नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

प्राणीलाई धेरै थोकले सताउँछ । कसैलाई छोराछोरीले सताएका हुन्छन् त कसैलाई श्रीमतीले सताएर हैरान । कसैलाई बावु आमाले नै सताउँछन् त कसैलाई छोराबुहारीले सताएर हैरान । कोही जुवाइँले सताइएका हुन्छन् त कोही सासूले । कोही लोग्नेले सताएर हैरान हुन्छन् त कोही ढोग्नेले । ठग्ने, लुट्ने, चोर्ने, चुस्ने यावत् औतारका प्राणीबाट मानवमनहरू उद्वेलित भइराखेका हुन्छन् । मानव मन सामान्य टोकाइ चुसाइमा प¥यो कि ज्यादै वा हदै दुःखी हुन्छ र एकान्तमा रुन्छ । एकान्तमा रुनु मन धुनु मानव अधिकारको कुरा हो । रुन, मन धुन पाउनु पर्छ । कोहीबाट छिसिक्क सताइयो कि मान्छे ‘दुःख मनाउ’ गरिहाल्छ । आफूमाथि के यस्तो वज्रपात आइलाग्यो प्रभु ! भन्दै भगवान्लाई नमस्कार ठोकिहाल्छ । अप्ठ्यारो प¥यो कि भगवान्लाई जुम्लाहात गरेपछि समस्या ट¥यो भन्ने आम आस्तिकहरू चम्कनो मार्दा पनि पाप नलागोस् है प्रभु ! भन्दै दुई बूढी औँलाको नङको च्यापमा पारेर सताउनेलाई ठहरै पार्छन् ।

चम्कनोले टोक्यो, खायो भने मान्छेले सर्माउदै भन्छ “चिलायो” । आङमा चम्कनोले डस्न सक्छ । कपाल कन्याउँदा चम्कनो खस्न सक्छ । प्राणीको सारा शरीरमा चम्कनो बस्न सक्छ । बसे पछि डस्न सक्छ डस्नु आङमा बस्नु चम्कनोको धर्म हो । आङ्मा नबसेर के बाँस झाङ्मा बस्छ त ? चम्कनो शरीरमा नपरेर के घाँसमा पर्छ त ? धर्म निर्वाह गर्नु सबै प्राणीको रीत हो । सबै प्राणी आ आफ्नो रीतको शिरोपर गर्दै बस्न, डस्न र चुस्न खोज्छन् । चम्कनो पनि चुस्ने, डस्ने प्रजातिको प्राणी हो । नेपाल, भारतलगायत विश्व नै चम्कनोबाट सताइएको छ । जहा मान्छे छन् त्यहाँ चम्कनो बढेर ओसामा विन लादेन जस्ता ढाडी बनेर विश्वलाई चुसिराखेका हुन्छन् । ओसामा विन लादेनको सिको गर्ने ब्रह्मपुत्रहरू बढेर नेपाललाई बगाउन भगाउन खोजिराखेका छन् । सोजा सिधा र कामकाजी मानवहरूलाई सताउने, टोक्ने, ठोक्ने, चुस्ने, गरेर केही गरिखान दिएका छैनन् । रातमा नीँद छैन, दिनमा चयन छैन, चिलाउँदा कन्याउँदा नै अमूल्य समय बरबाद भइराखेको छ । चम्कनो र ढाडी जम्राको पछि लाग्दा लाग्दै समय सिनित्त सिद्धिन्छ । तै पनि न ढाडी ठेगानमा आउँछ न त चम्कनो नै सिध्याउन सकिन्छ । नफैलिनु चम्कनो फैलिएपछि यस्तै हुन्छ । त्यसैले मैला धैला होइन सुकिलामुकिला भएर जिउन र पिउन जान्नुपर्छ ।

