नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

डा. गोविन्दराज भट्टराई : 

यो शहरमा बस्न थालेसी जिन्दकी कैल्यै एक्लो नहुने र‘छ । दाल चामल सकिन लाग्यो भन्ने चिन्ताले रातभरी रामरी निद्रा लाग्दैन तर खाने बेलामा कोइ न कोइ टुप्लुक्क आइपुग्छ.। झन् शनिबार त नचिताको पनि आइपुग्छ । अनि तीन घण्टा ढुक्ता नि जाँदैन, भाग बसाउने पर्छ ।

अघिल्लो शनिबार बिहानै उठेर साहित्ते गर्न थालेको थेँ । अर्थोक होइन एउडा निकै कडा कविता हान्दिनु परो भन्ने लागेको थियो । गीति भाकामा दिँदै थिएँ-
परालका माचमुनि फ्याउरा लुकेका
कुर्चीमाथि उँग्नीहरू क्यान भुकेका

भानु जयन्ती नजिक आएकाले अलिकति भानुभक्तीय इस्टाइलको टच दिएर लेख्तै थिएँ- आधाउधी हुने बेलामा चिर्पटे काका आइपुगे- चिया खाइसक्यौ कि छैन केटा हो ? भन्दै । काका अलिक काँठे खालका छन् तर भन्नु भएन क्यार्ने ! लगनका बेला के जाति… भने जस्तो भो ।

ढुकेर भए नि बूढाले चिया नछोड्ने भए भन्ने बुझेर मैले नि यिनलाई काबु गराउनु पर्‍यो भन्ने ठानी त्यो कविता सुनाउन थालेँ । सुनी सकेर चिर्पटे बोले, “यस्तो कवितो गरेर पोसाउन्न भतिज । यो शहराँ गर्ने भनेको ठेक्कापट्टा हो । हेर आज म काँ पुगेँ ! दसोडा टडक र दुइटा बिल्डिङ अनि पाँचोडा घडेरी ।”

चिया खाएर चिर्पटे काका बाटा लाग्नासाथ घर रित्तो भाको बेला दाउ छोपेर खाना खानु पर्ला भन्ने थियो- ज्यामिरे काइँलो टुप्लुक्क आइपुगो । गाउँमा बाबुको गुजराती भैँसी बेचेर उन्नति गर्न शहर पसेको अचेल ता हातमा डायरी र कलम बोक्छ, कोइ मान्छे भेट्नासाथ एउटा मोबाइल रिकर्डर तेस्र्याउदै तपाईंको दामी इण्टर्भिउ गर्दिन्छु, हाम्रो आकाश गंगामा एक लाख भिउअर छन्- यस्तै के के बर्बराउँछ ।

त्यो दिन बिहान मलाई भन्यो- “दाइलाई फाइदा हुने काम लिएर आको बिहानै.।”
“के होला भाइ ?”
“एउडा भूमिका गराउनु छ । निक्कै रामरी पैसा नि आउँछ । एउटा प्रेमाञ्जली भन्ने गज़लसङ्ग्रह छ, तेस्मा हान्दिनु परो दाइ ।” “म अलिक बिजी पो छु त क्यार्ने होला ?”
“होइन दाइ फाइदा हुने कुरामा लाग्नुपर्च । मैले ता तेस्को पाण्डुलिपि नै लिएर आ‘छु. दाइलाई विश्वास नहोला भनेर यो सकेसी पैसा उठाउन गइहाल्छु ।”

नभन्दै उसले झोलाबाट पाण्डुलिपि झिकेर देखायो प्रेमाञ्जली गज़लबुक बाइ टोपीकाने मात्र लेखेको रहेछ । यस्तो नामको साहित्यकार नसुनेको र‘छु को हो ? मैले जिज्ञासा राखे पछि ज्यामिरे बोलो- “तेही झाँक्री बूढाको छोरो ।”

“अनि त्यो ता मास्टर पिटेर स्कूलबाटै भागेको भन्या होइन ?” मैले आश्चर्य प्रकट गरेँ । तब ज्यामिरेले रहस्य खोल्यो- “आठ किलास्मा सब्बै पास तेही टोपीकाने भन्ने मात्रै फील भा’छ । त्यै रिजल्टका दिन त्यो कुरा सुन्नासाथ सरासर त्यो मुरले भन्ने हेटमास्टरलाई कड्याप्प बोकेर गिराउनका ढुंगामा बड्याङ्गैै पछारेछ, तेसरी पछार्दाहुँदी मुरली मास्टरको दाइने घुँडाको पाङ्ग्र्रो उछिट्टिएर पर पुगेछ । त्यसपछि टोपीकाने त्यहाँबाट उफ्रेको मान्छेले मुरलीलाई उठाउँदा ऊ खोलो तरेर जङ्गल पसेको थियो ।

त्यसपछि सात वर्ष टोपीकाने हराएको गाउँघरमा हल्ला भो । ऊ जापानमा काम गर्दैछ. कहाँ हरायो थाहा भएन तर मुरले मास्टर त्यसपछि रोगाएर मरे । ऊ मरेका पर्सिपल्ट टुप्लुक्क टोपीकाने आइपुग्यो, उसको सुट्बूट हेर्दा जापान गए जस्तो साछी परमान क्यै नाईं । ता पनि साहित्येमा लागेको मान्छे अस्तिको पालि सम्मेलनमा यस्तो रचना सुनायो-
तिम्लाई बरु छोड्न सक्छु साहित्तेलाई हैन
परान मेरो यसैमा छ अरु थोकमा छैन ।…

