नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

रामप्रसाद अर्याल ‘अविराम’ :

अन्नसंँगको नहुँदा भेट, हुन्छन् सारङ्गी पेट । अन्नको तरानमा मनुष्यको परान अडेको छ । तर मान्छेको धितधरान पैसामा चडेको छ । पैसा अखन्द्रो ठाउँमा गडेको छ । आफूले भनेको पाए, भेटाए सन्तुष्टिको पुष्टि गर्दछ । कसै कसैलाई भने जति पाए, खाए भेटाए पनि सन्तुष्टिको भकारी भरिँदैन । उनीहरूलाई कति पाए, कति खाए वा भेटाए के के खाए सन्तुष्टि मिल्ने हो ? उनीहरू आफैलाई थाहा हुँदैन । असन्तुष्टि कै कारण धेरै पिँडीमा बस्नेहरू उपल्लो सिँडीमा चढेका छन् ।

सन्तुष्टि मान्नेहरू भने आफ्ना पिता पुर्खाको जिलो थाम्न सजिलो मानेर सन्तुष्टिमा छन् । भलै उन्नति, प्रगति पनि आध्यात्मिक या भौतिक भन्ने प्रश्न उठ्न सक्दछ् । आध्यात्मिक उन्नति चाहनेले थोरै, स्वल्पहार गरौँ, बाँच्नका लागि खाऊँ, व्रत, उपवास बसाैँ भन्दछन् । भौतिकवादीहरू भने त्यसको ठीक विपरीत जति पाए पनि, जति खाए पनि सन्तुष्टि हुँदैनन् । बरू असन्तुष्टिको डकार छाद्दछन् । उनीहरू लेध्रोले तानुन्जेल लाध्रोले धानुन्जेल हसुरे पनि सन्तुष्टि पुष्टि गर्न सक्तैनन् ।

हुन त “डकार” आत्म सन्तुष्टिको सकार हो । अघाँएको पेटमा भरिएको मिष्ठान्न तृष्तिको दिप्ति हो । तापनि सन्तुष्टि लिन नजान्नेले साँझको समेत अहिल्यै कोच्छ र भोलिको लागि सोँच्छ, अनि बेचैनीमा हुन्छ । ऊ हाँस्न सक्तैन । त्यसको साटो असन्तुष्टिको बाछिटा वर्षाउँछ ।

म पनि असन्तुष्ट हुने दुष्टहरूकै पक्षघरको हुँ । मेरा बा असन्तोषी थिए । एक दुई जना सन्तानले सन्तुष्ट भएनन् र दर्जन पुर्‍याए । बाबुले दिएको सम्पत्तिमा चित्त बुझाएनन् । म उनैको भक्त कमाउँन अनुरक्त । राहू भन्दा जाती साहूको टारी खेत लगाएको छु । बाँझो बारी कमाएको छु । त्यतिले पनि नपुगेर ऋण माथि ऋण सावाँ ब्याज दिन, समाएको छु । जो हात सो साथ भन्ने महामन्त्रीको मन्त्र जपिरहेको छु । ऋण अझै थपिरहेछु । गुह्य कुरा तपाईंसँग मात्र खुसुक्क भन्छु “थोरै भए रिनै हैन धेरै भए दिने हैन” यो कुरा मैले मेरै कुलगुरु महाराजाबाट दीक्षा मन्त्रका रुपमा शिक्षा लिएको छु । मैले तिर्न नसके छोरा नाति, पनातिले तिर्लान् नि त । चार्वाकको “ऋणं कृत्वा घृतं पिवेत” पढेकै छु । आखिर भौतिकवादी न परे । कत्राकत्रा, खत्राखत्रा, नेताले त ऋण तिर्नभन्दा मामा घर छिर्न जाती मानेका छन् । ऋणलाई घिन मान्ने जमाना होइन यो । उनीहरूकै अनुयायी म । त्यहाँ सिदा हात लाग्ने, दक्षिणा साथ लाग्ने । त्यसमा पनि “क” नभए “ख” श्रेणीको पक्का ।

अचेल मेरो आँखामा मोति विन्दु भएको हो कि, साँच्चै त्यस्तै भएको हो कि ? सन्तुष्टि भन्ने कुरा भेटाउन इमान भएको कर्मचारी भेटाउन जत्तिकै मुस्किल छ । सबैले असन्तुष्टिको डकार ढ्याउ ढ्याउ, ट्याँउ ट्याँउ भट्याएको सुनिन्छ ।

