नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

सत्ताको प्रपञ्च यति विघ्न जटिल र पेचिलो हुन्छ कि सामान्य राजनैतिक-कार्यकर्ता र सामान्य जनताले सजिलैसँग बुझ्न सक्दैनन् । राजनीति कुन दिशामा अघि बढिरहेको छ ? कता जाँदैछ ? के हुँदैछ ? यस कुराको सुइँको साधारण जनतालाई मात्र होइन, बर्षौंदेखि सोही कुण्डमा स्नान गरिरहेका राजनीतिक पण्डितहरूलाई पनि थाहा हुँदैन ।

राजनीतिमा कहिले गुरुले चेलोलाई धक्का दिएर पछार्न सक्छ भने, मौका पर्दा चेलोले गुरुको खुट्टा तान्दै मुन्ट्याएर धुलो चटाउने गर्दछ । राजनीतिमा धोका र छलकपटलाई नीति मानिन्छ । दलबदल, गुट, उपगुट, राग र ईष्र्या त राजनीतिका गहना हुन् । उता तिनका सिधासाधा कार्यकर्ताहरू भने बिपक्षीसँग बहस गर्ने जिम्मेदारी निर्वाह गरिरहेकै हुन्छन् । जब बहसको विषय अपर्याप्त हुन्छ, आफ्नै गुट उपगुटसँगको पौँठेजोरीमा समय बिताउन बाध्य हुन्छन् ।

यहाँ कहिले, मित्रको भेषमा शत्रुहरू फेला पर्छन् र शत्रुको भेषमा मित्रहरू । देवताको भेषमा दैत्यहरू हुन्छन् भने दैत्यको भेषमा देवताहरू । कुन मित्र हो कुन शत्रु हो ? राजनीतिका माहिर खेलाडीहरूलाई पनि छुट्याउन गाह्रो हुन्छ, दैत्य कुन भेषमा छ र देवता कुन भेषमा ? राजनीतिको सूत्र नै यही हो, बिचरा निरीह जनता र सामान्य कार्यकर्ताले कसरी जानुन् ?

हुन त यो उहिलेदेखि चलिआएको परम्परा हो, रावणले साधुको भेषमा सीतालाई हरण गर्‍यो । जालन्धरले शिवको भेष धारण गरि पार्वतीलाई छल्न जान्थ्यो । भगवान विष्णुले समेत जालन्धरको भेष धारण गरी वृन्दालाई छल गर्न गएकै हो । जसको प्रसङ्ग हरेक बर्षको पुस माघमा हामी सबैले सुन्ने गरेका छौं, स्वस्थानीको कथा मार्फत । यी सबै पौराणिक कथा मात्र होइनन्, यी त पौराणिक कालका राजनीतिक इतिहास हुन् ।

त्यसबेलाका एकजना स्त्रीले पाँचवटासम्म पति राख्न पाउने, श्रीमतीलाई पवित्र बनाउन बलिरहेको आगोको ज्वालामा राखेर चोख्याउने परम्पराहरू अनुचित लागेर मिल्काइए, भने केही परम्परा कायम छन् ।

मान्छेले निकै उन्नति हाँसिल गर्‍यो, प्रगति गर्‍यो । अनेकौं कुरीति र कुसंस्कारको अन्त भयो तर भेष बदलेर छलछाम गर्ने परम्परा भने आज सम्म निरन्तर कायमै छ ।

मानव सभ्यताकै लागि यो प्रथा कलङ्कका रुपमा रहिरहने छ, यसको अन्त्य कहिले पनि हुँदैन । तर ढुक्क हुनुहोस् कुनैदिन यो सूत्र तपाईं हामीलाईलाई समेत काममा आउन सक्छ । किनभने नजानिदो गरि हामी पनि दिन प्रतिदिन भेष बदलेर हिंड्ने जालन्धरहरूको अन्धभक्त बनिरहेका छौं । हामीले त्यस्तै भेषधारीहरूको सङ्गत गरेका छौं । एक न एक दिन हामी पनि त्यही क्षेत्रमा समर्पित हुन सक्छौं ।