अन्तमा परर्र ताली पड्किए । धेरै बेर वाह वाह गरे । पछिल्तिर बस्नेले वान्स मोर पनि भने । यो कविता फस ! भनेर कराए. उसका छेउमा बसेकी सिटिवाल्की छोरी गोमा भने ठुस्स रिसाएकी देखिन्थी । भरे घर फर्किदा चौधरी जेठाको दोकानमा चिया खान बिसाएका बेला चिर्पटले घुमाएर हानिछ ।
“छ्या किन रिसाकी ?”
“तिम्लाई बरु छोड्न सक्छु भनेर सबैलाई सुनाउने ? तिमीसँग बिहे गर्छु देउताको कस्सम भनेको एक वर्ष भो । बिहेको कुरै छैन ।”
टोपीकानेलाई भनन्नै रिङ्गटा चल्यो । त्यसै बेला केटीले चम्पट ठोकी ।

वास्त्तवमा साहित्यले नै टोपीकानेको सार्वजनिक छवि बढेकाले त्यता लागेको रहेछ । यो गज़लसङ्ग्रहमा भूमिका लेखाउन खोज्दै रहेछ ।

ज्यामिरेले सुनायो, “बूढाले जति माग्छन् त्यति दिउँला लेखा मत्तै । यो दामी र बेजोड छ भन्ने कुरा चै परोस् ।”
मैले सुनाएँ, “दश हजार भन्दे न ।”
“ए दश ता आफै ओके भैसको दाइ ।”
“तेसो भए खिपौंला ।”

अनि मैले मिलाएर लेखेँ, तीस पेजको सङ्ग्रहलाई सत्र पेज भूमिका । अनि शनिबार बिहान दुवै जनालाई चिया दोकानमा बोलाएर त्यो जिम्मा लाएँ ।

टोपीकानेले प्रशन्नता व्यक्त गर्दै हातमा कागत लिएर ज्यामिरेलाई सोध्यो- “यति भए यसले पाउला त दाइ ?”
“तेस्को म ग्रेण्टी भएँ”- उसले भन्यो ।

मैले सोधेँ- “के ग्रेण्टी भन्या ?”
“यसपालीको हाम्रो पालिकाको साहित्ते पुरस्कार । एक लाख पो छ त दाइ । पूरा ता हात पर्दैन । खर्चबर्च मिलाएर पनि हाप तिमीलाई पारौँला । बरु किताब छाप्न पठाइहाल म्याद दश दिन मात्र छ दर्ता गर्ने ।”

त्यसको आर्को हप्ता ज्यामिरे काइँलो एक्लै आयो मलाई भेट्न । अनि भन्यो- “दाइ तेस्को चेक साटिएको छैन. उताड आको पैसा । आज यत्ति राख्तै गरम भन्दै एउटा पान्सौको नोट तेर्स्यायाे ।
मैले “एकै चोटि लिउँला” भनेर उसलाई फर्काएँ ।
त्यसको साता दिनपछि ज्यामिरेलाई फोन गरेँ. “उठेन भाइ ?”
“हाप मात्र उठो दाइ तर म तीन पल्ट धाउनु पर्‍यो । टाढा गोदाबरी पुग्नु पर्ने । गाडीको तेलमा खर्च भो चार हजार ।

त्यसको सात दिनमा गरेँ । उसले भन्यो- “सत्ते होला दाइ, हिजो गोकणर् पुगेर आउँदैथेँ जोरपाटीको जाममा अर्को गाडीले हान्देर धन्न त्यो पाँच हजार गोजीमा थियो र पुलिसलाई तिरेर उम्केँ । गाडीमा मेरै गोजीको पैसाले तेल हालेँ । तर पीर नगरौँ दाइ निगाले साउकी छोरीले हिजो भेटिथिन् । इज्रेल गर आकी । ऊ पनि एउटा गज़लसङ्ग्रह निकाल्ने अरे । भूमिका म लेखाइदिन्छु बीस हजार लाग्छ भन्द्याछु । उनले पैसाको पीर नगर्नु दाइ भन्याछिन् ।”

“हेर्नोस् दाइ, मैले पनि यही साहित्ते सेवा गर्ने भनेर घुम्ती दोकान बेचेँ । पीपल चोकको घडेरी बेचेँ अब ढुक्कै यै गर्नी हो । तर यसमा लागेसी बूढीले पनि छोडी । अलिक खान बस्न टुङ्गो हरायो । आज त शनिबार, भाउजूका हातको खाना खान जसरी नि आइपुग्छु ।

“हामी बिहानै पनौती जाने तयारी गर्दैछौँ, नमोबुद्धको दर्शन छ भाइ ।” भनेर टारुँला भन्ने थियो- भन्न आँटेको थिएँ ज्यामिरेले कड्याप्पै फोन राख्यो । अनि ता मर्दै उठाउदैन । न घर छोडेर कतै लाग्नु न चामल थप्नु ।

०००
असार १५ को दैचिउरा २०८१ साल
कीर्तिपुरको ट्याङ्ला डाँडा