चम्कनो सतार हो । मानवशरीरमा प्रवेश गरेर चम्कनोले टोक्नु टोक्छ सताउनु सताउछ । हैरान पार्छ । यसलाई चानचुने रूपले लिनु हुँदैन । यो भयंकर खतरनाक जीव हो । जीउँदै मान्छेको रगतै चुस्नु भनेको कम हो ? टकटकाउदो, सुकसुकाउदो, सुकिलामुकिला भएर यसको प्रवेश मार्ग बन्द गर्न सकिन्छ । टकटकाउँदो सुकसुकाउँदो सुकिलामुकिलासँग चम्कनो संसर्गमा आउन रुचाउँदैन । यदि चम्कनो परिहालेछ भने नङले कच्याक्क परेर मार्न लाज लाग्छ होला त्यसको लागि साबुन सरफमा डुबाएर मुङग्राले ड्याम ड्याम पिटेर पनि यसको हुर्मत लिन सकिन्छ । तर ड्याम ड्याम आवाजमात्रले चम्कनो निख्रिदैन । यसलाई प्रकृया पु¥याएर थान्को लगाउनु पर्छ । गलत प्रकृयाले पर पर सारियो भने झन् वर वर आएर सताउँछ । शिविर खडा गरेर राख्ने हो कि ? या उडुस उपियाँमा समायोजन गर्ने ? दुविधा गर्नु हुँदैन । यसलाई कसरी हुन्छ निखार्नै पर्छ । जिउँदा मान्छेको रगत औधी मन पराउने हुनाले यसले रगतबाहेक केही खाँदैन । चुस्न पाएन भने बरू मरेर सडिएर जान्छ, तर रगत चाहिन्छ । चम्कनोको पौष्टिक आहार वंशानुगत स्वभाव र रुचि नै रगत हो । फगत रगतमा डुबुल्की मारेरमात्र यी बाँचेका हुन्छन् अन्य तरिकाले जिउने पिउने क्षमता यिनमा हुँदैन । त्यसैले जिउँदो शरीर पाएर पनि कलाहिन चुसाइको कारण चम्कनो ढाडीहरू सत्ताबाट फालिन्छन् । या मारिन्छन् वा खसि पारिन्छन् या ढाक छोप गरेर राखिन्छन । मानौ जम्म्रा चम्कनो परेकै छैन् दुः ख दिएकै छैन झै चम्कनोको टोकाई र रन्को बिर्सिएर हाँस्नु प¥या छ । सज्जन सुकिलामुकिला मान्छेहरूले चम्कनोको उत्पत्तिलाई खतीको रूपमा स्वीकार्ने गर्छन् । भावी पुस्ताले पनि चम्कनोको विकास र विस्तारमा तगारो लगाएर विनासमा जोड दिन्छन् कि जस्तो छनक पाईन्छ ।

