नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

देेवीप्रसाद चापागाइँ :

नबोल्ने रे ? नबोलेर तपाईंले के पाउनुभएको छ ? तपाईंको खल्ती, पोल्टो, गुध्धिएर भरिएको छ र ? अझ अघि बढौं तपाईंको एकमाने पुन्टो गाज्किएर पुरिएको हो त ? त्यसैले समाधानको अस्त्रलाई लत्याएर जोरी खोज्ने तपाईजस्तालाई खुर्सानीको धुप नहाले कसलाई सुहाउँछ त ? फेरि मैतर्फ फर्की दुक्रिन तपाईलाई कसले अहाउनुपर्छ र ? त्यही मानवीय अस्त्र त हो नि बोली। यसलाई हियाए तपाईको सासूबज्यैको मुखमा समेत माड पनि लाग्ने छैन। अरू त परै जाओस् ।

फेरि बोलीको दोहोलो काढेर तपाईं हामीलाई के फलिफाप छ र ? प्वाक्क बोल्नु पो गलत होला। ख्वाक्क खोकेर दाहिने देब्रे अवलोकनमा समय खर्चिदै बोल्दा ताली कसले पो पाएन र ? ध्वाँसे वारकदेखि चुच्चे हिटलर र नेप्टे नेल्सनको उचाइ केले बनायो त ? नजाने नबोल्नुहोस् । अस्तित्व बचाउनु छ भने दश फेर कान समाई उठबस गरे पक्कै बचेखुचेको तपाईंको इज्जत थोरै जोगिन्थ्यो कि ? मानवीय सभ्यता र संस्कृतिको उच्चतम उपलब्धि बोली हो भन्दा तपाईंको साढुदाइको के बिग्रन्थ्यो? यत्रा मानव सागर लाई नध्याउने नोकडोरी भाषा वा बोली हो भन्न तपाईंको जेठानको के जान्थ्यो त ? सत्य र यथार्थको मार्ग पकडिंदा तपाईको सालासालीको घर पक्कै बिग्रँदैनथ्यो क्यारे ! बरु खुरुक्क मेरो अर्ती र उपदेशमा नत्थिनुहोस् । तपाईलाई बेफाइदा भइहाले पनि मेरो नाकले लौकासँग सिंगौरी खेल्ने सामर्थ्य बटुल्थ्यो कि ?

अब निहुँ खोज्ने कर्फ्यू तोड्ने कि ? म तपाईंजस्तो गज्जबको कहाँ छु र? बरु बाली नफुली बोली फुल्ने हाम्रो देशमा बोलीलाई गोर्खेलौरी लगाउन खोज्दा तपाईंजस्तो सर्वत्र पराजित हुने जन्तु म बन्न सक्दिनँ । बोल्नुहुन्न भने मन्त्रीको त के परिचरको नियुक्ति पाउन छब्बीसौं शताब्दी कुर्नुपर्ला नि । नत्र।

मेरा एक उटु‌ङ्गे मित्रले ख्याकख्याक गर्दै ज्वरो चौतारीमा एउटा हाँसो उठ्दो र आँसु छुट्‌दो तर्क पेस गरेका थिए । उन्नाइसौं शताब्दी गोलीको बीसौं शताब्दी झोलीको र एक्काइसौं शताब्दी बोलीको हो रे ! बोल्न सक्नुभयो भने छेकिन र रोकिन कतै पर्दैन । जीरे कागजमा पोको पारी मुन्ट्याएको लेखले समेत पाठ्यक्रमको भऱ्याड उक्लिन पाउला। मलाई अहिले तँलाई पछि भनिदिँदा पनि पुरस्कारको भेल थेग्न बाउको मात्र होइन माउकै झ्याइँझ्याइँ हेर्न पनि विवश हुनुपर्ला नि ?

