नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

चिरञ्जीवी दाहाल :

“नानीदेखि लागेको बानी” भन्ने गरेको त निकै अघिदेखि सुनेको हो तर किन भनियो ? खासै ध्यान पुर्‍याउन सकेको थिइन । अनेक मान्छेका अनेक प्रकारका बानी हुने रहेछन् । केटाकेटी बेलामा लागेको बानी बुढेसकाल लाग्दासम्म, मान्छेले चटक्क छोड्न सक्दैन । त्यसैको परिणाम पक्कै यो उखान जन्मिएको हुनुपर्छ । शङ्का नमाने हुन्छ । कुनै कुनै मान्छेहरूलाई हेर्छु कतिपय मान्छेको एउटा न एउटा काइते बानी हुने रहेछ ।

मान्छेको समुहमा बसेको बेला लाजै नमानी कसैले आफ्नो औंला मुखमा लगेर कुटुक्क नङ् टोक्ने गरेको त देख्नु भएकै छ । केही बेसरमहरू अन्य मान्छेको उपस्थितिको ख्याल नै नगरी औँलाको डेढ इन्च भाग नाकमा घुसाएर निर्धक्क नाकको सफाइ गरिरहेका हुन्छन् । मान्छेको भिडमा दाँत र कान कोट्याउनेहरू पनि बाक्लै देख्न पाइन्छन् । दिनदहाडै बिजुली पानी धोकेर सभा सम्मेलनमा सहभागी हुने मान्छे देख्नुभयो भने पनि आश्चर्य मान्नु पर्दैन, किनकि त्यो उनीहरूको पुरानो बानी हो । झुटो बोल्ने बानी परेको मान्छेले अबदेखि झुटो बोल्दिन भन्यो भने पनि हतपती नपत्याए हुन्छ । चोर्न बानी परेको मान्छेले घरको ढुकुटीमा एक किलोको हिरा भए पनि मौका मिल्नासाथ कतै एउटा सानो फुली देखे पनि मन थाम्न सक्दैन ।

परीक्षामा चोर्न पल्केको विद्यार्थी, सबै प्रश्न जानेको किन नहोस्, मुन्टो तन्काएर दायाँ बायाँ नगरे उसलाई परीक्षामा लेखे जस्तै लाग्दैन । अर्काको सिर्जनामा आफ्नो नाम राखेर गीतकार, गायक र साहित्यकार बन्न खोज्दा उठ्न नसक्ने गरि पछारिएका घटनाहरू त घटिरहेकै हुन्छन् । राती ढिलो सुत्ने र बिहान ढिलो उठ्ने बानीले कतिको जीवन नै लथालिङ्ग बन्ने गरेको छ । कसैलाई अर्काको कुरा नकाटे खाएको हजम हुँदैन । विद्यार्थी कुट्ने बानी भएका शिक्षकले बनाएको निलडामको चर्चा बेलाबखत युटुब नामको सञ्जालमा देख्ने गरिएकै छ । कुनै सरकारी कर्मचारीको अनौठो बानी हुन्छ रे, दिनभरी कार्यालयमा काम गरेर फर्कंदा रित्तोहात नफर्कने । केही पत्रकारले एउटा नेताको गुणगान गाएर अर्को नेतालाई तथानाम गाली गर्दै लेखेको त देख्नु भएकै छ । यसमा पनि मुख्य भूमिका बानीले काम गरिरहेको हुन्छ, भत्ता खाने बानी ।

मेरो एकजना साथीको यो अनौठो बानी सुन्नुस् त ! हामी औसत साथीहरू भन्दा उनी केही भिन्न स्वभावका थिए । अघिपछि उनले हामीलाई साथी जस्तो व्यवहार नगरे पनि जब घाम अस्ताउन लाग्थ्यो, हामीलाई एकछिन पनि छोड्न सक्दैन थिए । त्यो पनि उनको बानी कै कारण । उनलाई एक्लै भट्टी जाने बानी थिएन । दिउँसो जता गए पनि साँझ भने टुप्लुक्क देखा परिहाल्थे । यो बानी छुटाउन उनले निकै बल गरे तर कहिले पनि सफल भएनन् । लौ, त्यो त केही थिएन । उनको सबभन्दा नराम्रो बानी थियो, भट्टी पसेर एक बोतल बिजुली पानी घुड्क्याएपछि सितन झिक्न दिएको चम्चा गोजीमा राख्नै पर्ने । आफूले प्रयोग गरेको चम्चा त राखे राखे, हाम्रो हातको चम्चा समेत थुतेर उनी गोजीमा राख्न भ्याइहाल्थे । उनको चम्चा सङ्कलन गर्ने बानीकै कारण सधैँ एउटै भट्टीमा मात्र जान पाइन्न थियो । अन्यथा चम्चा चोरको अभियोग उनलाई मात्र होइन, हामीलाई समेत लाग्न सक्थ्यो । उनले चम्चाको खेती गर्ने गरे पनि हाम्रा भकारीमा भने कुनैदिन झुक्किएर पनि त्यो चम्चाको वाली भित्रिएन । तर पनि उनीसँगको उठबसका कारण हामी पनि ठाडै चम्चा चोरका मतियार मानिन सक्थ्यौं ।

