नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

प्रस्तावनाः
धेरै साथीभाइहरुले एउटा न एउटा नयाँ सोचका साथ साहित्यमा कोसेढुङ्गा नै गाडिसके । यस्ता काममा म मात्र किन पछि पर्ने भन्ने कुरा बल्ल मेरो दिमागमा छिर्यो । बोधो मान्छे परियो । यस्तै हो । तै ढिलै भए पनि कुरा ता दिमागमा छिर्यो ।

पुरानो हाइकु, ताङ्का, सेदोको आदि ता छँदै थिए यिनले मात्र नपुगी आजभोलि सञ्जालमा नयाँनयाँ मित्रगणहरुले नेपाली कविताका नयाँ नौला स्वरुपहरु उमारिरहनु भएको छ । झन्डै झन्डै चैतबैशाखमा जङ्गलमा झार उम्रिएसरि । कुन स्वरुपको बाउ को हो ?, तिनकी आमा को हुन् ?, कुनको नातागोतामा केके पर्छन् भन्ने यावत् कुरा समेत ठेगान गरिसके । तर यतातिर लागिनँ म यसैले पछि परिसकेँ । नयाँ नयाँ विधाका बाउहरु होलान्, आमाहरू होलान्, सौतेनी आमाहरु पनि होलान्, सम्धी सम्धिनाहरु पनि होलान् । फुपूचेला मामाचेला नागतागोता कुलकुटम्ब इष्टमित्र आदि ।

डाली, थोपो, छेस्को, बाछिटो, तप्केनीहरु ता आई नै सके । साथै काँडा, ऐँजेरु, अड्को, थुङ्गो, चारु, राग. विराग, साग, काग, माग, जस्ता कुरामा घागहरुले भागाभाग गरिसके । अब सबैका सिद्धान्त जानेर ती ती सबै कुराहरुमा दखल राखेर लेख्न सकिन्न । आँटै आउन्न । कुनमा कति अक्षर चाहिन्छ भनेर हेक्का राख्न नै नसकिने भैसक्यो । नसकेपछि पछि परिन्छ । पछि पर्नु भनेको विकास वादको सिद्धान्त विपरीत कुरा भो । पछि पर्नु ता भएन । विकास रोकिनु पनि त भएन । यसैले मैले पनि एउटा नयाँ विधा जन्माउने सुर गरेर गर्भधारण गरेको छु । गर्ध धारण गर्न त सजिलै रहेछ तर त्यसलाई जन्म नामकरण आदिको पो रहेछ महासमस्या ।

नाम जुराउन भएभरका कोसिस गर्न थालियो । भएजति शब्दकोशको खानतलासी गरिएन कि, शब्दकोशका गाडीको खलासी गरिएन कि, भाषाका कुनाकन्दराहरुको खानतलासी गरिएन कि । के मात्र गरिएन ।

२०३० सालदेखिकै साहित्यिक पो त म पनि । उ बेलादेखि नै साहित्यिक लेखनदासी गरेको पो त मैले पनि । भर्खरका साथीहरुले आफ्नो पौरख राख्नै घागघाग काम गरिसके । म किन पछि । बरु चरेस खानु, हरेस नखानु भन्ने सिद्धान्तअनुसार गल्ली डुलुवा नामबाट नामकरण सुरु गरिहेरेँ । अहँ चित्त बुझेन । सुनचरी नामबारे तिनदिन सोचेँ । अहँ चित्त बुझेन त्यसमा पनि । देददे यो नामका अलिकति माथापच्ची गरिहेरेँ । दे दनादन दे नै यसको संक्षिप्त रुप देददे हुने भएकोले यसमा ठुलो समय खर्च भो । तैपनि चित्त बुझेन । दनादनलाई हिन्दी भन्लान् भन्ने ठानेर त्यो बाटो छाडेँ । प्रकृतिको चित्रण हुनु पर्ने सर्त राखेर ऐँजेरु राख्ता कसो पर्ला भन्ने तर्क गरियो आफैँसँग । किन हो यसमा पनि चित्त बुझेन । शुद्ध नेपाली शब्द पो चाहिन्छ त भनेर पेरुङ्गो, हँसिया, खुर्पा, बसिला, हरिस, पेचा, थुन्से, नाम्लो, डोको, भुने, ढोक्से, कन्तुर, पाड्को, ठेडी, अनौ, राँबो, हत्यौरी, खँडपल, बलेँसी, जस्केलो, सिकुवा, चम्को, ओधान, अँगेनु, आदि आदिमा माथापच्ची गरियो । चित्त बुझ्नु त मरिजानु । अनि यसो बोटबिरुवातिर लागियो । रुखका पात, डाँठ, जरो, मुना, बिरुवा, चिउला, पोथ्रो, पाउला, कपना, हाँगो, मुजरो, फूल, कोपिला आदिमा पनि विचार गयो ।