तर हामी निराश भइहाल्ने अवस्थामा पनि पुगेका छैनौं । जब राजनीति नामको धोती फेर्नेहरूले आफ्नो धोती फुस्किएर नाङ्गो बनेको चाल पाउन थाल्ने छन्, हुन सक्छ, यिनीहरूले त्यसै समयदेखि भेष बदल्न छाड्नेछन् ।

रावणको राज्यमा पसेर हनुमानले वितण्डा मच्चाए, लङ्कामा आगो लगाइदिए, तै पनि रावणले सीतालाई गिद्धेदृष्टि लगाउन छोडेको थिएन । सहोदर भाइलाई हनुमानले दलबदल गर्न प्रोत्साहन दिइरहँदा उसले चाल पाएन । रावणको अन्त्य भइदिए लङ्काको राज्यसत्ता आफ्नो हातमा पर्ने कुरा विभिषणले राम्रोसँग बुझेको थियो । सत्ताको लोभमा उसले आफ्नो दाजुलाई नराम्ररी धोका दियो । यसरी हरेक क्षेत्र तहसनहस भइसक्दा पनि रावणले धोती फुस्किएको पत्तो पाएन । जब थाहा पायो समय बिति सकेको थियो । त्यसै समयदेखि राजनीतिमा परेको यो श्रापबाट समाज र राजनीति कहिले पनि मुक्त हुन सकेन । कुनबेला घरभित्रको दुश्मनले धुलो चटाइ दिन्छ, घरमुलीलाई थाहै हुन्न । नपत्याए हाम्रा राजनीतिक दलका दरबारमा हेर्नुस् त, सबै दरबारमा विभिषणहरू छन् । रामसँग मिलेर रावण सिध्याउने खेलमा लागिरहेका । उसो त राजनीतिको दरबारमा विभिषण मात्र होइन आज्ञाकारी पुत्र मेघनादहरू पनि छन् । जसले सत्य र असत्यको पहिचान गर्न सक्दैनन् मात्र लङ्काधीशको आदेश पालना गर्छन् । भविष्यमा जेसुकै होस् ।

सामान्य कार्यकर्ता भने बिचरा उनीहरूकै भजन कीर्तन गाइरहन्छन् । जब भजनियालाई उसको कुलनेताले भन्छ “तिमी गर्व गर किनभने तिमी हाम्रो दलको इमान्दार कार्यकर्ता हौ ।” आफ्नो नेताको यस्तो भनाईले भावावेशमा ऊ विवेक शून्य बन्छ र त्यसै दलरुपि भग्नावशेलाई आफ्नो संसार ठान्छ । कुलको कुलायन ठान्छ र सहजै आफ्नो इष्टदेव मानिदिन्छ । त्यसपछि उसले अन्य कसैको छायाँ पनि रुचाउँदैन । अन्त्यमा जब उसकै आफ्नो नेताको कुकृत्यको फेहरिस्त अखवारहरूमा छताछुल्ल हुन थाल्छन्, समय घर्किसकेको हुन्छ । अब आफूले मान्दै आएको इष्टदेवले जतिसुकै अपराध र गल्ती किन नगरोस्, अब सबैको प्रयास त्यसैलाई ढाकछोप गर्नतिर केन्द्रित हुन्छ ।

उसको भागमा केही आत्मग्लानी र मात्र फोस्रो गर्व बाँकी रहन्छ ! नेपालका अधिकांश दलका कार्यकर्ताहरूको संयुक्त भोगाइ यहि हो ।

बाहिरबाट हेर्दा जे देखिन्छ, मूलतः त्यो सत्य हुँदैन ! त्यो त मात्र, मिथ्या हुन्छ ! मान्छेहरूलाई भ्रमित पार्न मिथ्या-सिद्धान्तको शालिक ठड्याइन्छ ्र मान्छेहरू भने त्यो काल्पनिक शालिक लाई हेरेर दङ्ग पर्दछन् । कुनैदिन यो काल्पनिक शालिक ढल्यो भने त्यसले सबैलाई च्याप्न सक्छ । बेलैमा होस पुर्‍याउनु पर्छ । गजब छ यो राजनीति भन्ने चिज ।

०००
चितवन