त्यसैले एकपटक चम्चा उठाइ सकेको भट्टीमा हामीलाई दोस्रो पटक छिर्न हिम्मत आउदैन थियो । यही कारण बजारमा खुलेका कुनै पनि भट्टी बाँकी रहेनन्, जहाँ हामी नपुगेको होस् । छिः यसको सङ्गत कस्तो चम्चा चोरसँग रहेछ भन्नुहोला ! तर पर्खनुस्, यो चोरी कार्यमा उनको एउटा महान लक्ष लुकेको भने रहेछ । संसारमा सबैभन्दा धेरै प्रकारका चम्चा सङ्कलन गर्ने व्यक्ति बनेर गिनिजबुकमा नाम लेखाउने उनको लक्ष रहेछ, एकदिन बिजुली पानी अलि बढि भएको दिन हामीलाई सुनाउँदै थिए ।

कसैको बानी भने यति फोहरी र घिनलाग्दो हुन्छ कि, जसलाई देख्दा र सुन्दा पनि आङ सिरिङ्ग हुन्छ । कुरा धेरै अगाडिको होइन, सामान्य चिनजानका एकजना व्यक्ति पाहुना बन्न आए । गर्मीको समय भएकोले आउनासाथ हातगोडा धोए । लगाएको पतलुन पट्टाएर झोलामा थन्क्याइ एउटा बुट्टे साडी जस्तै लुँगी फेरिवरी पलेंटी कसेर बसे । आफूलाई उनीसँग बात मारेर बस्ने फुर्सद थिएन । आफू घरधन्दातिर लागियो । केही बेरमा घरको लुते धन्दा सकेर म बैठकमा पसेको मात्र थिएँ, उनले लुँगीभित्र हात हाल्दै अपानवायु मुठीमा राखेर आफ्नै नाकतिर लगिरहेका रहेछन् । उनी यति आनन्द लिइरहेका थिए कि म कोठामा पसेको समेत तिनलाई होस भएन । रुघाले ग्रस्त बनाएको समयमा भिक्स इन्हेलर सुँघेर तत्काल राहत पाए झैं उनले लामो सास फेरे अनि निकै आनन्दित बने । मैले ख्वाक्क खोकेर आफू उपस्थित भएको सूचना दिन खोजें । मोवाइलमा कार्टुन हेर्न व्यस्त किशोरले बरु मेरो जनाउ खोकीको आवाज सुन्थ्यो होला, टिकटकमा झुण्डिरहने टिकटकेले खोकेको आवाज सुन्न सक्थ्यो होला, तर उनले भने मरिगए पनि सुनेनन् । कुनी केलाई भन्दा देख्नेलाई लाज भन्ने गरेको त्यसै होइन रहेछ । बल्ल त्यस दिन थाहा पाएँ । यसै उसै बरु भात खाँदा मजाले थाल चाट्ने बानी छ भने बरु त्यो जाती, कमसेकम खाना खाँदा एक गेडा पनि अन्नको दुरुपयोग त भएन नि ! बरु लोभी र महा कन्जुस्याइँ गर्ने बानी छ भने त्यो काइदा तर यस्तो निर्घिनी बानी त शत्रुको पनि नहोस् ।

तिनको यो हर्कत देखेर म भाउन्न भएँ । यस्तो मान्छेलाई भान्सामा लगेर कसरी अतिथि सत्कार गर्नु ? मलाई घिनमात्र होइन यिनीसँग औधी रिस पनि उठ्यो । तर पनि म बोल्न सक्दिन थिएँ । घरमा आएको अतिथि विरुद्ध आवाज उठाउनु शास्त्र सम्मत पनि हुँदैन थियो । वाध्य भएर मैले देखेको नदेखै गरेँ ।