छोराछोरी बाबु-आमासँग असन्तुष्ट छन् । बाबु-आमा छोराछारीसँग, अरुका बाबु आमाले आफ्ना छोराछोरीलाई बोर्डिङ स्कुल पढाए । विदेश पठाए । धन थुपार्छन् । हाम्राले ऋण चुल्याउँछन् । कसैले कार किनी दिन्छन्, हाम्राले साइकिल किनी दिन सक्दैनन् । पैदल हिँडाउँछन् ।

विद्यार्थीहरू शिक्षकहरू सँग सन्तुष्ट छैनन् भने शिक्षक विद्यार्थीसँग । श्रीमान् श्रीमतीसँग असन्तुष्ट छन् । नत्र जोई पोई किन साटासाट गर्नु पर्थ्याे ?

डकार भनेको एक प्रकारले भन्ने हो भने खकार हो, हकार हो, नकार हो, असन्तुष्टिको । मलाई के लाग्दछ भने जति असन्तोषीहरूले असन्तोषी भएर नयाँ नयाँ कुराको आविष्कार गरे उन्नति, प्रगति गरे त्यति सन्तोषीहरूले गरेनन् । हाम्रो देश ध्यानी, ज्ञानीहरूको तपस्थली हो । उनीहरू सन्तुष्टिले पुष्ट थिए भन्ने भ्रममा नपर्दा राम्रो हुन्छ । उनीहरू जप, तप, ध्यान गरे, समाधिमा लीन भए । तीन त्रिलोक चौध भुवन देखेर पनि स्वर्गको, पुन जन्म हुन नपरे हुँदो हो भन्ने चिन्तामा परे । मर्ने बेलामा कोही पनि आनन्दले मर्दैन । छट्पटाहट के को लागि ? उत्तर आँउछ चिन्ता । मेरो साँचो कसलाई दिऊँ । वा मेरो छोरो, नाति, पनाति, खनातिलाई बसेर सुखले खान पुगे पनि त्यसपछिको सन्तान ले के खाला ? भोकले मर्ने भयो भन्ने असन्तोष । झट्ट सास जाँदैन विचराको ।

पालिकै पिच्छे छोटेराजाहरू अहिले राज गरिरहेका छन् तर उनीहरू पनि अहिलेको जनताको अवस्था र हाम्रो व्यवस्थाबाट सन्तुष्ट छैनन् । राजा-महाराजाको, महाराजा सम्राटको, श्रीपेचको भारी बोक्ने चिन्ताले ग्रसित हुन्छ । सम्राट भैसकेपछि आफू नमरेसम्म आफ्नो सिंहासन अर्कोलाई दिन नपरे हुँदो हो भनेर आफ्ना विश्वासिला चाकर सुरक्षकर्मी, सुण्ड- मुुण्ड नियुक्त गर्दछ । दिनैपरे आफ्नै छोरी, त्यो नभए कोकोहोलो कसैले भाँडा बजारेर कसैले जुत्ता बजारेर त कसैले जुँगा खुर्केर कसैले पाखुरा सुर्केर असन्तुष्टिको पुष्टि गर्दछन् । भने कोहि कोहीले आफ्नै टाउको ठोकेर र कोहीले ठाउँ-कुठाउँ खोकेर आफ्नाे राय प्रकट गर्दछन् ।

ज्वरो आउँदा, रुघाखोकी लाग्दा खोक्नु छिउँका गर्नु स्वाभाविकै हो । तर जहिले पनि जहाँ पायो त्यहिँ जसले जे मनलाग्यो गालीको वर्षा गरेको गरेकै छ । गाली पनि भाँतीभातीका सुन्न पाइन्छ । चोरले चोर्न, घरफोर्न पाइनँ भनेर असन्तुष्ट छ । घुसखोरले घुस खान, रक्सीबाज भट्टीमा जान नपाए उसको चित्त बुझ्दैन् । कामदार मालिकसँग चिढिएका हुन्छन् भने मालिक शालिकसँग । शालिकको फूलमाला देखेरभित्र भित्र डाहा गर्न चाह धेरैको हुन्छ । नत्र शालिक किन फोरिन्थे किन चोरिन्थे… !

