बद्रीप्रसाद ढकालयो हो नि त स्वतन्त्रता !
अति भएपछि एकदिन न एकदिन त सबै सकिन्छ, सकिनै पर्छ । त्यसपछि न रहन्छ बाँस न बज्छ बाँसुरी’ धमिलो पानीमा माछा मार्ने कहिलेसम्म ? याद छ नि अति गर्वले गर्दा रावण मासियो ।
बद्रीप्रसाद ढकाल :
गजबको बुझाइ पो छ त हाम्रो । स्वतन्त्रता भनेको खुल्लम खुला हो कि जे पायो त्यहि गर्न छुट हो
अरे ! बुझेर बुझिनसक्नु अर्थ नै थाहा नपाएको भो त नेपाल र नेपालीलाई भनौं भने राष्ट्रकै बौद्धिक मान्छे पनि त्यहि भीडमा छन, भीडमभीडमा । बुझेका भनौँ भने आफ्नो चेतना आफ्नो बौद्धिकता बिर्सिएर जे पायो त्यही गर्न लागेका छन्, अनि यस्तो हो त भन्यो भने मेरो गोरुका बाह्रै टक्का भनी जिद्दी छोड्या छैनन् । जसले बुझाउनु पर्ने उही अबुझ भए पछि कसको के लाग्छ ? अझ पदका दायित्व लिएर बसेका ब्वाँसाहरू स्वतन्त्रताका नाममा रगतै चुस्न खोज्छन् अनि समस्या झन विकराल । भान्छेको भान्छामा होस कि नहोस् छिमेकी कहाँबाट भए पनि लेराइद्यौ भनेर बच्चाले पिराएको जस्तो कहिले के भनेका छन् कहिले के गरेका छन् ? जहिले पनि उस्ताको उस्तै । कसैलाई क्रान्ति फाप्दैन भन्थे, कसैलाई शान्ति टिक्दैन भन्थे, जति आन्दोलन भए पनि जति सपूतले ज्यान अर्पे पनि देशको लागि राष्ट्रको लागि क्यै न क्यै रंग फेर्ने छेपाराहरू रङ्ग फेर्या फेर्यै । जनताको लागि सधैँ अन्योल । स्वतन्त्रताका नाममा परिवर्तन होला भने सधैँ छलछामलाई मानेको मान्यै ।
बन्धनलाई फाल्लान, काम गर्नेलाई पाल्लान भन्यो ‘आकाशको फल आँखा तरी मर’ जस्तो भन्या के ! आशा गर्दागर्दै कपाल पाकिसक्यो प्रजातन्त्र, लोकतन्त्रपछि गाँडतन्त्र आए पनि तर क्यै परिवर्तन भएन झनझन् कठीन हुँदैछ बाँच्नलाई समेत । स्वतन्त्रता भनेकै माग्नको लागि दिइएको छुट त्यो पनि आफ्नो लागि, मात्र आफ्नो लागि । त्यसमा पनि जे तरिका अपनाए पनि ठीक नाबालकले बाउसँग अंश मागे पनि, राष्ट्रको सम्पत्ति पोको पारेर दुईचार दिन भागे पनि ठीक । भत्ता मागे पनि लत्ता मागे पनि बन्दुक तेस्र्याएर सत्ता मागे पनि ठीक, शान्ति मागे पनि आन्दोलन जागे पनि तरिका ‘बन्द तोडफोड’ ‘आगजनी’कै स्वतन्त्रता हुँदाहुँदा त आश गरेर नागरिकता मागेपनि भाकै छ । सामान्य अवस्था सुरु हुनै नदिने दूरदर्शिता अनि शून्य । जिम्मेवार मान्छे पनि सत्ताको भोकमा बहिरा अन्धा बनाइसक्यो । त्यसपछि चिन्तन मनन चेत बाबा काशी कहिले हुन्नन आखिर राष्ट्रिय सम्पत्ति नै त हो नी । सरकारी तलब भत्ता पाकै छ जे बोले पनि परिवर्तन अनि चेत चाहिँ खल्यातखुलुत ।
स्वतन्त्रताको शब्दमा मात्रै साधुका खोल ओढेका चोरहरू धेरैका आँखामा भद्र नै देखिन्छन् । पटक पटक भ्रष्टाचारमा हत्कडी लागेकाका हातमा प्रशासन, अनि जेलमै भए पनि ‘क’ वर्गको राशन । जतिसक्दो खान मात्रै सक्नुपर्छ अदालतबाटै निर्दोषताको सिन्दुर जात्रा गर्ने कार्यकर्ता छदैछन् त्यस्तालाई छुने को ? जब जे गर्ने पनि स्वतन्त्रता चोरका हातमा शासन छ । पद न पाउन्जेल एउटा कुरा पद पाए पछि अर्को काम जे भए पनि देशको नीति नियम कागजमै भएपछि कसको बाउको के लाग्छ । खराबलाई चौखुर्याएर जेलमा हाल्न सक्ने जंगे चाहिने भो फेरि सोझासिधालाई चाहिँ गाह्रै छ । सर्पको खुट्टा त सर्पले मात्रै देख्छ, नेता चौखण्डका चोट्टा जनता सोझा, सधै खान्छन् लोप्पा । पेसागत हक हित होस् कि राष्ट्रिय समस्या जातिगत पीर मर्का होस कि आधारभूत आवश्यकता । कसैको झन्डा नबोकी क्यै गर्न जान्या होइन । आखिर फुटाउन पनि सजिलो जुटाउन पनि सजिलो । त्यसको आडमा बादशाह बन्छ । अर्को भ्यागुताको ट्वारट्वार्र जस्तो राम्रो कुरो सुन्ने कान कसैको नै छैन, भए पनि क्यै गर्न नसक्ने को भएर के गर्नु । अनि स्वतन्त्रताको बेफ्वाकको प्रदर्शन कहिले यातायातमाथि रिस कहिले सडकमाथि तुजुक कहिले कारखानालाई क्रोध कहिले शैक्षिक हडताल, स्वतन्त्रता भनेकै जे गर्न पनि दिइएको छुट पो बनेको छ ।
हामीले बनाएका नेता उनैले बनाएको नियम जनताको समस्या ज्युँ को त्युँ, को माथि पोख्नु रिस । सबैले आफ्नो दुनो सोझ्याउन पाए पुगिगो तर कतिन्जेल ? हुने हो । अति भएपछि एकदिन न एकदिन त सबै सकिन्छ, सकिनै पर्छ । त्यसपछि न रहन्छ बाँस न बज्छ बाँसुरी’ धमिलो पानीमा माछा मार्ने कहिलेसम्म ? याद छ नि अति गर्वले गर्दा रावण मासियो । स्वतन्त्रता र परिवर्तनको नाउमा कति दाउ लगाउने अब पनि चेत खुलेन भने अचेत हुन बेर छैन । स्वतन्त्रताका नाममा सबैकुरो कहाँ पाच्य हुन्छ र । दैवको लीला मान्न सकिन्छ र सधैं ।
०००
काठमाडौं
राम्रे लाग्यो यो देशको बिडंबना बिसंगति उजागर गरेको झटारो