नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

विश्व शाक्य :

हाम्रा बौद्धमानबाका बूढाबुढी बिहानबिहानै भान्साकोठामा गन्थन गर्दै थिए । बौद्धमानबा खबरकागज पढदै थिए । काकी चियानास्ता तयारीमा जुटिरहेकी थिइन् । खबरकागज पढ्दापढ्दै एकाएक बौद्धमानबाले भने- ऐ बूढी, हेर हेर, हेर त अचम्मै भयो,

– यो मुलुकमा अचम्म मान्नु नै के छ र ?’ काकीले भनिन् ।
– ल ऽऽ …. यल्ले कुरै बुझ्या छैन । सुन त आजको अखबारमा के लेख्या छ ?
– के लेख्या हुँदो हो र ? उही मान्छे मारेको, अपहरण गरेको, गायब गरेको त्यस्तैत्यस्तै त होलान नि । अर्थोक लेख्न नै के सक्छन् ? जाबो हवाइफायर गर्नेको नामसम्म लेख्न नसक्नेहरूले अर्थोक के लेख्लान् ?
– तैँले भनेको त्यो त ठिकै हो । तर यसमा अचम्मै समाचार दिया छ भन्या । बुझिस् ? अब कविहरू पनि भ्रष्टाचारविरोधी अभियानमा लाग्ने रे । सुशासनका पक्षमा भ्रष्टाचारविरुद्ध साहित्यिक अभियान चलाउने रे । अचम्मै होइन ?

– अचम्म त हुने नै भयो नि । आफ्नै स्वास्नीको विश्वास जित्न नसक्न, मानसम्मानका लागि मरिहत्ते गर्ने कविहरूले सुशासनका लागि भ्रष्टाचारविरुद्ध कविता लेखेर देशमा सुशासन ल्याउने ?
– लऽऽ …गरे नहुने के छ र बूढी ?
– गर्‍या गर्‍रै हो । ऊ प्रतिगमन फर्केर फर्लक्कै भयो । एउटा मन्त्री तह लाउन सक्या छैन । अर्काथरीले प्रतिगमन आंशिक सच्चियो भन्थे अब त त्यो पनि अनुवंशिक भैसक्यो । गरे त हुन्थ्यो नि ।
– यसले कुरा गरेकी हेरन यसले कुरा गरेकी कहाँ कवि साहित्यकार, कहाँ नेतागिरी ? कविहरूका कामै ठूला, नामै ठूला । तिमी हामीजस्ता भासेभुसे हुन् कवि साहित्यकार भनेका ?
– भो भो थाहा छ हामीलाई पनि । वनले नचिन्या बाघ होइन, बाघले नचिन्या वन होइन । कवि साहित्यकारका नाममात्र ठूला त हुन नि । दाम भने भुक्का । स्वास्नीलाई चन्दन घोटेझैं घोटेर कमाएको नाम पनि के नाम ?
– तँलाई थाहै छैन । प्याच्च बोल्न पाए भयो ।

– के को प्याच्च बोल्नु ? हामीलाई थाहा छैन ? लौ हजुर नै भन्नुहोस् त कवि, साहित्यकारका नाम साँच्चिकै पौरखी नाम हुने भए मलाई मानसम्मान दे, पुरस्कार दे भनेर दरखास्त किन हाल्दै हिँड्नु पथ्र्यो पौरखीको पौरख नै मान, सम्मान पुरस्कार होइन ? फेरि मान, सम्मान, पुरस्कार पनि काम, योग्यता हेरेर दिने हुन् र ? धुपौरे, चम्चे हो होइन हेरेर दिन्छन् । कुरा गर्नुहुन्छ ? आ-आप्mना धुपाउरे चम्चेहरूलाई जम्मागरी ठालु भएर हिँड्नेहरूले भ्रष्टाचारविरुद्ध कविता लेखेर सुशासन ल्याउने ?