कर्मचारी धनको कोष नपाए रोष प्रकट गर्दछन् । मान्छे देखि लिएर जिउजन्तुको हलाल गर्न नपाए दलाल खुशी हुँदैनन् । रातभर निदाउँदैनन् । र योजना बनाउँछन । भोलि यति जनालाई मुर्गा बनाउँछु । व्यापारीले मिलावट गर्न नपाए असन्तुष्ट हुन्छ । एउटा कथा छ- “एउटा सुनको कारोबारीले महिनामा एउटा पितलको कोपरा सुनको गहना बनाएर बेचेर सक्दो रहेछ । एक दिन आफ्नो छोरीको गहना बनाउँदा पितल मिलाउन बिर्सेछ रे । अनि के चाहियो । रातभर ऊ निदाउन सकेन, के बिराएँ भन्ने भएर, अब भन्नुस् को कस्को विश्वास पर्ने ।

ठगहरूको धर्म ठग्ने हो । असन्तुष्टहरूको धर्म चित्त नबुझाउने हो । तर यहाँ त सन्तुष्ट हुनुपर्ने व्यक्ति र निकाय नै आनन्दित छैनन् । सन्तुष्ट छन् भने सीमित दलाल, भ्रष्ट, विचौलिया मात्र । पहाडियाहरू गाउँबस्ती सर्‍यो भनेर, मधेसीहरू मधेश झर्‍यो भनेर असन्तुष्ट छन् । कोही धर्म मान्यो भनेर कोही धर्म मानेन भनेर असन्तुष्ट हुन्छन् । म मान्छु बस्ती पो सर्‍यो त देशै त सरेको छैन नि । हो अलिकति बुद्धि र विवेक भने यहिँ बसे पनि विदेशीको पक्कै भएको छ ।

अहिले सिंहदरबार गाउँ गाउँ आएको छ । बाटोघाटो पुल पुलेसा, खोल्सी-खोल्सा बनेका छन् । बिजुली बत्ती झलमल्ल बलेका छन् । चाहिएको बेलामा गएर मात्र हो । अनेक योजना आयोजना फलेका छन् । खोलै नभएको ठाँउमा पुल बन्दा त खुशी हुनु नि ! बस्ती नभएर पो के भयो ? धारा जडान भएकै छ । पोखरी खनिन्छ, पुरिन्छ, गाँवै नभएको ठाँउमा भलै कागजमा मात्र किन नहोस् । यो पनि त प्रगति नै त हो ।

हाम्रा ठेकेदारहरूले छड् सिमेन्ट, बालुवा, गिट्टी खाए रे, गिट्टी खाए त ठुलाबडाले लिट्टी किन खाऊँन् त ? औषधि वस्तु पनि खाए रे । औषधि खानु कुन ठुलो कुरा हो र ? गरिष्ट अखाद्य खाए पछि पचाउनु पनि त पर्‍यो नि । पाचकको काम गर्ला । जग्गा त्यो पनि दुई चार रोपनी खाए रे, देशै निल्न सक्नेले आना माना र रोपनीमा के चित्त बुझाउनु ? विमान खाए, मान सम्मान पनि त खाए, अपमान पाए । त्यो पनि पचाए ।

भ्रष्टाचारीहरू को हुन र ? हाम्रा आ-आफ्नै जातका भित्रि आँतका मान्छे त हुन् । हामी आफैले रोजेका खोजेका चिनेका चुनावमा प्रचारमा हिँनेका व्यक्तिहरू न हुन् । धन कमाए सँगाले भनेर डाहा गर्नु बेकार छ । अहिले सँगाले पछि पगाल्दछन् ।

ओइरो नहाली पहिरो जाँदैन । बुढापाकाहरू भन्ने गर्नु हुन्छ । “यो वर्षको हिँउदमा मलामी गैएन, टन्न खान पाइएन वर्षामा आली खन्न के गरी सकिन्छ र ? हो यसै भनाईबाट शिक्षा लिनु नि । भोको गोरुले कहाँ जोत्न सक्छ र ? अहिले प्रशस्त धन कमाए भने बल्ल चुनावमा रक्सी, मासु र भात खुवाउन, अलि ठुलालाई धनका बिटा बाँड्न, भुरेभारे मतदातालाई अलिअलि छर्कन पनि त पर्‍यो नि । त्यती मात्र होइन टिकट पाउन पनि त करोडाैँ बुझाउनु पर्छ ।

