नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

चिरञ्जीवी दाहाल :

त्यो चुलेसी यति विधि धारिलो नभइदिएको भए झरिलो आरान तिर पटकपटक पुर्याउनु पर्थ्यो । सबैले भन्थे, यो गतिलो मालबाट बनेको चुलेसी हो । निकै वर्ष अघि गाउँकै आरानमा बनेको रे । जिजुबाजेको पालादेखिको चुलेसीले हजारौँ टन तरकारी काट्ने काम गरेर ठूलो गुन लगाएको छ । जसलाई एकपटक हालेको पाइनले वर्षौंसम्म काम गरेको थियो । त्यसैले यो चुलेसीलाई हतपती अर्जाप्नु पर्दैन थियो । गाउँमा कसैले चुलेसीको यसरी प्रसंसा गरेको सुनिन्थ्यो भने चुलेसीको बदख्वाइँ गर्नेहरू पनि कम थिएनन् ।

कसैले भन्थे, “यसको धार निकै तेज भएपनि अनुहारमा त्यति विधि क्रेज छैन । कतैबाट हेर्दा पनि यसको धार जस्तै तेजिलो, अनुहार थिएन । यसको न कोइलीको जस्तै सुरिलो कण्ठ छ ! न जुरेलीको जस्तो खिरिलो ज्यान छ ! नभन्दै त्यो चुलेसी कता के नमिलेको कता के नमिलेको हेर्दा कुरुप नै देखिन्थ्यो !”

देख्नेले जसरी देखे पनि चुलेसीको फुर्ती भने हेरि नसक्नुको थियो । उसले फुर्ती लगाउने केवल एउटै मात्र कारण थियो, निकै पुरानो र उसको तेजिलो धार । जब चुलेसीले केही काट्न लाग्थ्यो, काट्नेले निकै होस पुर्‍याउनु पर्ने हुन्थ्यो । अन्यथा कि त्यसले हातका औँला सर्‍याप्पै बनाएर काटिदिन्थ्यो कि त पैँतालिस डिग्रीको कोण बनाएर मान्छेको भाग्य रेखा नै परिवर्तन हुने गरी हत्केलामा बडेमानको चिनो लगाएर रगत बग्ने खोल्सी बनाइदिन्थ्यो ।

चुलेसीको फुर्ती देखेर मान्छेहरू अचम्म मान्ने गर्दथे । लाग्ने धार जस्तै अनुहार पनि चरिनङ्ग्रे र चुस्स नभइदिएको भए चुलेसीले झनै कति फुर्ती लगाउँथ्यो होला ! मान्छेहरू भन्थे, “कुन मखण्डी सर्जकले यो पाखण्डी चुलेसी बनाएछ कुन्नि ? यसको धार छोडेर बाँकी सबै कुरा बेकार छ ।” यो चुलेसीले खसी काट्ने हो भने खुकुरीले झैँ न गर्धनको वारपार गर्न सक्छ न त खसी काटेर पार लगाउन सक्छ ! यो न झार काट्ने काममा प्रयोग गर्न सकिन्छ न तार काट्ने काममा ! तर पनि त्यसले दरबारमा घरबार भएको धाक दिन भने कहिल्यै पनि छोडेन ।

सामान्यतया पुरुष भन्दा महिला आकर्षक, सुन्दर र महान मानिन्छन् भन्ने मान्यता अनुसार चुलेसीलाई महान बनाउने नाममा नाकमा एउटा आल्मुनियमको बुलाकी लगाइदिएर त्यसलाई बलजफ्ति महान बनाउने प्रयास गरिएको थियो । तर बुलाकी लगाउँदैमा महान र महिला बन्ने हो भने आफैं सन्तान जन्माउन रहर गर्ने पुरुषहरूले आफ्नो नाकमा बुलाकी लगाउने थिए र महिला बनेर स्वयं बच्चा जन्माउने थिए ।

