नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

 नन्दलाल आचार्य :

१. योग-आसनमा पेटको ‘शून्यकुम्भक’
बिहानको ठीक पाँच बज्नासाथ उनको देब्रे नाकको प्वालबाट निस्किएको भीषण र अनौठो सुइँसुइँ आवाजले छिमेकीका कुकुरहरू एकाएक भुक्न थालेपछि एउटा रहस्यमय युद्धको घोषणा भयो । भ्रष्टाचारी शिरोमणि तथा नामुद नेता योगानन्दलाई आज अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको दिन जसरी पनि फेसबुक लाइभमा १०८ पटक सूर्यनमस्कार गरेर देखाउनु थियो, नत्र आगामी चुनावको टिकट नै गायब हुने रहस्यमय धम्की माथिबाट आइसकेको थियो ।

उनले महँगो विदेशी ब्रान्डेड योग म्याट ओछ्याए र क्यामरा अन गरे । दशकौँदेखि देश लुटेर फुलेको उनको भुँडी समाजवादको खोक्रो नारा जस्तै यताउति उफ्रिन थाल्यो । रहस्य र द्वन्द्व त्यतिबेला तीव्र गतिमा उत्कर्षतर्फ मोडियो, जब नेताजी ‘कपालभाती’ गर्दै पेट भित्रबाहिर गराउँदै थिए, ठ्याक्कै त्यही बेला उनका घरेलु मजदुर कान्छा हातमा रित्तो थाल लिएर क्यामराकै अगाडि उभिन आइपुग्यो । नेताजीले आँखा झिम्क्याउँदै, देब्रे नाक थुनेर श्वास रोक्दै कान्छालाई हट्न इसारा गरे, तर कान्छाले बडो ब्यङ्ग्यात्मक शैलीमा भन्यो, “हजुर ! तपाईंको यो प्राणायामले त बोसो मात्र पगाल्दै छ, तर मेरो पेटमा त विगत तीन दिनदेखि अन्नको दाना नपरेर भोकले स्वतः ‘शून्यकुम्भक’ भइरहेको छ, कृपया मेरो छ महिनाको बाँकी तलब पाऊँ न !”

लाइभ भिडियोमा ‘लाइक’ र ‘हार्ट’ को वर्षा भइरहेको थियो । नेताजीको श्वासप्रश्वासको गति तीव्र भयो, तर यो योगको कारणले नभई पोल खुल्ने डर र रिसको कडा आवेगले थियो । कान्छाले फेरि थप्यो, “हजुर आसन फेर्दै हुनुहुन्छ, म चाहिँ भोकले रासन खोज्दै छु । अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसमा स्वास्थ्यको ढोङ र गरिबको भोकबीचको यो टक्कर कस्तो लाग्यो दर्शकवृन्द ?”
“वास्तविक योग त चिल्लो म्याटमा बस्नु मात्र होइन, भोको पेट र भरिएको भुँडीबीचको सामाजिक दूरी मेटाउनु पो हो त !”
यही वाक्यका साथ भिडियो भाइरल भयो र कथा खुला मोडमा पुग्यो ।

क्यामरा बन्द हुनासाथ नेताजीले कान्छाको गाला फुट्ने गरी थप्पड हान्ने आसुरिक क्रोधका साथ हात तन्काएका थिए, तर बाहिर मिडियाका मान्छे क्यामरा बोकेर कोठाभित्र हठात् छिरेको देखेपछि उनी तुरुन्तै गद्गद् हुँदै कान्छाको खुट्टामा लम्पसार परे र परम आनन्दको मुद्रामा धुरुधुरु रोए ।
००

२. आसन र आवरण
बिहानको ठीक पाँच बज्दा नबज्दै छिमेकीको आँगनमा बज्ने शङ्खको धुनसँगै नेताजी डिल्लीरामको बन्द कोठाभित्र एउटा भयानक आन्तरिक लडाइँ सुरु भइसकेको थियो, जसको सुइँको बाहिरी संसारलाई बिलकुलै थिएन । आज अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस भएकाले उनले समाजमा आफ्नो प्रगतिशील र जनवादी छवि देखाउनु त थियो नै, तर उनको शरीर र मनबीचको तीव्र द्वन्द्वले उनलाई निथ्रुक्क भिजाएको थियो ।

