नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

नगिता लेप्चा राई

समय आउँछ पर्खदैन,

बगेको खोलो फर्कँदैन ।।।

आफ्नै सीमा र गतिमा हिँड़्ने समय निस्वार्थ र निश्चल हुन्छ । समयलाई धनी, गरिब, शक्तिवान्, रुपवान्, रोगी, निरोगी कसैसित कुनै मतलब हुँदैन । समयले न धनीको धनको लोभ गर्छ, न कुनै शक्तिसित डराउँछ, न गरिब, निमुखा भनी माया गर्छ न कसैको रुपसित मोहित हुन्छ । न भगवान्, न दानव, न मानव कसैलाई टेर्दैन ! आफ्नै धुनमा बगिरहन्छ समय । यसैकारण समयलाई मैले गोर्खे जिप भनेकी छु । र, यो समयको गोर्खे जिप कहिल्यै रोकिँदैन । त्यो कुदेको कुदेकै छ । गोर्खे जिपलाई  पेट्रोल वा डिजेल चाहिँदैन, न सकिन्छ नै । यसलाई ठेल्नु पर्दैन न टोचन नै लाउनुपर्छ । अनादिकालदेखि कुदेको छ कि कुदेको छ अनि अनन्तसम्म यो चल्नेछ । पुरानो स्लोगान– चल्छ, चल्नेछ ।

समयको यो गोर्खे जिपमा चढ़ेर हामी निकै टाढ़ासम्म आइपुगेका छौं ।  धेरै बाटा–घाटा, उकाली–ओह्राली नाँघिसकेका छौं । हिँड़्दा–हिँड़्दा छोडि़सकेका बाटा–घाटाहरूलाई कहिलेकाहीँ फर्केर पनि हेर्ने गर्छौं अनि चुक–चुक् गर्दै भन्ने गर्छौं– आहा ! अतितका ती बाटा–घाटाहरू नै राम्रा थिए । अहिले जुन बाटाहरू भएर हिँड़्दैछौं ती बाटाहरू पाप्रा उप्केका घाउहरू जस्तै छन् । हिँड़्दा ठोकिँदै, धकिँदै, हुत्तिँदै हिँड़्नु पर्दैछ । अर्थात् त्यो समय नै राम्रो थियो । अहिलेको समय खतम छ…रड्डी छ ।

जेनेरेशन ग्याप वा प्रजन्मको व्यवधान छ । यो कुरो सुन्दा–सुन्दा यी कानहरू थेत्तर भइसकेका छन् । बाबुबाजेहरूले यो कुरा उहिल्यै थाहा पाइसकेका हुन् । त्यसपछि मैले अनि मेरा बाल–बच्चाहरूले थाहा पाउँनेछन्, यो नियम हो । जेनेरेशन ग्यापको दलदलमा फँसेर हामी पछिल्तिर फर्की भन्ने गर्छौं– आहा ! क्या सुन्दर ! तर मलाई के लाग्छ भने, त्यो भूल चश्माले भूल देखिएको मात्र हो । यी सबै मन भुल्याउने कुराहरू मात्रै हुन् ।

यो संसारको विशाल बाटा–घाटा, मैदानमा सबै दुगुर्दैछन् । बाल–वृद्–वनिता सबै एक तमासले दुगुरिरहेका छन् । कोही रोकिएका छन् भने कोही नन स्टप दुगुरेको दुगुर¥यै । एक्सप्रेस माल । सामान्य रोकियो कि ता पछिल्तिरबाट ठेल्नेहरू यतिकै हुन्छन् । उछिँदै जाँदा पछिल्तिरबाट उही ठेल्नेहरू तानेको तानेकै गर्छन् ।

एकक्षण घोत्लिऔं न अब । हिजोआजको दिन राम्रो कि नराम्रो ? यदि म भानुभक्तको समयमा जन्मेकी भए र वर्तमानमा जन्मेको भए के फरक हुन्थ्यो ? पहिलेका प्रख्यात विभूतिहरू सबै नै प्रायः पचासभित्रमै पैताला फर्काउँथे । भानुभक्त, मोतीराम, देवकोटा, गिरी, कटुवाल सबै नै कम्ति उमेरमै बिते । तर त्यही कम्ति समयमा उनीहरूले जे गरेर गएका छन्  हामीहरू त्यसको डबल बाँच्यौं भने पनि केही ताछ्न् सक्दैनौं…नाप्न सक्दैनौं ।

उहिले कालो ज्वरो, कलेरा, प्लेग, सुकेनाश (टिबी) रोगहरू सुपर हिट थिए । अहिले ती सबै रोगहरू फ्लप भइसकेका छन् । क्यान्सर आयो । एडस् आयो । मात्नु अचेल नर्मल भइसकेको छ । त्यसलाई अहिले ड्रग्स, गोटीले फ्लप पारेको छ ।

