नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

नरमेन्द्र लामा :

“कलिको मान धुम्रपान” भने आहान छ । कुनै कुरालाई पोलेर वा घोलेर धुँवा खानु, पिउनु, निल्नु, घिच्नु आदिलाई धुम्रपान मान्छि । पोलेर धुवाँ पिउनेमा धेरै चीज छन् । त्यसमध्ये गाँजा, चरेस, स्म्याक, बिँडी, चुरोट, तमाखु आदि मुख्य हुन् । मपाईंलाई गाँजा, चरेस र स्म्याकको अनुभव अरू महनुभावहरूलाई जस्तो छैन । पिउने तरिका थरिथरिका छन् भन्ने कुरा मात्र थाहा छ, बस्, त्यत्ति हो । त्यसकारण यस लेखमा चुरोट, बिँडी आदिको मात्र बयान गरिन्छ, रिसानी माफ ! बिँडी र बेलौती, लुइँठे र अम्बा चाहिँ एकै ड्याङका मूला हुन् । यिनीहरू नेपालमै उत्पत्ति र निर्मित भएकाले नेपाली नै नाम निको मानेर टीको लागेको छ । मतलब यिनीहरूको नाम नेपाली नै छ । अझ बिँडी र लुइँठे, बेलौती र अम्बा एउटै आमाबाबुका सन्तान, नाताले दाजुभाइ पर्दछन् ।

तमाखु र चुरोटले चाहिँ अङ्ग्रेजी भाषासँग मितेरी लाएको छ । तमाखु अङ्ग्रेजी ट टोबाको (सूर्ति) शब्दबाट बिग्रेर बनेको शब्द हो । सखर, खुदो वा भेलीमा चुटेर, कुटेर, भुटेर प्रमोसन गर्दा पनि डिमोसन नै अर्थात् तमाखु नै रहेको छ । प्रमोसनका लागि सवैथोकले योग्य भएर पनि डिमोसन भएको कर्मचारीझैँ कति चित्त दुखाउँदा होलान् यी तमाखुहरूले बिचरा ! च्वः च्वः ! चुरोटको त झन् कुरै नगरौँ । किनभने अङ्ग्रेजी भाषामा ठिमाहा भएर आएको शब्द हो । अर्को शब्दमा भन्ने हो भने खच्चर भएको छ । अङ्ग्रेजी सिगरेट शब्दलाई भर्खर-भर्खर अङ्ग्रेजी भाषा नेपाल भित्रिएको बेला राम्रो उच्चारण गर्न नजानेर सी एच्को उच्चारण च हुने र चको उच्चारण गर्दा अप्ठ्यारो हुने हुनाले, अटेरी नेपाली जिब्रोले चुरोट शब्द बनाएको हुनुपर्छ । वास्तविकतामा होस् कि नहोस्, नेपाली व्याकरणको नियम कानुनले मानोस् कि नमानोस् मलाई मतलब छैन । मेरो दिमागले शतप्रतिशत यही ठहर गरेको छ ।

सत्य युगमा मान्यजनलाई जेसुकै वस्तुले सम्मान र सत्कार गरेको भए तापनि कलीयुगमा चाहिँ चुरोटले मान मर्यादा गरिन्छ । हुन त कलीयुगीन ऋषिमुनिहरूलाई गाँजा, चरेस नभई नहुने हुनाले त्यस युगमा पनि धुवाँ प्रशस्त पिउँथे भनेर अड्कल काट्ने ठाउँ पनि प्रशस्तै छ । मेरो विचारमा भन्नुहुन्छ भने सत्य युगमा झन् धुम्रपानले उग्ररूप लिएको हुनुपर्छ । किनभने ऋषिमुनिहरू प्रशस्त होम, यज्ञादि गर्दथे भनेर हाम्रा धर्मशास्त्रहरूले परी लगाउँछन्, होइन त ? उनीहरूलाई मुखले मात्र पान गरेर नअघाएर कान आदिबाट पान गर्नको लागि त्यसो गरेको हुनुपर्छ । सत्य युगमा के गरे के गरेनन् कोट्याउने तरखरमा नलागौँ । पुरानो कुरा खोतल्दै लगेमा आफू पनि बाँदरको सन्तान सावित होइन्छ । कलियुगमा चुरोट बिँडी नभई नहुने र नखाएमा कुनै कामै नचल्ने भएको कुरोको जिलीगाँठी त्यत्ति हो । कुनै कामको बलियो हतियार छ भने त्यो हतियारको नाम हो सिगरेट !