पार्टीका कार्यकर्ता र क्यामरामेनहरू बाहिर आँगनमा व्यग्रताका साथ कुरिरहेका थिए । डिल्लीरामले भित्र ऐनामा हेर्दै ‘कपालभाती’ गर्ने प्रयास गरे, तर उनको ठूलो भुँडी र विलासी जीवनशैलीले पटक्कै साथ दिएन । उल्टै अघिल्लो रात मात्रै भ्रष्टाचार गरेर लुकाएको एउटा महत्त्वपूर्ण ठेक्कापट्टाको फाइल कता हरायो भन्ने रहस्यमयी तनावले उनको घाँटी र नसाहरू कसिँदै गए । उनले सामाजिक सञ्जालमा ‘योग नै निरोगी र समतामूलक जीवनको ऊर्जा हो’ भन्दै एउटा लामो स्ट्याटस पोस्ट गरे, तर सामाजिक यथार्थको ऐनामा उनी जनतालाई लुटेर मोटाएका एक खोक्रा पात्र थिए ।

मञ्चमा पुगेर उनले जब आँखा चिम्लेर ‘अनुलोम-विलोम’ सुरु गरे, उनको नाकबाट श्वासको सुगन्ध होइन, रातभरिको महँगो रक्सी र कबाबको गन्ध हावामा फैलियो । अचम्मको कुरा, चाटुकार कार्यकर्ताहरूले त्यसैलाई ‘योगको दिव्य ऊर्जा’ भन्दै जोडले ताली बजाए । यो त्यो सामाजिक पाखण्डको उत्कर्ष थियो, जहाँ सोझा जनता स्वास्थ्यको खोजीमा थिए र नेताजी चाहिँ आफ्नो राजनीतिक आयु लम्ब्याउने प्रपञ्चमा ।

कार्यक्रमको अन्तिम चरणमा, सबैलाई चकित पार्न उनले निकै कठीन ‘शीर्षासन’ गर्ने प्रयास गरे । उनले टाउको भुइँमा टेकेर खुट्टा आकाशतर्फ के उठाएका थिए, ठ्याक्कै त्यही ऊर्जाशील क्षणमा उनको दौराको भित्री गोजीबाट गरिब बाढीपीडितका लागि आएको राहत कोषको लाखौँको चेक सररर भुइँमा खस्यो र हावाले उडाएर सोझै जनताकै अगाडि पुर्‍याइदियो ।

योगले मानिसको शरीर र भित्री आत्मालाई जोड्छ भनिन्छ, तर नेताजीको त्यो ऐतिहासिक आसनले त उनको पवित्रताको मुखुण्डो उतारेर सिधै उनको गोजी र जनताको भोकको दुरी पो छताछुल्ल पारिदियो !
००

३. मयुराशनमा ढाडको हड्डीको अड्डी
बिहानैदेखि वीरभद्रेको आँगनमा गाउँलेहरूको रुवाबासी र भागदौड चलिरहेको थियो, तर कसैलाई हेक्का थिएन ऊ मरेको हो कि बौलाएको ! उसको शरीर अनौठो गरी बटारिएको थियो- एउटा खुट्टो गर्धनमा उनिएको थियो, हातहरू ढाडपछाडि साङ्लाझैँ बाँधिएका थिए र नाकबाट अनौठो घ्यारघ्यार आवाज निस्किरहेको थियो ।

स्थानीय धामीले ‘कुबेलाको मसान जागेको’ भन्दै बाल्टीका बाल्टी पानी र अक्षता छर्के, तर वीरभद्रे झन् जुरुक्क उठ्न खोज्दै भुइँमा पछारियो । वडाध्यक्षले तर्सिएर प्रहरी बोलाउने धम्की दिए भने घिमिरे बाजेले “यसलाई पक्का बोक्सीले डामेको हो” भन्दै मन्त्र फुक्न थाले । गाउँलेहरू डर र कौतुहलताको तीव्र द्वन्द्वमा पिल्सिएका थिए । वीरभद्रेको आँखा भने आँगनको डिलमा रहेको रेडियोतिर मात्र सोझिएको थियो, जहाँबाट चर्को स्वरमा ‘अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस’को महत्त्व र मानव जीवनमा यसको फाइदाबारे सरकारी भाषण बजिरहेको थियो । उसले साङ्केतिक रूपमा एउटा हातले नाकको एउटा प्वाल थुन्दै अर्कोबाट लामो श्वास तान्न खोज्दा घाँटीको नशा थप टन्कियो र ऊ अझै डरलाग्दो गरी ऐया-ऐया गर्दै चिच्यायो । सबैजना “भूतले घाँटी थिच्यो” भन्दै भागाभाग गर्न थाले ।

