नेपाली हास्यव्यङ्ग्य अनलाइन पत्रिका

मुक्तिनाथ शर्मा :

कान्छाबा अर्थात्, कुन्छाली काका, जसको नाम लिनासाथ मुसुक्क हास्छन् मान्छेहरू । बूढा वैँसा त खतर्नाकै थिए रे । उनका बेलाका मायालु मैयाहरू कताकति छन रे अझै तर कतिका दाँत एउटै छैनन् कति आँखै देख्दैनन् रे । यस्ता भए पनि कम्न्छाबासँग भेट भयो भने नी मैयाहरू वैँसा स्वाद सम्झेर मुख मिठ्याउने गर्छन् रे, कान्छाबा नै भन्नुहुन्छ । उहाँ भन्नुहुन्छ- “बाबु । करापु बजारमा गएर झोला ओच्छ्याई अरुभन्दा अलिकति अग्लो भई खैँजडी ठोकेर भजन रन्काउँदा तरुनीहरू त तँछाडमछाड गरी आउँथे । कतिले गाला सुम्सुम्याए कतिले गाला जोडेर साउती मार, हिसाबकिताबै छैन ।” बूढाको यस्तो कुरा सुनेपछि म सोध्थेँ- “अनि त कान्छी आमाहरू धेरै नै होलान्, हैन कान्छाबा ?” बूढा जोसिँदै भन्नुहुन्थ्यो- “भो बाबु, यस्ता कुरा नसोध्नोस् ।” तिनै कान्छाबा अहिले गाउँमा बस्न नसकेर यहाँ आउनुभएको रहेछ । हिजो भेट भयो । बूढालाई देख्नासाथ पहिले त मलाई पनि हाँसो उठ्यो । बूढाको मुखबाट गाउँघरका खबर सुनेपछि भने विरक्त लागेर आयो ।

कान्छाबा भन्नुहुन्छ- “गाउँघराँ त बाबु अब बस्नै नसकिने भयो । त्यहाँ कुनै थिति नै रहेन । दिउँसो एकथरीको शासन हुन्छ राति अर्कैथरीको । दुवैथरीको शासन भए हुन्थ्यो तर कुशासन हुन्छ । त्यसकारण सबैभन्दा बढी डर छ मान्छेकै । कोही मान्छे नौलो देखियो भने नलुकी हुँदैन, लुक्नैपर्दछ । घरमा लुकेर हुँदैन, काँक्राको झ्याङभित्र वा कर्कलोबारीभित्र लुक्नुपर्दछ । एक-दुईपटक त म बगैँचाको रूखाँ टुप्पोमा गएर बसेको हुनाले बाँचेको हुँ । नत्र बन्दुकेले भेटेर सिध्याई नै दिन्थ्यो ।” कान्छाबाले यस्ता दर्दनाक कुरा भन्दा मैले उहाँको अनुहार हेरेको थिएँ । बूढाका आँखामा टिलपिल टिलपिल आँसु छचल्किएका देखेको हुँ । बडो दयनीय अनुहार थियो बूढाको ।

कान्छा बा मेरो घरमा आउनुभयो । पहिले त रमाइलो लागेको हो । पछि गाउँघरतिरका खबर सुनेपछि डर लाग्ने, पीर लाग्ने र रिस उठ्ने समेत भएको हो । त्यसैले भूमिका नबाँधिकन मैले कान्छाबासँग प्रश्न राखे । “अब यस्तो भएपछि देश कसले बचाउला त कान्छाबा ?” उहाँ त हाजिरजवाफ मुखमै भएको मान्छे, सजिलै भन्नुभयो – “यहाँ अब तीन दारीको जरुरी भयो बाबु !”

कुरा गम्भीरै हो तापनि मलाई भने जस्तालाई तस्तै जस्तो भएछ । मुखवाट फुत्त निस्क्यो – “लाखु दारी बोके दारी कि मगर दारी कान्छाबा ।” कान्छाबाले भन्नुभयो – “त्यस्तो दारी होइन बाबु । अरू नै दारीको खाँचो छ ।”

मैले मनमनै गुने सायद उहाँले एउटा महामन्त्री जो दारी पाल्ने गर्नुहुन्छ उहाँलाई सम्झनु भएको होला । दोस्रो हुनसक्छ सञ्चारमन्त्रीज्यू र तेस्रो हुनुपर्छ पूर्वअर्थमन्त्री किनभने यी तीनैजना दारी पाल्ने नेता हुन् । फेरि तीनैजनाका दारीको रूप फरक फरक छ । त्यसैले कान्छाबाले तिनै दारीलाई अघि सार्न खोज्नुभएको हो । मैले प्रकट पनि गरे यो कुरा तर कान्छोबाले मेरा कुरालाई स्वीकार्नु भएन । उहाँले भन्नुभयो- अब देशलाई त्यस्ता दारीले केही गर्न सक्दैन बाबु । देशको पुनर्निर्माण गर्न र शान्ति बनाई राख्न अर्कै खालका तीन दारीको खाँचो छ ।”

म आफूलाई कुरा बुझ्ने बुझक्कडका रूपमा सम्झने गर्थे तर कान्छाबासँग कुरा गर्दा त कुराको चुरो भेट्नै मुस्किल भयो । तसर्थ मैले उहाँसँग विनम्र भएर भने- “कान्छाबा मैले हजुरको कुरो खुलस्तसँग बुझ्न सकिनँ । कृपया मलाई बुझाई दिनुहोस् ।” कान्छाबाले लामो सास फेरेर भन्नुभयो – “बाबुजस्ताले यसै गरी नबुझ्नाले देशको शासन सत्ता डगमगाएको हो । हिंसा, आतङ्क, अन्याय, अत्याचार, अनाचार बढेको हो । हाम्रा पवित्र हिमाल, पहाड, खेत, पाखा जताततै मान्छेका लास गनाएका छन् । नदीहरू नररक्त लिएर बहन बाध्य भएका छन् । यसरी कान्छाबाको धारा प्रवाह निक्कै गएपछि फेरि अलिकति भावुक भएर उहाँले भन्नुभयो “अब यहाँ (१) समझदारी (२) इमानदारी र (३) बफादारीको खाँचो भएको छ बाबु । जबसम्म देशमा समझदारी, इमानदारी र बफादारी हुँदैन, देशमा अझ डरलाग्दा हत्या, आतङ्क हुन्छन्, भइरहन्छन् ।”

कान्छाबाका यी तीन दारी देशमा कसरी बहाल गर्न-गराउन सकिन्छ, त्यतातर्फ चिन्तन मनन गर्दैछु ।

०००
बानेश्वर, काठमाडौं