नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

नन्दलाल आचार्य :

मेरो देश–
कसैले बिगारिदिएको होइन
हामी आफैँले बिगारेका हौँ
केवल जनता होसमा आइदिए पुग्छ !
मेरो देश–
अरूले मारिदिनु पर्दैन
हाम्रो अकर्मण्यताले निल्दैछ
केवल हामी ननिदाइदिए पुग्छ ।
दोष अरूलाई मात्र दिनु पर्दैन
यहाँ बौद्धिक वर्ग नै मौन छ
केवल उसले मुख नथुनिदिए पुग्छ !
कलमहरू बन्धक छन् यहाँ
सत्य लेख्न डराउँछन्‌
केवल कलम नबिकिदिए पुग्छ !
आउने चुनावमा
को आयो भन्दा पनि
हाम्रो चेत नहराइदिए पुग्छ !!!

मेरो देश–
कुनै विदेशीले लुटेको होइन
हाम्रै स्वार्थले खुम्चिएको हो
केवल इमानको तराजु ठिक भइदिए पुग्छ !
राजनैतिक आँगनमा–
अग्ला भाषणका फोकाहरू त धेरै फुटे
तर कुर्सीको मोहमा देशकै शिर निहुरियो
यहाँ नेतृत्वले पदलाई होइन
देशलाई पूजा गरिदिए पुग्छ !
आर्थिक सिमानामा–
हाम्रा पसिनाका थोपाहरू खाडीमा पोखिँदा
यहाँ बाँझो खेतले बाटो हेरिरहेछ
परनिर्भरताको यो भिखारी कचौरा फुटाई
आफ्‌नै माटोमा सुन फलाइदिए पुग्छ !
सामाजिक डबलीमा–
जात र धर्मका नाममा पर्खालहरू ठडिँदैछन्‌
मान्छेले मान्छेलाई चिन्ने आँखा धमिलिएका छन्‌
छरपस्टिएका मनहरूलाई उनेर फेरि
सद्भावको एउटै माला गाँसिदिए पुग्छ !
शैक्षिक मन्दिरमा–
डिग्रीका प्रमाणपत्रहरू त थुप्रिए धेरै
तर संस्कार र सीपको खडेरी पर्यो
कलिला मस्तिष्कलाई विदेशी सपना होइन
स्वदेशमै सम्भावना देखाइदिए पुग्छ !
सांस्कृतिक धरोहरमा–
हाम्रा रैथाने बाजा र भाकाहरू हराउँदैछन्‌
परचक्रीका रङ्गहरूले आफ्‌नै मौलिकता मेटिँदैछ
पुरानो धरातल बिर्सेर आकाश छुने होडमा
जरालाई माया गरिदिए पुग्छ !
दोष समयलाई मात्र दिनु पर्दैन
यहाँ हाम्रो आफ्‌नै विवेक बन्धक छ
केही नयाँ गर्नलाई आकाश खस्नु पर्दैन
केवल हामी “म“ बाट “हामी“ भइदिए पुग्छ !!

मेरो देश–
कुनै दैवले सरापेको होइन
हाम्रै मौनताले थलिएको हो
केवल बन्द ओठहरू अलिकति खुल्दिए पुग्छ !
राजनैतिक रङ्गमञ्चमा–
नीति त धेरै बने यहाँ, तर नियत सधैँ खोटियो
गणतन्त्रका फूलहरू त फुले, तर बास्ना बिचौलियाले लुटे
हामीले नेता रोज्यौँ, तर नेतृत्व कहिल्यै रोजेनौँ
अब मतपत्रमा चेतनाको रङ भरिदिए पुग्छ !
आर्थिक ऐजेरूमा–
कागजका नोटहरू त छापिए, तर उत्पादनको सुगन्ध हरायो
हाम्रो भान्सामा छिमेकीको अनुग्रह पाक्दैछ
रेमिट्यान्सको बैसाखीले कतिन्जेल देश दौडिएला ?
यहाँ श्रमलाई सिंहासन चढाइदिए पुग्छ !
शैक्षिक मरुभूमिमा–
विद्यालयका पर्खाल त ठडिए, तर सपनाहरू बाहिरिए
कण्ठ गरेका अक्षरले पेट पाल्न सिकाएनन्‌
कलम समात्ने हातहरू राहदानीको लाइनमा उभिए
शिक्षालाई बाँच्ने कला बनाइदिए पुग्छ !
सांस्कृतिक प्रदूषणमा–
चाडबाड त मनाइन्छ, तर आडम्बरको खोल ओढेर
हाम्रा मौलिक चाडहरू फोटो खिच्ने मेला मात्र भए
पुर्खाको नासोलाई आधुनिकताको नाममा नबेची
आफ्‌नो जराको माटो चिनिदिए पुग्छ !
सामाजिक ऐनामा–
ठुला महल त बने, तर छिमेकीको मन जोडिएन
भर्चुअल संसारमा रमाउँदा यथार्थको माया मर्यो
सत्य बोल्नेको घाँटी निमोठ्ने यो भीडमा
विवेकको दीप बाल्न अलिकति हिम्मत भए पुग्छ !
त्यसमा पनि–
देश बनाउन हिमालय पग्लिनु पर्दैन
न त कसैले जादुको छडी नै घुमाउनु पर्छ
भ्रष्टाचारको ऐजेरूलाई निर्ममतापूर्वक उखेलेर
सतीले सरापेको होइन, लोभले रित्तिएको यो देश चिनिदिए पुग्छ !

