नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

हास्य व्यङ्ग्य दिवस
नेपालमा गाईजात्रा शोकबाट शान्तिका लागि हास्यव्यंग्यलाई पनि पीडा हरणमा एक अंश मानिन्छ । कागतिहारलाई हास्यव्यंग्य क्षेत्रका कवि, लेखक, हाँस्यकलाकार, व्यंग्यचित्रकार, पत्रकारले २०३४ सालदेखि आलु पार्टी मनाउँदै आएका छन् । कागतिहारलाई हाँस्यदिवसका रूपमा मनाइने कार्य २०७५ सालदेखि प्रारम्भ भएको हो ।

प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा २०३३ सालदेखि गाईजात्राका अवसरमा हास्यव्यंग्य महोत्सवका रूपमा गाईजात्रा महोत्सव सञ्चालन गर्दै आए पनि २०४६ मा रोकियो । यसलाई निरन्तरता दिन हास्य व्यङ्ग्य समाज नेपाल (हाँसने) २०४७ सालमा संगठित भई अघि बढायो । राजा वीरेन्द्रको स्वेच्छाले हास्यव्यंग्यलाई संस्थागत गर्ने दृष्टिमा राजा-प्रजा एक साथ नेपाली समाजमा के भइरहेछ ? हास्यव्यंग्यमार्फत बुझ्ने र मनोरञ्जनका साथै सुधारका लागि पहलकदमी गर्न साथै प्रतिभालाई प्रोत्साहन गर्न यो काम उपयोगी बनेको छ ।

एकतन्त्री राणाशासनमा समेत गाईजात्रा हाँस्यलाई महत्त्व दिइन्थ्यो । राणाका महलमा झाँकीहरू प्रदर्शन हुन्थे । गाईजात्रामा पनि व्यंग्य झाँकी हुन्थे । यति महत्त्वपूणर् विषयलाई संस्थागत गर्ने उद्देश्य हुँदा हुँदै पनि प्रज्ञाले त्यस बखत प्रज्ञाले केही काम गरेन । सानै रूपमा भए पनि आलु पार्टीले यसलाई अगाडि बढाएको छ । राजा महेन्द्र र वीरेन्द्रका समयमा दसैंताका सांस्कृतिक कार्यक्रम गर्ने टोलटोलमा मञ्चहरू बन्थे । दर्शक टाढा टाढाबाट जम्मा हुन्थे । जुद्ध शम्शेरकै दरबार अगाडि भोटो देखाउने स्थलको वरपर स्थानीयले दसैंमा गर्ने नाटक, नाच, गीत र प्रहसनमा मान्छेहरू झुम्मिन्थे ।

पछि यो क्रमशः सेलायो । २०३४ सालमा निजी निवासमा पहिलोपल्ट आलु पार्टी गरियो । यसमा हास्यव्यंग्यमा लेखन, प्रकाशनमा प्रोत्साहन गर्ने र कौवा प्रकाशन खोलेर हास्यव्यंग्यका किताब मात्र छाप्ने बासुदेव र त्यसबेलाका नवग्रहबाट धेरै हदमा हाँस्य प्रवद्र्धनका कामहरू भए । आलु पार्टी प्रारम्भ गर्दा कुनै दलको चियापान भेटघाट कार्यक्रम थिएन । यो लेखक कविकलाकार सबै साहित्यकार समेटेर एकैथलोमा भेटघाट हुने र रचना वाचन, अभिनय, नक्कल, कला प्रदर्शन गर्ने र हाँस्यले मन भर्ने मञ्चका रूपमा वर्षेनी कागतिहारमा आयोजना हुँदै आएको छ ।

वासुदेव लुइटेलले हास्यव्यंग्यमा केही काम देखाएवापत अभिनन्दन गर्न हालखबरका प्रसिद्ध सम्पादक दाताराम शर्मा, प्रसिद्ध कलाकार टेकवीर मुखिया र पत्रकार एवं साहित्यकार बासु रिमाल यात्रीको उपस्थितिमा पंक्तिकारकै निवासमा आयोजना गरियो। प्रसिद्ध हास्य व्यङ्ग्यकार भैरव अर्यालले आलु निबन्ध रत्नश्री साहित्यिक पत्रिकामा छापेका थिए । पाँडे र मुखियाले हातको दायाँबायाँ औंठाछाप लगाएर चिनाजस्तो पुरानो शैलीको स्क्रोल बनाएर हास्यव्यंग्यका प्रवद्र्धनकर्ता वासुदेव शर्मालाई अभिनन्दन पत्र प्रदान गरेका थिए । २०३४ कात्तिक २४ गते काग तिहारमा भएको थियो त्यो काम।