चम्कनो उडुस र उपियाँको पनि हुन्छ । यी पनि रक्त पिपासु जीव हुन् । यस्ता थुप्रै प्रकारका जीवहरू मानव चर्ममा टाँसिएर लुकी छिपी बस्न रुचाउछन् । मानवले प्रयोग गर्ने वस्त्र अस्त्रमा टाँसिएर गाँसिएर मौका मिल्नासाथ आफ्नो वंश फैलाउन सक्छन् । चम्कनोको वंश फैलियो भने जाँगरिला मान्छेहरूलाई दिन प्रतिदिन यसकै पछि लाग्नु पर्ने कामै बन्न सक्छ त्यसैले सावधान ! चम्कनोदेखि सावधान हुनै पर्छ र धनी, गरीब, रोगी, निरोगी, सज्जन, पागल सबैथरी प्राणीलाई सताएको हुन्छ । रगत पिउनुसँग सोझो सरोकार राख्ने यस प्राणीले यस्तो त्यस्तो भनेर छुट्याउँदैन मात्र जिउँदो भए हुन्छ । मरेको मान्छेलाई चम्कनोले छाड्छ । यो जस्तो ठाउँमा बस्छ त्यस्तै रूप रङको हुन्छ । ठाउँअनुसारको रङ लिन सक्ने खप्परमा चम्कनो प¥यो भने त्यो कालो रङको हुन्छ र यसको विकसित रूप ढाडी झनै कालो हुन्छ । यिनीहरूले मौका छोपेर टुपीको फेद, कन्चट, तालु, खोप्लेगिडी आदि अखडाबाट रगत खंैचिएर मानवलाई ज्यूनार गर्नसक्छन् । त्यस्तै घाँटी वा किलकिले भन्दा तल जाँघभन्दा माथिका चम्कनोहरू सेता कुइरा डाल भएका हुन्छन् । पूर्णरूपले विकसित यिनीहरू कुइरे कुइरिनीकै तालमा एकअर्कामा दागा धरिरहेकै हुन्छन् । भैँसीको ज्यानमा पर्ने चम्कनोहरू हातले मार्न नसकिने कडा चर्मका हुन्छन् । मानव चर्मका चम्कनोहरू चाहिँ छोइराखूँ, मुसारीराखूँ जस्ता नरम मुलायम चर्मका हुन्छन् । जसलाई टिपिक्क टिपेर पिटिक्क पार्न सकिन्छ । मार्दा त्यसको आन्द्रा भुँडी सातपत्रे आफ्नो मुख र ज्यानमा पर्छ कि ध्यान दिँदै आफ्नै मुन्टो बटारेर मार्ने चेष्टा गर्नु पर्छ । सज्जन मान्छेहरू हाकाहाकी चम्कनो मार्न सर्माउँछन् । लुकाएर आँखा छलेर दाँया बाँया खोकिलाको अन्तरकुन्तरमा लगेर जम्राको ज्यान लिन सक्छन् । छाँया पारेर मार्छन । बरू मान्छेले मान्छेलाई हाकाहाकी मार्न केही झैं मान्दैन तर चम्कनो ढाडी जम्रा मार्दा औधी नै सर्माउँछन् । शायद जम्रा जीवहरूसँग इज्जत प्रतिष्ठा गाँसिएको हुन्छ क्यार ! चम्कनो मारेको अन्यत्रीले देखिहाले भने इज्जत प्रतिष्ठा स्खलन हुनसक्छ क्यार ! मानमर्यादामा आँच आउन सक्छ होला र त मान्छेका मेल फिमेल उदेकलाग्दो गरी सर्माउँछन् । तर मान्छेले मान्छे मार्दा त्यो अनुभूत गर्न छोडिसके । त्यसैले बुद्धिमान् मान्छेले सानो कुरा होइन, ठूलै कुरा मार्न खोज्छ । गैँडा, बाघ, कस्तूरी, हात्ती र धनवान् ठूला व्यापारी मान्छेलाई चण्डाल, सिल्ली मानवले नशर्माई मारिराखेकै हुन्छ ।

जुनसुकै चीजको पनि इतिहास हुन्छ । इतिहास मानव अस्थिपञ्जरको पनि हुन्छ । जुनसुकै जीवाष्मा जीवावशेषको उत्पत्ति वा प्रादुर्भावको इतिहास हुन्छ । मानवसँग सम्बन्धित चम्कनोको पनि इतिहास र उत्पत्ति विन्दु हुनसक्छ । उत्पत्ति कसरी, उत्पादन कसरी, संरक्षण कसरी र विनाश कसरी ? सुकिलामुकिला र कलीका कलिला अन्वेषकहरूमा जिज्ञासा लाग्न सक्छ । मानव सृष्टिको मिर्मिरेदेखि नै चम्कनोको चिनारी छ । मैला धैलाको पछि लाग्दै लाग्दै सुकिलामुकिलासम्म आफ्नो सञ्जाल फैलाउन सफल चम्कनोको चुसाइको सिको गरेर चलाख चम्बू मान्छेहरू चूस्दा चूस्दा भुँडी ह्वात् ह्वाती उँभो लागिरहेको देखिन्छ । यस कृयालाई यस्ता मान्छे आफ्नो पौरख ठान्छन् । यस जमानामा खानु खानु खाली खानु र भँुडी ठूलो यमानको बनाउनुलाई पौरख र पाखुरीको बुता ठान्छन् । यस्तै पाखुरी र पौरखका पारखीहरू नै अग्रपङ्क्तिका सम्मान र पुष्पगुच्छाका दावेदार हुन्छन् । यसलाई हामीले बधाइ र गर्वका साथ नियालिराखेका हुन्छौँ ।