अड्डा अदालत, साथीभाइ, इष्टमित्र जो कोहीसँग पनि कुनै काम पट्याउनु छ भने पहिले चुरोट झिकेर सम्मानका साथ सत्कार गरे पट्टियो नत्र त्यसै थच्चियो हुन्छ भने अन्तको त कुरै भएन । मलाई लाग्छ, चुरोट बिँडी नभए नेपालीहरूको दिसा पिसाप नै बन्द हुने भएको छ । बाथरूम जाँदा चुरोट च्यापेर नगए आधा दिन बित्दछ । मेला जाँदा चुरोट, तीर्थ जाँदा चुरोट, बजार जाँदा चुरोट, भ्रमण जाँदा चरोट, सिनेमा जाँदा चुरोट, अस्पताल जाँदा चुरोट ! अरु कुराको बन्दोबस्त मिलाउन छाडेर पनि पहिले चुरोटकै व्यवस्था मिलाउनु पर्दछ । जहाँ गए पनि रेलको माउलेझैँ मुख र नाकबाट फुरुरु….. धुँवा नउडाई नहुने नाक मुखले कारखानाको चिम्नी नबाई सुखै नपाइने, हगि ?

कसैकसैले, धुम्रपान लिन्छ ज्यान, धुम्रपान त्यागौँ, अमूल्य जीवन बचाऔँ, अमूल्य जीवनलाई धुवाँमा नउडाऔँ भनेको सुनिन्छ र पोष्टर, पम्प्लेट बनाएर टाँसेको भेटिन्छ । अझ शहर बजारका चौबाटामा त एष्टे्र बोकेर सिगरेटको ठुटो झोस्न लागेको समेत देखिन्छ । रेडियो, टिभी र पत्रिकामा पनि सुन्न, हेर्न र पढ्न पाइन्छ । फेरि लगत्तैपछि “स्वाद र सन्तुष्टिका लागि” भनेर चुरोटको विज्ञापन गरिएको हुन्छ । कुरो ठीक पनि हो, म जन्मेर यत्रो पाँच फुटको भइसकेँ, चुरोट खाएर मरेको मान्छे भेट्न त के सुनेकोसम्म पनि छैन । कोही मरेको भए उसको काल आएर मात्र परेको होला ! कसैले एक खिली पूरै खाएमा ३ मिनेट आयु घट्छ रे भन्छन् । त्यसो त खास आयु कसरी घट्यो भन्ने ? सय वर्ष आयु राखेर हेर्दा पनि ६ महिना चाँडो नमरिँदंो रहेछ । उही पनि सिङ्गै कसले खानसक्छ र ? ठुटो त जसले पनि फ्याँकी हाल्छ नि ?

मैले देख्ता त चुरोट गुणैगुणले युक्त वस्तु हो । व्यक्तिगत तथा सामुहिक दुवै रूपले फाइदाजनक छ । भन्ने हो भने हाम्रो राष्ट्रिय आय नै सबभन्दा बढ्ता चुरोट कारखानाबाट भएको छ । हाम्रो राष्ट्रको विकास नै चुरोटको हातखुट्टामा निर्भर छ । हाम्रो देशमा २ वटा चुरोट करखाना फस्टाउँदै छन् । त्यसबाट जनताले काम र माम पाउने स्वतः सिद्ध छ । फेरि देश विकासशील मुलुकमा गनिनको लागि चुरोट रक्सीलगायत सबै चीजबीजको विकास हुनु अति आवश्यक छ । सबै चीज हाम्रो देशमा बन्दछन् तर रक्सी र चुरोट पनि बन्दैन भन्दा अरुले के भन्लान् ! सिङ पुच्छर नभएको गाईभैँसी जस्तो !!