यी त अरुले नै उहिल्यै सकिहालेका रहेछन् भन्ने कुरा चाल पाएपछि निराशा हात परेजस्तो भो । आ तोडिदोऊँ यिनैमध्येमा एक । आखिरि कसैले पढ्ने हैन त भन्ने पनि भो । तर फेरि इमानदारी पनि ता केही चिज हो नि भनेर अरुले पहिल्यै हाल हालिसकेकालाई चलाइएन । अब मलाई केही पनि बाँकी रहेनछ कि कसो हो । पहाडका नाम, हिमालका नाम, ऋतुका नाम, महिना, तिथी, वार, घडी, पला, नक्षत्र, अयन, सम्वत्सर, बेला लगायत् यावत् चहारियो । तर केही सिप लागेन । हार खाएर चूप लाग्नु मात्र बाँकी रह्यो । तै यी तप्कना हाँगो डालीहरुका बाउहरुले केही आइडिया दिन्थे कि भनेर सोचिहेरेँ । तर मागिनँ सल्लाह । चरेस खानु हरेश नखानु भन्ने सिद्धान्त दिमागमा आएर फेरि पनि चूप लाग्न मिलेन ।

एक दिन आच्ची गर्न बसेको मात्र के थिएँ मैले आच्ची गर्नु अघि नै दिमागले ठोकम भन्ने नयाँ नाम खसायो । लु यो ठिक होला । भन्ने लागेर मैले बिर्सिएला भनेर दसबार पटक आच्ची गर्दा गर्दै घोकेँ ठोकम ठोकम ठोकम ठोकम ।

नाम ता भयो अब यसको सिद्धान्तलाई पो कसरी बनाउने होला भनेर पर्यो फसाद । तर त्यसका लागि पनि कतै मुनाको कतै कोपिलाको कतै तप्कनाको कतै डालीको सिद्धान्तका सूत्र चोरचार गरेर यसलाई पनि म ठेगान लाउँछु भन्नेमा पुगियो र सिद्धान्तलेखनको मसौदातिर लागियो र यसरी तयार गरियोः साहित्यिक ठोकम विद्याको सिद्धान्तः

यो चोखो साहित्यको एक विद्या हो । कसैले विद्या किन लेख्नु भो विधा पो त भन्न सक्ला । विद्या लेखे पनि विधा पढ्ने न छन् दुनियाँमा । यसैले ठोकम मेरो साहित्य विद्या हो । यो आधुनिक विद्याले समाजमा देखिएको विकृतिमाथि प्रहार गर्न सशक्त हुनेछ । यसको विशेषता हुनेछ ।

१. यो विद्या कवितामा मात्र सीमित रहन्छ ।
२. यसको रचना दुई चार तीनको हिसाबले गरिन्छ ।
३. पहिलो हरफमा दुई अक्षर हुनु पर्छ । यसमा खुट्टा काटिएको अक्षरलाई पनि पुरै गनिन्छ । कसैले यसमा विमति जनाउन पाउने छैन । खुट्टा काटेको र नकाटेको चिन्नेहरू नै कम भएकोले यसमा कुनै फरक पर्नेवाला छैन ।
४. पहिलो हरफमा विषय उठानसहित उत्तेजनात्मकता हुनेछ ।
५. दोस्रो हरफ भने पहिलो हरफले खोजेको विषयको उपकरणका रुपमा वणर्न हुनेछ ।
६. अन्तिम हरफमा समर्थनात्मक भाव हुनुपर्नेछ ।

क.
ठोक्
कलमले
मजाले ।

यसलाई जथाभावी छरेर पनि लेख्न सकिनेछ ।

ख.
उठ्
गधालाई
चुट्न ।

ग.
हान्
भ्रष्टलाई
नछोड् ।।

यसरी ठोकम विद्यालाई सार्वजनिकीकरण गरिएको छ । विश्वसञ्जालले मान्यता दिएर यस साहित्यिक विद्यालाई उठाउनु हुनेछ भन्ने विश्वास गरिएको छ ।

प्रस्तोताः
कुरौटे कुन्दनकुमार कशिपु
कन्दरपुर नेपाल

झापा