अचेलका विद्यार्थीहरूका टाउकामा विद्याको गह्रौं बोझ बोकाइएको छ । आमा–बाबुको घोंचाइँले सबै मूसा दुगुराइ गरिरहेछन् । कोही गर्दैछन्, कोही हराउँदैछन् । सबै आलु हुँदैछन् । बुद्धि ? एउटा कथाको स्मरण भयो– काग र फ्याउरोको कथा । फ्याउरोले आफ्नो चतुर बुद्धिले कागलाई फुर्काएर त्यसको मुखबाट रोटीको टुक्रा हात पारेको कथा । मैले पहिलो श्रेणीमै पढ़ेकी यो कथा अहिले पहिलो श्रेणी पढ़्दै गरेका मेरो एकजना विद्यार्थीलाई सुनाउँदा उसले मलाई सोधी– गुरुमा ! कागले त्यो रोटीको टुक्रा आफ्नो खुट्टामा च्यापेर पनि गीत गाउन सक्थ्यो । कि चाहिँ त्यो रोटीको टुक्रा त्यसकै गुँड़मा राखेर पनि गीत सुनाउन सक्थ्यो त । समस्त काग सन्तानलाई गोहार मागी गुहार मागी त्यो फ्याउरोलाई ठुङ्दा पनि फ्याउरोले सुइँकुच्चा ठोक्थ्यो ।

म बोलिनँ । तर उपर्युक्त तीनैवटा काम हुन सक्थ्यो । त्यसताक .यो कथा सुन्दा कसैले फुर्कायो भन्दैमा ग्यास बेलुनजस्तो माथि उड़्नु हुँदैन भन्ने शिक्षा लिएकी छु । साँच्चै अचेलका बाबुहरूको बुद्धि गजबकै छ ।  एकदिन लाड़े पल्टिँदै मेरो छोरोले मलाई सोध्यो– मम्मा….तपाईंको खास घर कहाँ हो ?

मैले जवाब दिएँ– मुण्डाकोठी

– अनि पापाको घर चाहिँ ?

– लाटपञ्चर ।

– अनि मेरो ?

– तिम्रो ? तिम्रो घर खोलाचन्द फाप्री ।

त्यसले मलाई गम्भीर प्रश्न ग-यो– पापाको घर लाटपञ्चर, तपाईंको मुण्डाकोठी अनि मेरो खोलाचन्द फाप्री । अनि हामी तीनजनाको भेट चाहिँ कसरी भयो मम्मा ?

बोलिनँ म । यसको उत्तर नै थिएन मसित ।

अब हामी यस्ता बाबुहरूसित सावधान हुने समय आएको छ । यिनीहरू जस्ता बाठा चतुर कोही छैनन् । यसर्थ यिनीहरूलाई ह्याण्ज गर्न अगावै पहिले हामीले आफूलाई नै चलाउन ह्याण्डल गर्नु परेको छ ।

अचेलका बाबु (केटकेटी)हरू प्यारेण्टसको कुनै परवाह नगरी आफ्नो साथी रोज्न थालेका छन् । धनी–गरिब जातपातको प्रश्नै छैन । यस्ता कुरा त मै मान्दिनँ । दुईजनाको मन मिले बस…काम फत्ते । गधे से दिल लगी तो परी क्या चिज है ?

उहिले सासू देख्दा बुहारीको सातो–पुत्लो उड़्थ्यो । अचेल बुहारी देख्ने बितिकै सासूको सातोपुत्लो उड़न थालेको छ । अचेलका बुहारीहरू एउटै कुरा मात्र जान्दछन्– मी एण्ड माई हबी । जमाना बदल गया है ।

कोठाकी गृहिणी अहिले किचेन क्वीन । सिलोटो–लोहोरोको लण्ठा छैन, मसला–अचार पिँध्ने झमेला छैन, ग्यास चूल्हा जिन्दावाद ! प्रेसर कुकरमा चामल हालेर बसाऊ, सिटी बजेपछि निकाल । समय बचत ।

अर्काको चियोचर्चो गर्ने समय पटक्कै छैन । कसैलाई चित पार्ने इच्छा छैन । कारण सबै बिजी…टु मच बिजी । आफ्नै बारेमा त सोंच्ने फूर्सद छैन थर्ड पर्सनको बारेमा किन सोंच्नु ?

नेबर ? छिमेकी ? देख्ने बितिकै मुस्कुराइ दिन्छौं तर घर कुनै दिन आउनोस् कहिल्यै भन्दैनौं । आयो कि सर्वनाश । अर्काको खोइरो खनाइ सुरु । धरभित्र बाबुहरूसित बस्यो, टिभी हेर-यो, मोबाइलमा लुडू खेल्यो बस् ।

हामी कति भाग्यशाली छौं । यही भाग्यको कारणले हामीले कति के पाएका  छौं । निकट भविष्यमा अझै के के पाउँनेछौं ।  माटामा खुट्टा नराखी उड़ेर हिँड़्ने नेता पाएका छौं । नेताहरूले जतिसुकै गल्ती गरे पनि हामी एडजस्ट वा कम्प्रोमाइज गरिहाल्छौं । हुन पनि यो परिवर्तनशील समयमा यदि एडजस्ट वा कम्प्रोमाइज गर्न सिकेनौं वा जानेनौं भने त्यो दोष हाम्रै हो । यसैले समयको गोर्खे जिपको रफ्तारसित हाम्रो मनको रफ्तार पनि एडजस्ट वा कम्प्रोमिज गर्नैपर्छ । नत्र हाम्रो टाउकाभरि दुर्गति नै दुर्गति छ.! हाम्रो जीवन थाङ्नाजस्तो छ ।

सावधान… ! होसियार….. !

०००

खोलाचन्द फाप्री, सिलगड़ी, भारत