सक्ने हिम्मतवालाले न हो खाने । कमाए खाए भनेर के को चिन्ता । के को असन्तुष्टि खान सक्ने मर्दलाई जितायाैँ । खुबी भएका हाम्रा अगुवा मुली भनेर गर्व गरौँ । नेता धनी भए बल्ल जनता सम्पन्न हुन्छन् । “प्रजा मोटा भया दर्बार बलियो हुन्छ” भन्ने जमाना हैन यो । संसारकै हितका लागि महादेवले हलाहल विष सिनित्त पारे र त उनी पूजित छन् । हाम्रा नेता, अगुवा पनि त्यहाँ भन्दा कम्तीका छैनन् र पो चार पाँच पटकसम्म उनैलाई पदमा विराजमान गराउन सकेका छौँ । हामी उनीहरूकै भक्त हौँ । उनीहरूले हामीलाई ओतेका छन् । ओत्न नसके जोतेका छन् । अनि के को चिन्ता ? के को डकार ? आफूले खान पाइएन भनेर हो ? पक्कै होइन ।

सहकारीको रकम खाए भनेर रोइलो किन गर्ने ? नारा र जुलुस किन निकाल्ने ? सरकारी रकम पचाउन सक्ने मर्दले सहकारीको रकम झ्वाम पार्नु के ठुलो कुरो भयो र ? मनग्ये धन हुनेले न हो सहकारीमा धन थुपार्ने । भिक्षा माग्दै हिँड्नेले सहकारीमा धन थुपार्न सक्छ र ? अवश्य सक्दैन ।

आफ्नो हात जगन्नाथ । आफ्नो हातमा डाडु पनियु हुँदा आफ्ना खलक, नाता-कुटुम्बलाई अलिअलि भाग विलो चटाउनु नसके कहिले चटाउने ? आफू अघाए पछि मात्र त हो देश र सोँच्ने । भोको पेट हुनेले ध्यान गर्न त सक्तैन, अझ जनताको सेवा । मह काट्नेले हात नचाटेर खुट्टा चाट्ने कुरा भएन् । पद जोगाउन खुट्टामा लम्पसार पर्नु बेग्लै कुरा हो । अरुले खाएकोमा असन्तोषी हुनु, आहारिस गर्नु, रिस र डाहा गर्नु पतनको मार्गमा जानु हो । खान जन्मेका हन्तकाली, अगस्तिहरूको खेदो खनेर आफ्नो समय खर्चनु बेकार छ ।

ल माने लिउ भ्रष्टहरू समातिए । नेल सहित जेल गए भने उनीहरूकै मान पदवी बढ्छ । फूलमाला अविर सहित हामी उनीहरूलाई स्वागत गर्न जान्छाैँ । चोर, डाँका, बदमास, हत्यारालाई भोट दिने र संसद भवनमा छिराउने हामी नै हौँ भने असन्तुष्टिको डकार छाद्ने पनि हामी नै हौँ । यो दोहोरो चरित्र अहिलेको परिवेशको विशेषता हो ।

मौसम अनुसार चल्न जान्नु बुद्धिमानी ठहर्छ । शिरदेखि पाउसम्म पाउदेखि शिरसम्म असन्तुष्टिको व्याप्ति छ । यसैलाई अरु कामधन्दा छाडेर अठ्याएर राखौँ । यो नै ठुलो सफलता हुने छ । प्राप्ति हुने छ । दिन पछि रात र रात पछि दिन अवस्यंभावी हुने भएकाले दिन आउन नदिन प्रयत्न गरौँ । दिन आयो भने दुनियाँले उज्यालो देख्ने छन् । उनीहरू सन्तुष्ट हुने छन् । उनीहरू सन्तुष्ट भए भने हामीहरू असन्तुष्टि कहाँ र कता गएर पोखौँला ? त्यसैले असन्तुष्टिको बहार बनाई राखौँ । यसैमा सबैको भलाई छ ।

०००
तानसेन, पाल्पा