नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

मेरो टाउको बाउको न साहुको । यत्ति भनेर शायद कुरा बुझिंदैन । कुरा बुझाउन सकिएन भने लेख्नुको सार्थकता रहँदैन । भन्नुको सार्थकता रहँदैन ।

मेरो टाउको बाउको न साहुको । यो ध्रुवसत्य हो । मेरो बाउको टाउको टाउकोले मेरी ठूली आमाको पुस्तौनी सम्पत्तिको झगडाको मुद्दा बीस वर्षसम्म बोक्यो । मेरो काकाले पैतालादेखि तालुसम्म एक गरेर खर्च जुरायो । दुवैको टाउकोमा झगडाको भूत सवार थियो । अन्यायको विरोध सवार थियो । मेरा बाउले झगडा बोक्दा बोक्दा म बीस बर्षको लाठे भइसकेको चालै पाएनन् । सधै अड्डा अदालत सधैं नेपाल, नेपाल । उनताका आजभोलि जस्तो बसबाट गुडेर वा हवाईजहाजबाट उडेर नेपाल (काठमाडौं उपत्यका उनताका मोफसलको लागि नेपाल थियो) पुगिन्थ्यो र ? बरबन्दीको उकालो कन्चटबाट पसीना काढेर उक्लदै जान पथ्र्यो रे ! बाफरे !

ती हाम्रा बा तथा काकालाई उनताका हिरो बन्ने कस्तो सोख चलेको होला ? ‘गाँठ भी गुमाना बेबकूफ भी बन्ना ।’ सम्पत्ति पाउने ठूली आमा पुर्पुरो सेकिउन्जेल झगडा खेप्ने मेरो बाउ तथा काका । विचरा बूढाहरू (उनताकाका हिरोहरू पछि आएर भिलेन बनाइएका) ले नेपालका कालो कोट लगाउने बाबुहरूलाई खुशी पार्न मर्वीको असला र फेवाको सहर माछो खेप्ने रहर गरेनन् कि बाटुलेचौरको सुन्तला (उबेलाको अहिले सुन्तलाको बुटोको दर्शन पनि पाइँदैन) देखि घरगाउँको खाँटी घिउसम्म ओसारेनन् कि ? बिचरा ! तर के गरुन् आखिर झगडा मेलमिलाप भयो, सम्पत्ति ठूली आमाको नाममा ग्वाम्म पर्‍यो । मेरो काका र बाउको परिश्रम मात्र झ्वाम्म पर्‍यो । मकै खाने भालु चोट पाउने कालु । त्यही भएर मलाई यो भैझगडा, अड्डा कचहरी भनेपछि रिंगटा लागेर आउँछ, भैझगडा भनेपछि पहिल्यै जरो आउँछ । मै जस्ता मेरा एकजना दाइ हुनुहुन्छ । उहाँ त झन् यत्ति डरपोक कि भाउज्यूले बल्डेङ्गा आँखा पल्टाइदिए मात्र पनि ब्लडप्रेसर डाउन भइहाल्छ । त्यस्ताको त भाइ, कहाँको मुद्दामामिला खेप्नु । त्यसै भएर भनेको मेरो टाउको न बाउको न साहुको भनेर ।

बाउको कुरो सकियो, अब साहुको कुरो गरौं । साथीहरूको लहैलहैमा लागेर कुनै समयमा मैले ठूलै साहुको सङ्गतमा काम गर्ने अवसर पाएको थिएँ । ती साहुहरूसँग निक्कै खटेर काम गर्दो पनि थिएँ। जति काम गरे पनि झुन्डिएको बदनामीले खाँदो रहेछ । साहु हुनलाई यस मुलुकमा साढे सातको राहु हुनुपर्ने रहेछ आफूलाई के मालुम ! राहूको नाम लिनासाथ कालो धजा, कालो बोका र कालो कुखुराको भाले सम्झने आफ्नो दिमाग, कहाँको साहू हुनु । फेरि टाउकोमाथि चौबीसै घण्टा बेइमानी र बेइज्जतीको तरवार झुन्डिएको झुन्डियै । यस्तो बेला आफूजस्तो बबुरो बिचरोले कहाँबाट साहु हुने सपना उन्नु ? त्यसै भएर ‘साग र सिस्नु खाएको बेश आनन्दी मनले’ भने के ‘जयरामजी कि’ भनेर हिँडियो साहुजीहरूकहाँबाट बिदावारी भएर । यो साहुजी हुनु पनि खतरामुक्त रहेनछ । त्यसै भएर भनेको यो टाउको न साहुको न बाउको भनेर ।