मेरो देश–
अभावले रित्तिएको होइन
भ्रष्टाचारको ऐजेरूले चुसिएको हो
केवल हातहरू सफा भइदिए पुग्छ !
सिंहदरबारका कोठाहरूमा–
फाइलहरू त नाच्छन्, तर स्वार्थको तालमा मात्र
न्याय खोज्न जानेको चप्पल तल्लो खुड्किलोमै खिइन्छ
यहाँ नियम नभएर होइन, नियत नभएर देश थलिएको हो
कानुनको डन्डाले ठुला माछा समातिदिए पुग्छ !
त्रिभुवन विमानस्थलको गेटमा–
हरेक साँझ एउटा सिङ्गो पहाड बाहिरिन्छ
मुलुकका खम्बाहरू बाकसमा फर्कने डर बोकेर जहाज चढ्छन्‌
आमाको आँसुले भिजेको यो माटोमा पसिना साट्न नपाउँदा
यहीँ सम्भावनाको बीउ रोपिदिए पुग्छ !
बिचौलियाको जालोमा–
किसानको पसिना सस्तो छ, उपभोक्ताको भान्सा महँगो
परिश्रम गर्ने भोको छ, गफ गर्नेको महल अग्लो
श्रमको मूल्यलाई दलालले होइन, बजारले चिनिदिए
यहाँ कोदालो बोक्ने हात सम्मानित भइदिए पुग्छ !
संस्कारको भग्नावशेषमा–
हामीले आधुनिकता त भित्र्यायौँ, तर सभ्यता बिर्सियौँ
फेसबुकका भित्तामा देश बनायौँ, तर धरातल बिर्सियौँ
अरूको गल्ती औँल्याउन जति सजिलो छ
आफैँलाई ऐनामा हेर्ने साहस अलिकति भए पुग्छ !
स्वास्थ्यका पसलहरूमा–
उपचार त छ, तर गरिबको पहुँचभन्दा टाढा
औषधीमा व्यापार छ, संवेदनाको यहाँ खडेरी छ
सरकारी अस्पतालका बेडहरूले नेता मात्र नपर्खिएर
दुखीको आँसु पुछिदिने केन्द्र भइदिए पुग्छ !
अन्त्यमा–
देश बिगार्ने कुनै अदृश्य शक्ति होइन
हाम्रै भोटले चुनिएका र हाम्रै मौनताले पालिएका हुन्‌
अब अर्को पुस्तालाई दोषी र रित्तो देश सुम्पिनु भन्दा
आजै हाम्रो चेतको मन्दिर ब्युँझिदिए पुग्छ !

अन्ततः मेरो देश–
केवल ढुङ्गा र माटोको थुप्रो मात्र होइन
यो त हाम्रो साझा भविष्य र पहिचान हो
केवल हामीले अपनत्व लिइदिए पुग्छ !
अब दोषको भारी–
इतिहासलाई सुम्पिएर मात्र केही हुने छैन
न त छिमेकीलाई सरापेर नै पेट भरिनेछ
आफ्‌नो घरको आगन आफैँ बढार्ने साहस बटुली
परिवर्तनको पहिलो पाइला आफैँले चालिदिए पुग्छ !
सत्य यो हो कि–
जबसम्म योग्यताको कदर हुँदैन
जबसम्म इमानभन्दा ठुलो लाभ मानिन्छ
तबसम्म यो चक्रव्यूह टुट्ने छैन
यहाँ चाकडीको पर्खाल भत्काइदिए पुग्छ !
आउने बिहानीमा–
कुनै मसिहा आएर देश बनाइदिने छैन
हाम्रै विवेकले सही र गलत छुट्याउनुपर्छ
झण्डा र एजेन्डाभन्दा माथि उठेर
राष्ट्रको मूल मन्त्र मात्र जपिए पुग्छ !
त्यसैले अब–
युवाका पाखुरालाई मरूभूमिमा होइन, मेरै पहाडमा खियाऊँ
बौद्धिक आँखालाई मौनताबाट होइन, सत्यको प्रकाशमा ल्याऊँ
यो देश बिग्रिएको होइन, अलिकति बिराइएको मात्र हो
हामीले आफैँलाई सुधार्ने सङ्कल्प गरिदिए पुग्छ !
मेरो देश–
अरूले मारिदिनु पर्दैन
हाम्रो बिउँझिएको चेतले नै बिउँताउनेछ
केवल नेपाली हुनुको गौरव नभुलीदिए पुग्छ !!

०००
२०८२ पुस १८ गते ।
सिद्धार्थटोल, उदयपुर ।