त्यत्तिकैमा सहरबाट भर्खरै गाउँ फर्केको एउटा युवाले भीड पन्छाउँदै वीरभद्रेको सिरानीमा अन अवस्थामा रहेको मोबाइलको भिडियो हेरेर मुसुमुसु हाँस्दै रहस्य खोल्यो, “ए गाँठे, यो त हिजो बेलुकाको कोदोको लोकल रक्सी पचाउन आज जुन २१ तारिखका दिन बाबा रामदेवको सिको गर्दै जटिल ‘मयूरासन’ र ‘कपालभाती’ एकैचोटि गर्दा ढाडको हड्डी सड्किएर अड्किएको पो रहेछ !”

यसरी, मानव स्वास्थ्यलाई सदा सर्वदा निरोगी, तन्दुरुस्त र दीर्घायु बनाउने अकाट्य दाबी गरिएको त्यही पावन ‘अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस’ को महिमा गाउँदागाउँदै वीरभद्रे जीवनकै पहिलो र ऐतिहासिक आसनमा अचेटिएर अन्ततः एम्बुलेन्सको साइरन बजाउँदै सहरको इमर्जेन्सी वार्डतिर सोझियो ।
००

४. आधुनिक योग र डिजिटल आसन
बिहानको ठीक साढे पाँच बजे फ्ल्याट नम्बर ४०२ को बन्द कोठाभित्रबाट आएको त्यो अमानवीय र कहालीलाग्दो ‘ऐया-आत्था’ को आवाजले अपार्टमेन्टका छिमेकीहरूमाझ ठुलै भूकम्प ल्याइदियो । रमेशकी श्रीमती बबिता ढोका ढकढकाउँदै रुन थालिसकेकी थिइन् भने छिमेकी शर्माजी पुलिस र एम्बुलेन्स दुवैलाई फोन घुमाउँदै थिए । भित्र कोठामा कुनै ठुलो घरेलु हिंसा, दुर्घटना वा अदृश्य शक्तिसँगको भयंकर लडाइँ चलिरहे जस्तो रहस्यमय भान हुन्थ्यो ।

शहरी व्यस्तता, उच्च रक्तचाप र पिज्जा-बर्गरको कृत्रिम सम्बन्ध बोकेको यो आधुनिक समाजमा यस्ता आकस्मिक घटना नौला थिएनन्, तर आजको रहस्य अलि बढी नै गहिरो र सन्त्रासपूर्ण थियो । छिमेकीहरू मिलेर बलियो लात्ती हान्दै ढोका त फोरे, तर भित्रको दृश्य देख्दा उद्धार गर्न आएका सबैका आँखा चक्का परे ! रमेश भुइँमा एउटा महँगो ब्रान्डेड म्याटमा अनौठो तरिकाले जेलिएका थिए—उनको दाहिने खुट्टा गर्धनमा बेरिएको थियो, देब्रे हात कम्मर मुनिबाट निस्किएर ट्राइपोडमा झुन्डिएको नयाँ आइफोनतिर सोझिएको थियो र अनुहार निलो-कालो भइसकेको थियो ।

वास्तवमा, अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसका दिन अफिसका हाकिम र सामाजिक सञ्जालका ‘फलोअर्स’ लाई प्रभावित पारेर डिजिटल रूपमा ‘सभ्य र सुखी’ देखिन उनले युट्युब हेरेर जबर्जस्ती ‘जटिल आसन’ को कसरत गरेका रहेछन् । वर्षौँदेखि कम्प्युटरको कुर्सी र चिल्ला गाडीको सिटमा मात्र बस्ने बानी परेको उनको आधुनिक शहरी मेरुदण्डले पहिलो पटकमै ‘लक’ भएर धोका खाइदिएछ । एम्बुलेन्सका कर्मचारीले उनलाई स्ट्रेचरमा हाल्दै गर्दा उनको हातबाट खसेको मोबाइलमा फेसबुक स्टेटस खुल्लै थियो, जसमा लेखिएको थियो— “योग गरौँ, निरोगी बनौँ !”