आलु पार्टीमा प्रमाण-पत्र दिने क्रम अघि बढेको छ। त्यसबेलादेखि आलु पार्टी निरन्तर चले पनि अटुट रहेन। २०७८ सालमा कोरोनाका कारण जुमबाट चल्यो । आलु पार्टीले ४५ वर्ष पार गर्दा धेरैले भाग लिए । पाँडे-मुखियाको आलु पार्टी शीर्षकमा प्रसिद्ध पत्रकार दाताराम शर्मा प्रजातन्त्राचार्यले लामो रमाइलो लेख लेखेर मुस्कान हाँस्य पत्रिकामा छापे । आलु भन्ने बाल कविता पुतलीको घर भन्ने पुस्तकमा पहिला नै परेको छ । आलु पार्टी नै भनेर हास्यव्यंग्य पनि लेखिएको छ । आलु पार्टीको प्रतिवेदन भनेर डा. देवीप्रसाद सुवेदी, मुकुन्द आचार्य, पिँडालु पण्डित आदिले रसिला-हँसिला लेखहरू लेखे ।

आलु पार्टीमा नेपालका पूर्व प्रधान मन्त्रीदेखि हास्य व्यङ्ग्य क्षेत्रका विभिन्न दलमा आस्था राख्ने र कतै पनि नलागेका पूणर् स्वतन्त्र बिचारधाराका कवि, लेखक, कलाकार र व्यंग्य चित्रकार उपस्थित हुन्छन् । कार्यक्रममा हास्य व्यङ्ग्य प्रस्तुत गर्छन् । ३-४ घण्टा भरपूर मनोरञ्जन दिन्छ । जसमा देशको परिस्थिति, समाजको स्थिति, राजनीतिको बेथिति आदि सबै व्यंग्यमा समेटिन्छन् । सुधारका लागि खबरदारी गर्दै कार्यक्रम हाँस्यपूणर् बनाउँछन् ।

हास्यव्यंग्य क्षेत्रका यो लेखन, मञ्चन र चित्रांकनका दृष्टिले पनि उपयुक्त छ । प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू उपस्थित हुने हुँदा एकापसमा अनौपचारिक हास्यव्यंग्यको प्रयोग, विभिन्न खाले नयाँ हाँस्यका रूपहरू समेत प्रस्तुत हुन्छन् । आलु पार्टीले हास्यव्यंग्यकर्मीलाई प्रेरणा मात्र हैन, नयाँ ज्ञानको अप्रत्यक्ष तालिम पनि दिन्छ । एकापसी छलफल र प्रस्तुतिले प्रेरणा र नयाँ दिशा पनि देखाउँछ । २०७९ मा ४५ वर्ष भएको यो पार्टी व्यवस्था फेरिए पनि पार्टी फेरिएको छैन । थोरै हास्य व्यङ्ग्यकार हुँदा सुरु भएको यो पार्टी आज होनाहार हाँस्य स्रस्टाहरूको उपस्थितिले हाँस्य वाङ्मय धनी भएको छ । पार्टीको प्रस्तुतिको अन्त्यमा आलुको परिकारले मुख मिठ्याइन्छ । प्रारम्भमा आलुको १७ परिकार (आलु सस्तो हुँदा अर्थात दुई रुपैयाँ धार्नी हुँदा) र चिनी रोग कमजोर हुँदा ख्वाए पनि आज लगभग पञ्च परिकारमा आलुको खीरको विशेष सत्कार हुने गर्छ ।

पार्टीमा नेपालका नाम चलेका ज्येष्ठदेखि कनिस्टसम्म उपस्थित हुन्छन् । आलुकै मानव रूपको आलु आलुनी श्रीमान् श्रीमती बनाएर सभापतित्वमा ग्रहण गराइन्छ । प्रमुख अतिथि कहिले भालु, कुकुर त कहिले बिरालो र मुसोसमेत राखिन्छ । कहिले त ढुंगो र मूढो पनि । हास्य व्यङ्ग्य कविता, प्रहसन, गीत, नाच, टुक्का, क्यारिकेचर प्रस्तुत हुन्छन् । कार्टुन प्रदर्शन हुन्छन् । विगतमा सहभागी हुने विद्वान् वासुदेव लुइटेल, श्याम गोतामे, सूर्यबहादुर पिवा, मोहनराज शर्मा, राजेश्वर देवकोटा, लक्ष्मण लोहनी आदि दिवंगत भइसकेका छन् । आलु पार्टीको अभिलेख २०५५ सालदेखि राखिएको छ । धेरैको चासो र रुची बढेकाले आगामी दिनमा सार्वजनिक रूपमा आलु पार्टी गर्ने सोच राखिएको छ । हास्य व्यङ्ग्यलाई संस्थागत गर्ने दृष्टिमा सम्पूर्ण हास्यव्यंग्य सम्बद्ध कुराहरू समेटेर एउटा हासने घर निर्माणको समेत परिकल्पना गरिएको छ ।

०००
‘अन्नपूर्ण  पाेष्ट’बाट जस्ताको तस्तै

२०७९, कार्तिक ६, कागतिहार