बोलीको कैडा लागेको हेर्न तपाईले होस् वा मैले शब्द प्रयोगमा भने ख्याल पुऱ्याउनै पर्दो रहेछ । हामीले हाम्रो, हामीजस्ता साझा अभिव्यक्तिम रत्तिनुभयो भने त्यो बोलीले दुहुनु गाई भेट्टाउनुहुन्न । म मैले मेरो जस्ता निजत्व पोख्दा भने यसले पत्याइदिन सक्छ । प्रचण्ड दाजुदेखि, गिरीजाबाबुसम्म र ज्ञानेन्द्र साहेबदेखि ओली महोदयको निजत्वको प्राइभेट डिग्रीले मूलावारी फस्टाएको यहाँको फुस्रा आँखाले अनुभूतिको पोको पारेकै होला।

अब म कति तपाईंमाथि झम्टौ ? यसो आफ्नो हविगत थोरै छतं एक चोटिको दवाइयँ र ढ्याउ खुस्किए जतिको हलु‌ङ्गो वातावरण निम्तिन्यो कि ? गोलीको भन्दा बोलीको प्रभाव एक इन्च भने पनि गहिरो नै होला। बोलीको पक्षमा पोखिएको हनुमाने समर्थनले पक्कै सुल्टो बाटो खनेको हुनुपर्दछ । प्रगतिकामी र पश्चगामीको जग बोली नै हो भन्नेको जेठी सामू पनि हँसिली र जाती नै छिन् । पराजित हुनु, सिध्याउनु, थचारिनु वोलीमा निखिएको पाइन हो भन्नेको सोल्टासोल्टिनीको फापरबारी पनि हारालुछ भई खरिद भएकै छ ।

अब नबोलौं गज्किएको, फुलेको, गुध्थिएको, पुगिसरि आएको जस्ता शब्दवाण जे आहत हुन पुगिन्छ । थोरै बोल्दा कपटी, अबोलाको संज्ञा भेट्टाउन माघे सङ्क्रान्तिको खिचडी पर्खनु परे जति कष्ट पनि नआउला। धेरै बोले बतुरो, बकक्षके, बकवासे, नभन्लान् भन्न सकिन्न। परिवेशको ख्याल नगरी दोलो हुस्सु, होस्ल्याडे, बकम्फुसेको उपाधिग्रहणमा साइत जुराइरहन पर्दैन। रोएको बालक, आत्तिएको रोगी, निमोठिएको नेता, बाउँठिएको ज्वाइँ, गज्किएको फुपूसाजू बोलीकै अडेसोमा चिनिने हो।

परोपकारी, आशावादी, निराशावादी, दुराचारी, अत्याचारीको कुहिरो पनि बोलीकै सहारामा परिचय दिन समर्थवान् रहलान् । सिंहावलोकन, सश्लेषण, विश्लेषण, मृदुवाणी, प्रीतवाणीको बालसखा पनि बोली नै हो। समर्थन, बल मिच्याइँ, धुर्त्याई, पुस्ट्याइँको दौतरी पनि यहाँ बोली हो। भाले बासेको, मयुर नाचेको, घोडा हिनहिनाएको, मौरी भुन्भुनाएको, खोलो सुसाएको, कुलो कुल्कुलिएको र खरायो चुल्बुलिएको वास्तविकताको जग पनि त्यही।

यही बोली परा, पश्यन्ती, वैखरीको भऱ्याड उक्लिएर झुल्कन्छ भन्नेको वाणी पनि यसकै समर्थनमा जनता बटुल्ने काइदा नै हो। उत्तर आधुनिकतावादीको च्याखुरे झम्टाले पनि बोलीको कान्छी रौं राैँ समेत नहल्लिएको स्रमरण गर्न म तत्पर छु । बोक्रिएको र बिग्रिएको बोलीले पारिवारिक विचलन निम्त्याउन सक्दछ । आदत, इच्छा, आकाङ्क्षाको योग्यता र बाध्यताको मूलकसी, मूलथाम, मूलढोका बोली नै भएकोले मूलओछ्‌यान नछोडौं। बरु शैली र भैलीमा हेरफेर ल्याउने कि ?

०००
सिन्धुपाल्चाेक