यदाकदा त्यो बुलाकी लगाएको चुलेसी देखेपछि म त्यसलाई निकै अनौठो मानेर हेर्ने गर्थेँ । मेरो चार वर्षीय नातिले सेतो कागजमा कोरेको चराको चित्र जस्तै देखिने त्यो चुलेसीलाई कुनै कोणबाट हेरे पनि महिला जस्तो देखिँदैन थियो । महिलाको रूप मात्र नदेखिने होइन, महिलाको जस्तै असल गुण त्यस चुलेसीमा केही पनि थिएन । न मैले त्यसमा पुरुषको रुप नै देख्न सकेँ ! इन्टरनेटको यति विधि पँहुच भएको जमानामा चुलेसीले लगाएको बुलाकी, हुलाकीले बोक्ने चिठ्ठीको झोला जस्तै पटक्कै नसुहाए झैं लाग्थ्यो ।

अनि फेरी बुलाकी लगाइदिएर सुन्दर बन्ने भए कस्ता कस्ता कुरूपहरूले समेत बुलाकी लगाउने थिए । मान्छेलाई राम्रो बन्न धनीमानी हरूले जस्तो अनुहारको प्लास्टिक सर्जरी पनि गर्नु पर्दैन थियो । एउटा आल्मुनियमको बुलाकी बनायो, नाकमा झुण्ड्यायो चिटिक्क पर्‍यो बस्यो !

सायद अनुहार देखाउन लायकको नभएर हुनुपर्छ, चुलेसीको तेजिलो धार भएपनि ऊ सधैँ अन्धकारमा बस्ने गर्थ्यो । एकदिन म भण्डार कोठामा जाँँदै थिएँ , म निरपराध मान्छेलाई बिना आधार त्यसको तेजिलो धारले मेरो खुट्टाको कान्छी औँलाको संहार गरिदियो । उसै त म चुलेसी मन नपर्ने मान्छे, त्यसमाथि त्यसदिन उसले मेरो खुट्टाका औंलामा आक्रमण गरेर झनै खुट्टा काटिदिए पछि त म चुलेसीलाई देख्न पनि नसक्ने भएको थिएँ ।

ऊ आफूलाई फलामको सन्तान भएकोमा निकै गर्व गर्थ्यो । दुःखको कुरा फलाममा हुनु पर्ने गुण चुलेसीमा फिटिक्कै थिएन । फलाम गह्रूङ्गो तौल भएको धातु हो । तर त्यो चुलेसीको खासै तौल थिएन । यसको तौल हेर्दा यो फलामको नभएर आल्मुनियमको चुलेसी हो कि जस्तो लाग्थ्यो। जब यसलाई एउटा खुट्टाले कुल्चिएर बस्यो, यसले धैरैको हात काटिदिएको सम्झना छ । उसलाई लाग्छ होला, “आफूलाई लात्ताले कुल्चिएपछि हात किन नकाटिदिनु ! हात मात्र होइन उस्तै परे गर्धन काट्न पछि परिन्न !” एकटकले चुलेसीलाई हेरिरहने हो भने चुलेसीले यस्तै भनिरहे झैँ लाग्छ । एकदिन फुर्सद निकालेर तपाईं पनि हेर्नुस् त, चुलेसीले मनका कुरा बोलिरहेको सुन्न सकिन्छ ।

उसले फुर्ती लगाउन मात्र जानेको होइन । यो चुलेसी कन्जुसको पनि राजा थियो । लोभी चुलेसीले आलु र घिरौंला मात्र होइन मासुका टुक्रा र सिङ्गै सपेटा देख्यो भने राल चुहाउँदै मासु काट्न समेत तम्सिन्थ्यो । उखु नरीवल देखि प्याज, भन्टा मात्र काटे त हुने थियो नि, यसले कागजको नोट र फूलको बोट पनि काटेर ध्वस्त पार्थ्यो । मेरो त्यही चार वर्षे नातीले चुलेसीको सहयोग लिएर नर्सरीबाट ल्याएर सारेको भोलिपल्ट निलमणि फूलको बिरुवा काटिदिएको म कसरी बिर्सन सक्छु !