अब प्रश्न उठ्न सक्छ यो टाउको कसको त ? यसबारे मैले पनि निक्कै सोच्ने गरेको थिएँ । आखिर यो टाउको कसको ? निक्कै सोचविचार गरेपछि निष्कर्षमा पुगेँ यो टाउको न साहुको, न बाउको, न मेरो, यो टाउको आखिर रहेछ हाउको । ‘हाउ’ भनेको हाउगुजी । म केटाकेटी हुँदा मेरी हजुरआमा आफूले भनेको मानिनं भने मलाई सधैं ‘हाउ’ आयो भनेर तर्साउनुहुन्थ्यो। ‘हाउ’ मैले देखेको थिइन र पनि तर्सन्थें । हजुरआमा भन्ने गर्नुहुन्थ्यो- ऊ । रातो फेटा लगाएको हाउ आएको
छ । कहिले भन्नुहुन्थ्यो ऊ । सेतो फेटा लगाएको हाउ आएको छ । आज-भोलि लाग्न थालेको छ मेरो टाउको साहुको न बाउको भएर तिनै हाउको हो । मेरो टाउकोले न मलाई मुद्दा मामिला वोक्न सक्ने बनायो, न साहु बन्न सक्ने नै तुल्यायो । बरु मेरो टाउकोमा कला-साहित्यमा लागेपछि र अलिकति सीप जान्नासाथ मेरी हजुरआमाले भन्ने गर्नुभए झैं यो टाउको नानाथरी फेटा पाउँदो रहेछ । फेटा बाँध्नेले टाउको भित्रको गिदी हेर्दा रहेनछन्, मनभित्र हुने गुदी पनि हेर्दा रहेनछन् । कतै गोरु किनबेचको साइनो त कतै भाङ्गधतुरोको साइनोले पनि फेटा गुताइँदो रहेछ । मान्छेको जन्तभन्दा कला-साहित्यको जन्त जानु रमाइलो हुँदो रहेछ । मान्छेको जन्तमा त सम्धिको खलकका साथै मामा-भान्जाहरूले टीका सहित दक्षिणा र कतै फेटा पाउँछन्, तर कला-साहित्यमा भने मामा-भान्जा त परै रहुन् गोरु बेचेको साइनो मात्र भए पनि पुग्दो रहेछ । त्यै पनि अनुकूल नभए भट्टीमा गिलास घुट्क्याउँदाको साइनो पनि काफी हुने रहेछ ।

यस्तैयस्तै नाता प्रमाणको आधारमा मैले २-४ वटा फेटा यस टाउकोमा गुत्ने सौभाग्य पाएको छु । कहीं कतै टाउकोभन्दा फेटा धेरै ठूलो हुन्छ । टाउकोलाई सुहाउँदै नसुहाउने रहेछ, फेरि पनि चल्दो रहेछ । यस्तै यहाँको फेशन रहेछ । त्यो फेटा लगाउँदा म साँच्चीकै हजुरआमाले भन्नुभए झैं हाउ जस्तै देखिन्छु होला जस्तो लाग्छ र पनि मेरो यसैमा गौरव छ, इज्जत छ, सम्मान छ, प्रतिष्ठा छ । यही फेटाको आधारमा म आज यद्यपि त्यो औकातको छैन र पनि एकाइसौंं शताब्दीको प्रतिनिधि कवि भइटोपलेको छु । शहस्राब्दीको सर्वोत्कृष्ट कलाकार भइटोपलेको छु । सर्वोत्कृष्ट कविको रूपमा नाम दर्ता गराउन सफल रहेको छु । यसभन्दा ठूलो उपलब्धि मान्छेले अरु के खोज्नु । त्यसैले मैले आजभोलि गर्वसाथ भन्ने गरेको छु यो मेरो टाउको न साउको, न बाउको, मात्र ‘हाउ’को हो, ‘हाउ’ को ।

०००
‘श्री पशुमहापुराण’ (२०५७)