– तैँले, तैँले राम्ररी कुरै बुझ्या छैनस् । केही कवि, साहित्यकार त्यस्ता भए भन्दैमा सबै त्यस्तै हुन्छन् ? फेरि यो कार्यक्रम कवि, साहित्यकारका मात्र पनि त होइनन् । ‘ट्रान्सपरेन्सी …’ के जाति भन्ने संस्थाको सहयोगमा भएको रहेछ । अनि त्यो संस्थाको हर्ताकर्ता भनेका व्यापार व्यवसायीहरू रहेछन् । यसो भएपछि कविहरूले मात्र गर्ने भन्ने कुरा त रहेन नि ।

– अनि, अनि त्यो ‘ट्रान्सपरेन्सी ….’ के जाति भनेको के हो नि बूढा ?
– ‘ट्रान्सपरेन्सी’ भनेको जो जेजस्तो छ त्यो त्यस्तै देखिने भनेको ।
– छि … त्यस्तो पनि संस्था हुन्छ ? जो जेजस्तो छ त्यस्तै देखिने भनेपछि नकचरो संस्था भइहाल्यो नि । त्यस्तो सरमलाग्दो कुरा । हुँदै नहुने कुरा ।

– हुँदै नहुने कुरा भएका भए त्यत्रात्यत्रा घागरान घागरान दिग्गजहरू यस्ता काममा लाग्छन् ? तिमीलाई थाहै छैन । ‘मुसा खाईखाई अघाएका बिरालाहरू हजका लागि’ भनेका यस्तै हुन् ।
– के हो त्यो भनेको ?

– यस्ती त छे अब । सुशासनका लागि भ्रष्टाचारविरुद्ध अभियानमा जुट्ने र जुटाउनेहरू अधिकांश व्यापार व्यवसाय र तिनीसँग आबद्ध संस्थाका व्यक्तिहरू छन् । अब व्यापार व्यवसाय भनेको त्यस्तो वृक्ष हो जसको मूल जरो भ्रष्टाचारसँगै पलाएको हुन्छ । जसरी वृक्ष मूल जरो बेगर बच्न सक्तैन त्यस्तै भ्रष्टाचार बेगर उद्योग, व्यवसाय व्यापार चल्नै सक्तैन । त्यसै भएर उद्योग गरेर मात्र सम्भव नहुने भएर धन्दा पनि गर्नुपर्छ, ‘उद्योगधन्दा’ गर भनिएको । यो ‘धन्दा’ भनेको बोट वृक्षको मूल जरोजस्तै भ्रष्टाचाररूपी जरो हो । यो भ्रष्टाचाररूपी जरो जतिजति गहिरिँदै जान्छ, फैलिँदै जान्छ वृक्षमा त्यतित्यति फल लाग्दै जाने हुन्छ । त्यही भएर ‘ट्रान्सपरेन्सी’ के जाति भन्ने संस्थालाई यही तत्वज्ञान थाहा भएर जमिनमुनिको त्यो भ्रष्टाचाररूप जरोलाई देखाउनका लागि ‘सुशासनका लागि भ्रष्टाचारविरुद्ध साहित्यिक अभियान’ सुरु गरिएको हुनुपर्छ ।

– यो ट्रान्सपरेन्सी कि के जाति भन्ने संस्थाले हाम्रा स्वयं सजाय भोगी उद्योगपति बन्धुबाट यो प्रेरणा पाएका होलान् हगि बूढा ?
– किन र ?
– ल ऽऽ … बूढा पनि, ती बन्धुले एकताका मैले भ्रष्टाचार गरेको छु, घुस ख्वाएर देशको राजश्व ठगेको छु, ममाथि भ्रष्टाचारको कारबाही हुनुपर्छ भनेर गर्नु गरेनन् र ? आफै सजाय भागिदार भएर आँखामा पट्टी बाँधेर कति दिन कारमा हिँडे । कम्ता सजाय भोगेका हुन् तिनले ? त्यो बेला त उनी बुद्ध समान त्यागी भएका हुन् नि । तर के गर्नु ? सरकारले तिनको भ्रष्टाचार प्रमाणित नै गर्न सकेनन । सजाय गरोस् पनि कसरी ? भ्रष्टाचारको जरो हुँदो रहेछ जमिनमुनि तलतल कता हो कता ? सरकारले खोज्दोरहेछ पातपातमा, डालीडालीमा । अनि सरकार चलाउनेको थालिथाली फलाहारले भरिएपछि भ्रष्टाचार देखिँदो रहेछ नै कहाँ ? त्यही भएर ‘ट्रान्सपरेन्सी …’ के जाति भनेका रहेछन् । होइन त बूढा ?