अस्पताल पुगेपछि डाक्टरले एक्स-रे रिपोर्ट हेर्दै महँगो फिजियोथेरापी र ६ महिनाको कडा बेडरेस्टको प्रेस्क्रिप्सन थमाए । शारीरिक र मानसिक मुक्तिको शङ्खघोष गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसले रमेशलाई हस्पिटलको बेडमा त पुर्‍यायो नै, साथमा देखावटी आधुनिक जीवनशैलीको यो तीव्र ‘योग’ ले उनको खल्ती र स्वास्थ्यलाई भने पूर्ण रूपमा ‘वियोग’ गराइदियो ।
००

५. आसन बदल्ने आश्वासन
“तिमीले मलाई भन्दा बढी माया त्यो श्वास फेर्ने ढोंगलाई गर्यौ भने म आजै यो घर छोडेर हिँडिदिन्छु!” भन्दै विमलाले भान्साको बेलना भुइँमा बजारेपछि माइलाकान्छाको सातो गयो । अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको बिहानीमै सुरु भएको यो महायुद्धले छिमेकीका कान चनाखो बनाइसकेको थियो ।

माइलाकान्छा कम्मर मर्काउँदै अनुलोम-विलोम गर्न के तम्सिएका थिए, विमलाको पारो तातिएछ । समाजवाद र समानताका ठूला गफ छाँट्ने प्रगतिशील नेता माइलाकान्छा चोकमा भाषण गर्दा ‘जनजीवनको रूपान्तरण’ भन्थे, तर घरमा भने योगको नाममा सुतेरै दिन बिताउँथे ।

“अरे भाग्यमानी, योगले त मान्छेलाई निरोगी र शान्त बनाउँछ,” माइलाकान्छाले फकाउने शैलीमा भने, “आज विश्व योग दिवस, अलिकति मयूर आसन गरेर तिम्रो लागि प्रेमको ऊर्जा बढाउन खोजेको नि !”
“ऊर्जा होइन, तिम्रो यो कपालभातीले मेरो दिमागको दही भइसक्यो,” विमलाले कम्मरमा हात राखेर थपिन्, “अस्ति टोलका गरिब विपन्नलाई राहत बाँड्न जाँदा खुट्टा मर्कियो भन्दै कुना पस्ने, अहिले यहाँ खुट्टा टाउकोमा मण्डलाकार घुमाउने ? समाज बदल्ने क्रान्तिकारीले पहिले घरको भान्साको ग्यास सिलिन्डर उचालेर ‘उत्तानपादासन’ गरे कति जाती हुन्थ्यो !”

छिमेकीहरू झ्यालबाट चिहाउँदै हाँसो थाम्न नसकेर पेट मिचिरहेका थिए । माइलाकान्छाले आफ्नी सुन्दरी अर्धाङ्गिनीलाई फकाउन योगकै शैलीमा दुवै हात जोडेर ‘शान्ति आसन’ को मुद्रा बनाए । माया र क्रान्तिको फ्युजन गराउँदै उनले गम्भीर बनेर भने, “हे प्रिय, योग भनेको केवल शारीरिक कसरत मात्र होइन, यो त हाम्रो आत्मा र यो श्रमजीवी जनजीवन जोड्ने सेतु हो । म तिम्रो र मेरो प्रेमलाई एउटा नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन चाहन्छु ।”
विमलाको रिस अलि मत्थर भएझैँ देखियो । उनले मुस्कुराउँदै भनिन्, “हो र ? त्यसो भए अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको उपलक्ष्यमा आजको सबैभन्दा कठिन र बेजोड आसन अभ्यास गरौँ न त, जसले हाम्रो सामाजिक यथार्थ पनि बदलोस् र तिम्रो मायाको गहिराइ पनि नापोस् !”

माइलाकान्छा मख्ख पर्दै अनुहार उज्यालो पारेर कडा आसनका लागि तयार भए ।
त्यसपछि विमलाले हातमा कुचो र जुठो भाँडाको थुप्रो माइलाकान्छाको अगाडि राखिदिँदै भनिन्, “लौ, यो भुइँ पुछ्ने ‘मार्जारी आसन’ र भाँडा माझ्ने ‘चक्की चलानासन’ सुरु गरिहाल्नुस्, अनि मात्र देशमा वास्तविक प्रगतिशील क्रान्ति आउनेछ र हाम्रो प्रेम पनि अमर रहनेछ ।”

बिहानैदेखि विश्व शान्ति र ध्यानका ठूला कुरा गर्ने प्रगतिशील क्रान्तिकारी माइलाकान्छा अहिले कम्मरमा पटुका बाँधेर साखुल्ले बन्दै भान्साको भुइँमा पोचा लगाइरहेका छन् ।

०००
२०८३ असार ७ गते ।
श्री जनता माध्यमिक विद्यालय (प्राविधिक), गोलबजार-४, सिरहा ।