हामीले “अतिथि देवो भव” भन्ने मन्त्र केटाकेटीदेखि नै सुन्दै आएका हौँ । जस्तो बानी भएको भए पनि अतिथिलाई भगवान सरह मान्नुपर्छ,पूजा गर्नुपर्छ, अचेल पूजा गर्ने प्रचलन हराए पनि शास्त्रले त भनेकै छ । शास्त्रमा लेखेको कुरा के थाहा ? भन्ने टिप्पणी गर्नुहुन्छ भने टिभी सिरियलमा कृष्णजीको दरवारमा पाहुना लाग्न गएका सुदामाको दृश्य सम्झिए पुग्छ । कृष्णले सुदामाको खुट्टा धोएर पूजा गरेको दृश्य हेर्नुस् त । अब त मान्नु होला नि पाहुनालाई सकेसम्मको सत्कार गर्नु पर्छ भनेर । त्यसैले मैले पनि तिनलाई केही भनिन । आखिर अतिथि नै भएपछि भन्नु पनि त भएन नि ! उनलाई मैले मिलेजति र गर्न सकेजति सत्कार गरें ।

अतिथिको स्वागत गर्नुपर्ने संस्कारमा हुर्किएका हामीले बानेश्वरको हलमा अतिथि बन्न गएका र सिंहदरबारका अतिथिहरूले लुँगीभित्र हात हालेर मुठी नाकमा लगेको भन्दा पनि घृणित बानी प्रदर्शन गरेको दृश्य त बारम्बार देख्न पाइने गरेकै छ । ती दृश्य देखिरहँदा पनि हामी भने केही बोल्न सक्दैनौं । किनकि उनीहरू हाम्रा अतिथि हुन् । घरमा आएका अतिथिले अपानवायु नाकमा पुर्‍याउँदा हामीलाई बरु टाउको दुखाइ हुँदै थियो । न त्यसले राष्ट्रलाई हानि नोक्सानी हुन्छ, न हामीलाई नै फरक पर्छ ? तर बानेश्वर, सिंहदरबार र पुलचोकतिर अपानवायु मुठ्याउने र छोड्नेहरूले त मुलुककै बेइज्जत गरिरहेका हुन्छन् । मुलुकलाई नै नोक्सान पुर्‍याइरहेका हुन्छन् । होइन के को बेइज्जत गर्थे, ती त छानिएर गएका मुलुककै उत्कृष्ट प्राणी पो हुन् त ! भन्नु भो भने तपाइँमा चेतना छ भनेर कसरी पत्याउने ? नभए मुलुकका ठूला ठूला पदमा पुगिसकेका केही अतिथिहरूलाई हेर्नुस् त पैसाको लागि यिनीहरूले जे पनि गर्न सक्ने रहेछन् ।

फेरि तिनीहरू एकदुई रातमात्रका अतिथि हुन् र ? पाँच पाँच वर्षसम्म ढुक्कले बस्छन् अतिथि बनेर । मेजबानी गर्नै पर्‍यो । भव्य सत्कार ग्रहण गर्नै पर्‍यो । मिठो मसिनो खुवाउनु, खानु पर्‍यो । अझै भएन यस पटकदेखि त केही नगद रकम दक्षिणाको पनि बन्दोबस्त गरिएको छ क्यारे । दसैंमा ससुराली गएको ज्वाइँलाई खाममा राखेर टक्र्याए जस्तै गरि । आखिर अतिथि हुन्, राम्ररी खातिरदारी नगरे रिसाउने हुन् कि भन्ने डर त लागिहाल्छ नि ! हुन त दक्षिणाको खाम लिने र दिने प्रचलन नयाँ भने होइन क्यारे । आखिर पुरानो बानी कसले पो छोड्न सक्थ्यो र ?

उहिले भृगु नाम गरेका एकजना ऋषि विष्णुलोक स्थित लक्ष्मीनारायण निवासमा पाहुना लाग्न गएछन् । विष्णु दम्पती अलिकति आतिथ्य सत्कारमा के चुकेका थिए, भृगुको पालो जुरुक्क उठेर विष्णुको छातीमा लातका लात बर्साउन लागेछन् । आखिर भृगु ऋषि विष्णुको अतिथि न ठहरिए । पाहुनासँग रिसाउन नहुने कुरा विष्णुलाई पनि थाहा नहुने कुरै भएन । उल्टै विष्णुले भनेछन् “मेरो यो जर्जर परेको कडा छातीमा प्रहार गर्दा हजुरको कोमल पाउमा कष्ट भयो कि ? थोरै पनि कष्ट पुगेको भए क्षमा पाउँ ।” छाँटले यी विष्णु भगवानमा अभूतपूर्व सहन सक्ने गर्ने बानी रहेछ । अन्यथा शिवजीको रिसाउने बानीका कारण द्वारपाल बसेका गणेशको टाउको छिने जस्तै यिनले पनि रिस थाम्न नसकेको भए के चाल हुन्थ्यो होला ? एक मन लाग्छ, धन्न भृगु ऋषि जस्तो तुरुन्त रिसाइ हाल्ने बानी भएका पाहुना चाहिँ आजसम्म बास बस्न आइपुगेका छैनन् र त अहिलेसम्म यो छाती जोगिएको छ ।

०००
चितवन