नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

अशोककुमार शिवा :

नेपाली समाजमा एउटा उखान छ, “सोझो औलाले घ्यु आउँदैन ।” पूर्खाले उखान त त्यसै बनाएका होइनन् । हरेक उखानका शब्द, वाक्य र हरफहरूमा अर्थ, सन्देश र ज्ञान लुकेको हुन्छ । त्यसैले कतिपय मानिस आफूलाई अब्वल दर्जाको ज्ञानी देखाउन हरेक पटकको बोलाईमा उखानको प्रविष्टी गराउँछन् । भन्नेलाई पनि रमाईलो अनि सुन्नेलाई त झनै रमाईलो ।

“लाटो लड्छ एक बल्ड्याङ, बाठो लड्छ तीन बल्ड्याङ ।” यो अर्को घतलाग्दो उखान छ । लाटो त्यसै लोझो सिधा हुन्छ । ऊ हिंड्दा पनि जानेर संयमित त होइन तर लाटोपनले स्वयम श्रृजित संयमताका साथ हिंड्ने हुनाले ऊ हत्तपत्त लड्दैन । लडिहाले पनि अनेक बल्ड्याङ खाने गरी लड्दैन । लाटो लडिहाल्यो भने एक बल्ड्याङ खाना साथ उठ्छ । तर, बाठो हिंड्दा हिडाईमा पनि बठ्ठ्याईं पारी पारी हिंड्छ, त्यसैले ऊ कहिं न कहिं लडेकै हुन्छ । बाठो जब लड्छ ऊ उठ्न पनि बठ्याईं पार्न थाल्छ र बठ्याईंको कारण थामिन नसकेर पुनः अर्को बल्ड्यांङ लड्छ । यसरी कम्तीमा तीन बल्ड्याङ नखाई बाठो लडेर उठ्दैन ।

“जो चोर उसैको ठूलो स्वर ।” यो अर्को गज्जबको उखान । यो उखान स्यालको आनिबानीसँग मिल्दो छ । एकाछेउमा बसेर हुईयँ… दियो अर्कोतिरबाट कुखुरा चोर्‍यो हिंड्यो । स्यालको यस्तो बानी भएर मात्रै यो उखान बनाएको त पक्कै होइन । यहाँका चोर प्रवृत्तिका मान्छेको स्वर झनै ठूलो हुन्छ । ठूल्ठूलो स्वरमा चोरको घुराईमा करायो अनि आफै अर्कोतिरबाट चोर्‍यो । भ्रष्टाचारीलाई भ्रष्टाचार बिरुद्ध ठूलो ठूलो स्वरमा कराएर बोल्न आउँछ । यो भ्रष्टाचार बिरुद्ध सून्य सहनशील छ भन्ने भान पार्‍यो भित्रभित्रै ठूलाठूला काण्ड घान पार्छ ।

“नमच्चिने पिङको सय झट्का ।” पिंग नामले नै हल्लिने, झड्किने र मच्चिने चिज हो भन्ने बुझिन्छ । पिङ जसरी सुकै बनाईए पनि उद्धेश्य चाहिँ मच्चिन्छ भनेर नै बनाइएको हुन्छ । कहिले कहिँ पिङमा प्रयोग हुने डोरी नमिल्दा पिङ नमच्चिन सक्छ । त्यो त पिङको दोष त होइन । बनाउने मान्छेले ठिक लेखाजोखा बेगर बनाएपछि के गरोस् त पिङले । त्यसैले यसरी बनेको पिङ मच्चाउन खोज्दा झट्का बढी हुन्छ नै । झड्का नहानेर पिङ मच्चिन्न पनि । मच्चाउनलाई झड्का दिनु जरुरी पर्छ । २/४ झड्कामा मच्चियो भने पिङ ठिकै हुन्छ तर सयौं झड्का हान्दा पनि मच्चिँदैन भने यो उखान सान्दर्भिक हुन्छ ।

सोझो औँलाले घ्यु ननिस्कने कुरामा केही थप्ने बिचार आयो । घ्यू राख्ने हर्पेको मुख सानो हुन्छ । सानो मुख भएकोले सिंगै हात छिर्ने कुरा आएन, त्यसमा औलाकै काम आउँछ । औँला सोझो पारेर हर्पेमा छिराउनु पर्छ, बाङ्गो औँला हर्पेमा छिर्दैन । औला छिराएर सोझै निकाल्दा औँला त घ्यूमा भिजेर निस्केला तर घ्युको मनोवान्छित अंश त बाहिर आउँदैन । फेरि धेरै बाङ्गो बनाएर औँला बाहिर निकाल्न खोज्दा पनि हर्पेबाट औँला बाहिर आउँदैन । त्यसैले हर्पेको घ्यू औलाले झिक्न सिपालु मान्छे मात्रै सक्दछ । कि त उसको औँला बाङ्गै हुनुपर्छ । बाङ्गो औँलैले पनि घ्यू चोर भन्लान् भनेर सधैं औँला लुकाउने नाकाम प्रयास गरिरहेकै हुन्छ ।

“भगवान सबका भला करेगा ।” हिन्दी भाषाको उखान हो यो । साँच्चै भगवानले सबैको भलो चिताएकै हुन्छ होला । त्यसैले यो उखान बन्यो । फेरि भगवानले कसैलाई कुनै अपराधमा सजाय नै गर्ने बिचार गर्नुभयो भने पनि धेरै ढिलो गरी नेपालको न्यायपद्धती झैं गरी गर्ने प्रचलन छ । न्यायालयले भगवानको सिको गरेको हो कि भगवानले न्यायालयको सिको गरेको हो त्यो भुक्तभोगीहरूलाई थाहा होला । “भगवान के यहाँ देर है अन्धेर नही है ।” भगवानले ढिला गरी भए पनि न्याय नै दिनुहुन्छ अन्याय हुँदैन भन्ने नै यसको मूल आशय हो । पशुपतिनाथको जलहरी कसले कुन उद्धेश्यले कमसल बनायो त्यसको लेखाजोखा प्रभुबाट हुँदै होला नै । देर होस् केही छैन तर अन्धेर चाहिँ नहोस् प्रभु !!

०००
गल्कोपाखा, काठमाडौं
२०८०/०२/१४