चम्कनोको सूक्ष्म रूप लिखो हो । लिखो, भुसुनो, चम्कनो, ढाडी हुँदै जम्राले जीवनलाई उत्कर्षमा पु¥याउँछ । पेट पालनको सिलसिलामा सुकिलामुकिला मैला धैला केही नभनी शरीरमा बुर्कुसी मार्दा मान्छेलाई चिलाउँछ । यस्तो स्थितिमा मान्छेले हातैले वा भित्तामा रगडिएर, दाउराले वा कलमले कन्याएर धित मार्छ भने पशु र पक्षीहरूले खुट्टा जिब्राले चुच्चाले मुखले रगडेर चिलाइलाई थान्को लगाउँछन्, क्षणिक आनन्द लिन्छन् । फेरि उस्ताको उस्तै आफ्नो पूर्णकदबाट चम्कनोको उठीबास नभएसम्म चिलाउने कन्याउने काम जारी रहन्छ । आज नेपाल आमाको सारा शरीरमा चम्कनो परेको छ । यसलाई सरकारले सिध्याउन नसकेर खुट्ट्रा कमाई राखेको छ । लगलग हल्ली राखेको छ । विभिन्न जातजाति संघीयता र समावेशीयताको थाङ्नाको मर्मत सम्भार गर्दागर्दै त्यही लुगा कपडामा उडुस, उपियाँ, लिखा, भुसुना, चम्कनो, ढाडी, किर्नाजस्ता परपीडक रक्तपिपासु जीवहरू च्याउ उम्रेझैं दिनानुदिन वृद्धिले नेपाल आमालाई बाँच्नु न मर्नु, न हाँस्नु न रुनुको स्थितिमा पु¥याएको छ । शरीर शस्त्रअस्त्रका अन्तर कुन्तरमा विभिन्न क्याम्प र शिविरमा जेनतेन बाँचेका जीविका चलाएका चम्कनोहरूले आफूलाई यसैमा भाग्यशाली र आफ्नो सौभाग्य ठानेका छन् । मर्न नसकेका मार्नु पर्ने जीवको यसै अहंकारको कारण नेपाल आमालाई सन्चो छैन । जिउ चङगा छैन । पिउने पवित्र गङ्गा छैन । सोझा सिधा सुकिलामुकिला र मैला धैलाहरू यही पिरलोले खिस्रिक्क परेका छन् । पर्यटन, पर्यटक, व्यापार व्यवसाय सब सोत्तर भएर सुतेका छन् । ननिदाए पनि चिन्ताग्रस्त स्थितिमा उँघिराखेका छन् । आमालाई सताएर माकुराको बच्चाले आफ्नै जननी सिध्यायझैं नेपाल आमाको पनि हुर्मत लिंदै हुरुक्क हुरुक्क बनाइसकेका छन् । धेरै समय भयो यो हविगत व्यहोरेको । आमालाई रुवाउनु, घात, प्रतिघात र कुठाराघात गर्नु महापाप हो । कसरी हुन्छ चम्कनो, उडुस, उपियाँलाई शरीरमा साम्राज्य कायम गर्न दिनु हुँदैन । शरीर छोडिदेउ, आमालाई बन्धन मुक्त गर, नसताऊ, के खान्छौ, के लगाउँछौ बताऊ भनेर चम्कनोलाई सिधा दिएर विदा दिनु प¥या छ ।

