला; कुरा गर्ने भनेकै सामान्य वर्गका हरूको हो । ठुलाबडाका कुरा त सबैले गर्छन् नि । महँगा तरकारी र फलफूलका कुरा पछि गर्दै गरौंला । आउनुहोस् मुलाकै सेरोफेरोमा रहेर कुरा गरौँ ।

धेरै मिहिनेत नगरीकन उमार्न सकिने मुला मानवीय मायाँको साह्रै भोको हुन्छ । खेतबारी जतासुकै पनि उम्रिन र बढ्न सक्ने मुलालाई दोमट र खुकुलो माटो भए भइहाल्छ । उम्रिन र हुर्किन पानी नजम्ने, हिउँदे मौसम र हल्का चिस्यान भए भइहाल्छ । मल र पानीको ठुलो बन्दोबस्तविना पनि मुलाको उत्पादन लिन र सस्तो दरमै किनेर उपभोग गर्न सकिन्छ । उम्रिएपछि आफ्नो असली क्षमता देखाउन मुला त्यसरी नै आतुर हुन्छ जसरी कुनै दलमा लागेका पार्टीका प्यादाहरू आतुर हुन्छन् । अझ मलिलो ठाउँ पायो भने त मुलाले कसैलाई नपर्खेर हलक्क हल्किन्छ – हरेक अस्थिरता पछि देखापर्ने नयाँ र ठेउके नेताहरू जस्तै ।

प्रकृतिको लीला पनि गजबको छ । कुनै फलफूल मिठासयुक्त रसले भरपूर हुन्छन् भने कुनै अमिलो त कुनै जलिय /पानी प्रधान हुन्छन् । यो मुला यही पछिल्लो वर्गमा पर्ने तरकारी विशेष हो । भित्री सारतत्त्व खास केही छैन, केवल पानी पानी । हसक्क गन्ध , एक तमासको राग बस्! त्यही गन्ध प्रदायक भएकाले मुलाको नाम बदनाम गरिन्छ तँ मुला रे । मुलाको साग रे ।

पहिले पहिले मुला हाम्रो तरकारीको आवश्यकता पूरा गर्ने एउटा सर्वसुलभ वस्तु थियो । हाम्रा हजुरआमाहरू मुलाको अमिलो सिन्की बनाउनु हुन्थ्यो । भुर्लुक्क उमाले तयार हुने । जाडोको समयमा तात्तातो सिन्कीको झोलसित क्या मजाले भात खाइन्थ्यो । मुला काटेर चाना बनाएर सुकाए पछि गर्मी दिनका लागि शीतलता प्रदायक तरकारी / अचारको परिकार बन्थ्यो । शीत प्रकृतिको भएकाले गर्मी /घाम फाल्ने र खानामा रुचि जगाउने कुरामा रामवाण नै हो मुला । अहिलेका हामीले खै कुरा बुझेका ? हाम्रो सीप र प्रविधि कता हरायो ? उता चाइनाले त्यस्तै मुलाको सिन्की बनाएर यता पठाउन लागिसक्यो । हामी भने मुलालाई हियाउँदै आयातित र विषादीयुक्त तरकारी किन्ने लाइनमा छौँ । हामी कता जाँदै छौँ; हेक्का छ ?

हिउँदे सिजनमा उम्रिई बढेर मान्छेका आवश्यकता पूरा गर्न कटिबद्ध मुला गाली मात्र पाउँछ बिचरा ! ठुला मान्छेमात्र होइन आजकल मुलालाई सलादका रूपमा काँचै खान खुब मन पराइन्छ । कुनै गीतकारले “उही मुलाको सिन्की उहीँ मुलाको चाना” भन्ने गाना बनाएर यसको उपादेयता दर्साउन खोजे पनि मुलाको गरिमा र महत्त्व अझै खस्किँदो छ ; अहिलेका नेपालका नेताहरूको जस्तै । त्याग तपस्या केही छैन , आकारमा मात्र ठुला हल्किएका मुलाजस्तै । अहिले पार्टीमा तिनै हल्किएका मुलाहरूको राइँदाइँ चलेको छ । मानौँ दिमागमा मुलाको रस भरिएको छ । चुनाव जित्ने र कुम्ल्याउने कुराबाहेक अरू केही छैन । देशको अस्मिता कहाँबाट कहाँ पुग्यो छु मतलब !

खाडीमा श्रमिकहरू दिनदिनै पसिना बगाइरहेका छन् र युवा पुस्ता विदेश पलायन हुँदैछ – खै केही नयाँ सोच ? विज्ञान प्रविधि , जनभावना , भोलिका लागि दूरगामी सोच र देश विकास गर्ने भावी कार्ययोजना सबै मरु ! यहाँ त कार्यकर्ता मात्र मुलाजस्ता होइनन् पार्टी पनि मुलाजस्ता छन् । चालीस दिने मुलाझैँ अहिले दिनदिनै नयाँ पार्टीहरू र नयाँ नेताहरू तयार हुँदै छन् । भक्तपुरे मुलादेखि लिएर असनका मुलाहरूको अहिले बिगबिगी छ । नेपालका पहाड तराईसहित हरेक ठाउँमा अहिले हिउँदे मुला तयार छन् । साँच्चिकै मुला भए सिन्की खाँद्न हुन्थ्यो तर नेताहरूलाई खाँद्न पनि मिलेन । यिनलाई एकै ठाउँ कोचेर राखे पनि सिन्की बन्दैन । बरु नयाँ नयाँ खुराफात गर्न सुरु गर्छन् ।

हामीकहाँ जैविक विविधता छ । हाम्रा मुलामा पनि विविधता छ र नेतामा पनि । सेतोमुला , गान्टेमुला , चालीसदिने मुला , जापानी मुला वा चोता ( जुम्लातिर पाइने विशेष प्रकारको डल्लो आकारको मुला ) जे नाम दिए पनि मुला मुला नै हुन् र नेता नेता नै । अहिले हिउँदे मौसम छ र जताततै मुला देख्न पाइन्छ । यही देखिने क्रम र नियति मुलाका साथै नेतामा पनि छ । बेमौसमी मुला उत्पादन गर्न सके मनग्गे आम्दानी हुन्छ भन्ने कुरा खै हामीले बुझेको ?

मुला घृणा र समस्या दुवै होइन । यसलाई त व्यवस्थापन गर्ने कुशल शिल्पी हातहरूको खाँचो छ । यी मुलालाई जसले उचित परिकार बनाउन सक्छ, गुण, रूप र रङ्गमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ त्यो सफल हुने नै छ । समय आएपछि हिउँदका मुला सुक्ने छन् र सक्किने छन्-फेरि अर्को हिउँदको पर्खाइमा । अहिलेका मुलाजस्ता नेताहरूलाई पनि व्यवस्थापन गर्न सक्ने कुशल नेतृत्वको खाँचो छ । हेरौँ कोही सिपालु निस्किन्छ कि ? म त आशावादी छु । तपाई नि ?
~इति मुला महात्म्यम्~

०००
विकास चोक ५, चितवन