– तेरा घ्याम्पा बल्ल घाम लाग्या जस्तो छ ।
– तर एउटा कुरा बूढा
– के कुरा ?

– के कुरा भने नि बूढा, यी लेखक कवि भनेका सन्काहा हुन् । तिनलाई कल्पनाको घोडा चढ्न पाएसी पुग्यो । कल्पनाको घोडा चढ्यो कल्पनामै सयर गर्‍यो । घरगृहस्थी कसरी चलिरहेछ तिनलाई के थाहा ? सामानको भाऊ दिनानुदिन बढ्याबढै छ, चढ्याचढै छ । घरी यता बन्द घरी उता बन्द । बन्द हुने हल्लामात्र चल्नुपर्छ यता स्यालको सिङ हराएझै सामान हराउन थाल्छन् । सामान महंगो भयो भनेर कतै उजुरी बाजुरी गरौँ भने पनि सामानको न बिल पाइन्छ त विजक पाइन्छ । खेस्रा कागजमा कोरकार गरेर ठ्याँस्स फालिदिन्छन् । न फर्मको नाम न बिल नम्बर न मिति न सामानको परिमाण । यी कुराहरू ती कविलाई के थाहा ? कविहरू शब्दका घोडा चढ्छन् । सुशासनका लागि भ्रष्टाचारविरुद्ध साहित्यिक अभियानमा पनि शब्दकै घोडा चढ्ने हुन् । अन्यथा कविहरू भ्रष्टाचारविरुद्ध कविता लेख्न हाम्रा कार्यालय आउँदैछन्, आऔँ हामी सबै मिलेर घुस खाऔँ उहाँहरूको स्वागत गरौँ भनेर कवि महोदयहरूका अगाडि घुस खाएर कुन कार्यालयका कर्मचारीले देखाइदिन्छन् र ? ट्रान्सपरेन्सी कि के जाति भन्ने संस्थालार्ई कार्यालयमा हुने, गरिने भ्रष्टाचारबारे यकिन जानकारी भएन कविता लेख्न पर्‍यो रे लौ आफ्नै उद्यमी व्यापारीले खेस्रा कागजमा बिल दिएर करोडौंको राजस्व ठगी गरिरहेको त थाहा छ नि यतातिर किन चासो राख्दैनन् ? यो बुझिनसक्नु छ बा ऽऽ…

– हत्तेरी लाटी यही बुझ्न नसक्ने भएर नै त कविहरूलाई कविता लेख्न जिम्मा लगाइदिएका । कविहरूले यसबारे कविता लेखिदिएपछि र वाचन गरिदिएपछि काम सकियो । बुझ्नका लाग कविता कसले लेखेका छन् र ? कविता लेख्नेले त कविता बुझ्दैनन् । कविता लेख्ने काम हो लेखियो, सकियो । किताबमा भँगेरा अक्षरमा नाम लेखिन्छ बस् भइहाल्यो नि काम । त्यसपछि सुन्नेलाई सुनको माला, भन्नेलाई फूलको माला अरू खलासँ । त्यही भएर ट्रान्सपरेन्सीले कवि, साहित्यकारहरूलाई जिम्मा लगाएका ।
– मान्छेहरू बाठा रहेछन् ।
– त्यसो नभए त्यसै ठूलामान्छे हुन्छन् ?

०००
पोखरा ।

फित्काैली, पूर्णाङ्क ४२, (२०८१ असार साउन)