चुरोट एकातिर स्लो पोइजन हो भने अर्कातिर आयु बढाउने औषधी पनि हो । केही गरी फोक्सोमा टी.बी. का कीटाणु जन्मेदेखि नै लिएर आएको रहेछ भने सिगरेट पिउन थालेपछि भुसुक्कै भएर मर्छन् । यदि यस्तो भएमा आयु बढाएन त ? यसले एकातिर सुद्धि हराउँछ भने अर्कातिर बुद्धि बढाउँछ । कुनैबेला सुद्धि हराएपछि बुद्धि गुम भयो भने एक खिली सिगरेट पिउनुस्, पिइसकेपछि तपाईंको बुद्धि जिउँका तिउँ भएर फर्कन्छ । जिब्रोमा खटिरा छ भने क्यान्सरको किटाणु पनि हुनसक्छ । सिगरेट पिउनुस्, सफाचट भइहाल्छ । कसैसँग नयाँ मित्रता गाँस्नु छ भने खल्तीमा फिल्टर सिगरेटको बट्टा राखेर हिँड्नुस्, जताततै घनिष्ट मित्र पाउनुहुनेछ । कसैसँग लभ गर्नुछ भने ओठमा फिल्टरवाला चुरोट च्यापेर सुरु गर्नुहोस्, चाँडै नै सफलता पाउनुहुनेछ । काम गरेर थकाई लागेमा एक खिली चुरोट पिउनुस्, पिई नसक्दै टनिकको काम गरिहाल्छ । म पनि लेख लेख्न आएन कि चुरोट पिउने गर्छु ।

चुरोट झगडाको औषधि पनि हो । तपाईंको लोग्नेस्वास्नीको झगडा पर्दा हत्त न पत्त आफ्नो मुखमा चुरोट झोस्नुस्, एक आगो एउटा पानी भइहाल्छ । बारबार यही क्रिया गरेमा रिसाएका मान्छे पनि हाँस्न थाल्नेछ । चुरोटले ज्ञान, मान, इज्जत सबथोक बढाइदिन सक्छ । पैसाको नाश होला भनेर चित्त दुखाउनु पर्दैन, पैसा आउने बाटो त त्यसै अटोमेटिकल्ली आइहाल्छ । बानी लागेपछि काम गरेर, ढाँटेर, अर्काको खल्तीमा हात हालेर जे गरी भए पनि चुरोटको लागि पैसा जोहो नगरी सुखै छैन । भरे खाने चामल बेचेर पनि पैसा नखर्ची कामै छैन । त्यसकारण चुरोट खाने मान्छेको बगली कहिल्यै खाली हुँदैन । सधैँ लक्ष्मीले बास गरेको हुन्छ ।

त्यति मात्रै हो र ? कसैलाई आशुकवि, महाकवि बन्नुछ भने पनि अवश्य चुरोट पिउनुहोला । हाम्रा लक्ष्मीप्रसाद देवकोटालाई मोटर र फूलमार चुरोटले नै महाकवि बनाएका हुन् । तपाईंले त झन् याक र नौलो जस्तो फिल्टर फिट गरेको सिगरेट पिउने सौभाग्य पाउनुभएको छ, होइन त ? पिउँदै जानुस्, भविष्यमा देवकोटालाई पनि उछिन्नुहुनेछ । याक र नौलो सक्नुहुन्न भने खुकुरी भए पनि पिउनुहोला । खुकुरी सिगरेटको वर्ग झ्वाट्ट हेर्दा उस्तै देखिए तापनि फरकफरक छन् । सिगरेट भन्नाले अलि लामो, फिल्टरवाल, विदेशबाट आयात गरिएको हन्छ र चुरोट चाहिँ फिल्टरविहीन, छोटो, नेपालमै निर्मित बस्, फरक पर्ने कुरा त्यति हो ।

०००
‘कुखुरीको दूध’ हास्यव्यङ्ग्यसङ्ग्रह (२०६०)