मैले कैयौँ पटक भनेँ, “चुलेसी वहिष्कार गरौँ ।” कसैले टेर पुच्छर लगाएनन् । जब त्यसले एकदिन मकैको पात काटिरहेको बखत काकाको हात काटिदियो, उनले त्यो बेइमानी चुलेसीलाई घरभन्दा अलि टाढाको जङ्गलमा लगेर फालिदिएका थिए । जब उनले त्यसलाई जङ्गलमा लगेर मिल्काए, केहीदिनसन्म मलाई हाइसन्चो लाग्यो । राती एकदम मिठो निन्द्रा पर्न थाल्यो । किनकी हामीले ठान्ने गरेको अधर्मी चुलेसीसँगको सङ्गत टुट्यो ।

चुलेसी फालेपछि भोलिपल्ट हामीले बजारबाट एकदम झक्कु खालका तीन थान स्टिलको चक्कु लिएर आयौँ । नयाँ भएर होला, ती चक्कु टिलिक्क टल्किरहेका थिए । चक्कुहरू यति राम्रो देखिएका थिए कि यिनको कारण भान्साको समेत शान र सौकत बढे झैँ लाग्थ्यो । घरै उज्यालो देखिएको थियो । स्टिलको टल्किने चक्कुका कारण कताकता घरको इज्जत समेत बढे जस्तो लाग्यो । नयाँ चक्कु भित्र्याउन पाएकोमा परिवारका सबै सदस्यहरू मख्ख थिए ।

दुःखको कुरा चुलेसीलाई प्रतिस्थापन गर्दै भित्रिएको चक्कुले अपेक्षा अनुरूप काम गर्न सकेनन् । यिनले कुखुराको सामान्य हड्डी पनि छिनाल्न सकेनन् । बडेमानको पाकेको फर्सीमा पनि चक्कुले डोव मात्र लगायो । त्यसदिन हामीले फर्सी फुटाउन उचालेर भुइँमा पछार्नु परेको थियो । हातमा टलकदार चक्कु बोकेर फर्सी पछारेर फुटाउनु पर्ने भएपछि यो चक्कुको के अर्थ रह्यो ? त्यसदिन देखि हामीलाई थाहा भयो, यस्ता नालायक चक्कु भन्दा त लाजगाल बरु चुलेसी नै ठिक रहेछ ।

त्यसदिन देखि हामीलाई लाग्यो, चुलेसीले निकै गर्वका साथ आफूलाई धारिलो, कामकाजी, र महत्वपूर्ण भनेर फुर्ती गर्दा के बिरायो ? चुलेसीमा हुनुपर्ने महत्वपूर्ण गुण त्यसको तेजिलो धार नै हो । आखिर काट्ने काममा प्रयोग गर्नु छ, रुपले के लछार्छ ? काट्ने काम रुपले होइन धारले गर्छ । अचानक हाम्रो मन फेरिएको छ ।

जब हामी चक्कुको काम देखेर निरास बन्यौँ, पुनः जङ्गलमा फालेको चुलेसी लिन जाने निधो गरेका छौँ । गोठालो जाँदा देखेको हो चुलेसी कसैले लगिसकेको छैन । हामीले पुनः चुलेसी टिपेर ल्याउने, बरू त्यो सुन्दर देखिएको चक्कुलाई त्यही जङ्गलमा लगेर मिल्काइ दिने विचार गरेका छौँ । चुलेसीको धार नभए बरू आरानमा लगेर अर्जाप्नु पर्छ । हात, खुट्टा र हत्केला जोगाउन होसियारसँग काम गर्नुपर्छ । तर हुँदा खाँदाको चुलेसी फालेर बेकारको स्टिलको चक्कु ल्याउने काम मरिगए पनि गर्नु हुँदैन, हामीलाई अचानक ब्रह्म ज्ञान प्राप्त भएको छ ।

०००
चितवन ।