जहाँ चम्कनो, उपियाँ, उडुसजस्ता जीवले उपद्रो मच्चाउँछ त्यहाँ लाभ हुन्छ । कसैलाई फाइदा हुन्छ कसैलाई बेफाइदा । यो पर्नु भनेको सगुन र अपसगुनको कुरा पनि हो । फाप अफापको कुरा हो । नेपाल सिध्याउन खोज्ने विभिन्न बान्कीका चम्कनोहरूले उग्ररूप लिएका छन् । यो फाप हो कि अफाप हो ? फाप अफापको रिजल्ट पछि निस्कन्छ । सगुन अपसगुन भविष्यले बताउँछ । हुन पनि जम्रा परेको कसैलाई फाप्छ कसैलाई फाप्दैन । तर दुःखको कुरा नेपाल आमाकोे रगतमा होली खेलेका छन् । बुद्धिमानी चण्डाल ढाडी, नेतृत्व वर्गहरू विवेक शून्य तथा मूकदर्शक भएर चम्कनोलाई आदेश दिन्छन्, ह्वीप जारी गर्छन् “उखरमाउलो मच्चाऊ, सताऊ टट्टाउने गरी टोक, ठोक, चुस, कसरी हुन्छ सताओ, बेस्मारी सताओ र मानव बिस्तारामा लुक, मानव चर्ममा किर्नु बनेर मार्नै नसक्ने गरी लुक अनि हामी बाहिर निस्किएर कुर्लन्छौं “चुस्न, धुत्न, लुट्न, सिध्याउन उठिबास गराउन पाउनु पर्छ” । शायद हुनसक्छ यी किर्ना, चम्कनो उडुस र उपियाँले सत्ता ताकेका होलान् । सत्ताको स्वाद थाहा पाएपछि यस्तै हुन्छ । झीना मसिना सानातिनालाई पनि सत्ता चाहिने भए पछि केही समयलाई बाईसे चौवीसे राज्य बनाएर माग पु¥याइ दिए चम्कनो ढाडीसँगको रँडाको साम्य हुँदैन र ? यसो गरे कसो होला ? त्यसो गरे साँप पनि साम्य पर्दैनथ्यो हम्मे हम्मे । होइन भने बुद्धिमानीबाट बालहठ किन ? बुद्धिमानी त सदाबहार बुद्धिमानी नै हुन्छन् हैन र ? के बुद्धिमानीहरूले पनि वेला वेलामा सन्किएर बाटो बिराउने र पिराउने गर्छन् ? यो गर्न तिनलाई सुहाउँछ ? हुनसक्छ, बुद्धिमान्हरू मूर्ख हुने समय आएको छ । हिजो मयलका लिखाहरू आज भुसुना भोलि चम्कनो पर्सी ढाडी कस्तो छिटो विकास । नेपालको पनि यस्तै छिटो विकास सम्भव छैन ? यसरी तीव्र गतिले विकास हुने भए सुकिलामुकिलाको सङ्ख्या बढ्ने थियो । चम्कनो मार्ने समय बच्ने थियो । सरकारले लिखा मार्न नै अल्छि गरेर हो चम्कनो फैलिएको । लिखा त हो भनेर हेप्नु भएन । हेपेको खोलाले बगाउँछ । विभिन्न ब्रह्मपुत्रहरूले नेपाललाई तलै तलै बगाइराखेका छन् । यो हेपेको फल हो । कर्मको फल हो । कर्मको फल सबैको साझा र अनिवार्य हुन्छ ।

एक छिमल हुर्किएका किर्ना, चम्कनो, ढाडी, उडुस, उपियाँलाई सरकारले भात भत्ताको साथमा थाङ्नामा सुताएर बिभिन्न शिविरमा थन्क्याउने वा अन्य रक्तपिपासु जीवहरूसँग समायोजन गर्ने वा आफ्नै खप्पर खोप्लेगिडी र खोकिलामा कोच्ने शीघ्र निर्णयको खाँचो पर्छ । नत्र टट्याउने गरी टोक्नसक्छ । यसलाई जबरजस्ती गलहत्याउने कि नत्थी लगाएर राख्ने ? चम्कनोको यावत् विकारहरूले नेपालआमाको पूर्ण कद हदभन्दा बढी विकारमय भएको छ । अब नेपाल आमालाई हँसाउन, सुकसुकाउँदो, भरभराउँदो, चम्किलो बनाउन सज्जन नागरिक समाज, सुकिलामुकिला बौद्धिक क्षेत्रका अगुवा, पछुवा सबैलाई चम्कनो, किर्ना, उडुस, उपियाँको जरै उखेल्न शरीरको भुत्ला उखेल्न र ढाडीको सीङ, जरो, जुरो र जुँगा उखेल्न काइँयोसहित तातो पानी उमाल्न आजकै तिथि र तारिखबाट म चम्कनोपीडित, ढाडीेधारी मानव साँचो सङ्लो मनले आह्वान गर्दछु ।

फुलबारी, पोखरा